Snorra-Edda · Gylfaginning
Gylfi Svíakonungur kemur dulbúinn sem ferðamaðurinn Gangleri í mikla höll og spyr þrjá menn í hásætum — Hár, Jafnhár og Þriðja. Svör þeirra segja alla goðafræðina í réttri röð: gapið Ginnungagap, jötuninn Ymi og sköpun heimsins, goðin og hallir þeirra, Yggdrasil, för Þórs til Útgarða-Loka, dauða Baldurs, ragnarök og heiminn sem rís á eftir. Í lokin hverfur höllin og Gylfi stendur á sléttum velli. Snorri vitnar í Völuspá, Grímnismál og Vafþrúðnismál sem heimildir — tenglarnir leiða þig að þeim erindum.
Hvernig á að lesa: Besti staðurinn til að byrja. Íslenski dálkurinn hér er útgefinn texti með nútímastafsetningu (Netútgáfan), ekki sjálfvirk umritun.
- Fornnorræna — Guðni Jónsson 1954 (útgáfa)
- Íslenska — Netútgáfan 1997 (nútímastafsetning) · samröðun sjálfvirk
- Enska — Brodeur 1916 (þýðing) · samröðun sjálfvirk
- Enska · Anderson 1880 — Anderson 1880 (þýðing) · samröðun sjálfvirk
- Enska · nútímaleg — gervigreindardrög
Inngangur: gervigreindardrög · óyfirfarið
38Frá vist Einherja ok ÓðinsFrá vist einherja og ÓðinsOf the food of the Einherjar and of ÓðinndrögKafli XXXVIII hjá Brodeur


Þá mælti Gangleri: "Þat segir þú, at allir þeir menn, er í orrustu hafa fallit frá upphafi heims eru nú komnir til Óðins í Valhöll. Hvat hefir hann at fá þeim at vistum? Ek hugða, at þar skyldi vera allmikit fjölmenni."
Þá mælti Gangleri: "Það segir þú að allir þeir menn er í orustu hafa fallið frá upphafi heims eru nú komnir til Óðins í Valhöll. Hvað hefur hann að fá þeim að vistum? Eg hugði að þar skyldi vera allmikið fjölmenni."
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktThen said Gangleri: "Thou sayest that all those men who have fallen in battle from the beginning of the world are now come to Odin in Valhall. What has he to give them for food? I should think that a very great host must be there."
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktThen said Ganglere: You say that all men who since the beginning of the world have fallen in battle have come to Odin in Valhal. What does he have to give them to eat? It seems to me there must be a great throng of people.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktThen Gangleri said: "You say that all the men who have fallen in battle since the beginning of the world have now come to Odin in Valhall. What does he have to give them to eat? I should think there must be a very great crowd there."
gervigreindardrög · óyfirfariðÞá svarar Hárr: "Satt er þat, er þú segir, allmikit fjölmenni er þar. En miklu fleira skal enn verða, ok mun þó oflítit þykkja, þá er úlfrinn kemr. En aldri er svá mikill mannfjölði í Valhöll, at eigi má þeim endast flesk galtar þess, er Sæhrímnir heitir. Hann er soðinn hvern dag, ok heill at aftni. En þessi spurning, er nú spyrr þú, þykkir mér líkara, at fáir myni svá vísir vera, at hér kunni satt af at segja. Andhrímnir heitir steikarinn, en Eldhrímnir ketillinn. Svá er hér sagt:
Þá svarar Hár: "Satt er það er þú segir. Allmikið fjölmenni er þar. En miklu fleira skal enn verða, og mun þó of lítið þykja þá er úlfurinn kemur. En aldrei er svo mikill mannfjöldi í Valhöll að eigi má þeim endast flesk galtar þess er Sæhrímnir heitir. Hann er soðinn hvern dag og heill að aftni. En þessi spurning er nú spyr þú þykir mér líkara að fáir muni svo vísir vera að hér kunni satt af að segja. Andhrímnir heitir steikarinn, en Eldhrímnir ketillinn. Svo er hér sagt:
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktThen Hárr answered: "That which thou sayest is true: a very mighty multitude is there, but many more shall be, notwithstanding which it will seem all too small, in the time when the Wolf shall come. But never is so vast a multitude in Valhall that the flesh of that boar shall fail, which s called Sæhrímnir; he is boiled every day and is whole at evening. But this question which thou askest now: I think it likelier that few may be so wise as to be able to report truthfully concerning it. His name who roasts is Andhrímnir, and the kettle is Eldhrímnir; so it is said here:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktBut however great may be the throng in Valhal, they will get plenty of flesh of the boar Sahrimner. He is boiled every day and is whole again in the evening. But as to the question you just asked, it seems to me there are but few men so wise that they are able to answer it correctly. The cook's name is Andhrimner, and the kettle is called Eldhrimner, as is here said:
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktThen Hárr answered: "What you say is true: there is a very great multitude there, and there will be many more, and yet it will seem all too few when the Wolf comes. But there is never so great a multitude in Valhall that the meat of the boar called Sæhrímnir runs out. He is boiled every day and is whole again by evening. As for the question you ask now, I think it likely that few are wise enough to answer it truthfully. The cook is called Andhrímnir, and the cauldron Eldhrímnir, as it says here:
gervigreindardrög · óyfirfariðlætr í Eldhrímni
Sæhrímni soðinn,
fleska bazt,
en þat fáir vitu,
við hvat einherjar alask."
Snorri vitnar hér í Grímnismál 18
í Eldhrímni
Sæhrímni soðinn,
fleska bast,
en það fáir vita
við hvað einherjar alast."
Sæhrímnir sodden,
Best of hams;yet how few know
With what food the champions are fed."
In Eldhrimner
Sahrimner.
'Tis the best of flesh.
There are few who know
What the einherjes eat.
Sæhrímnir boiled,
the best of hams;yet how few know
what food the champions are fed."
Þá mælti Gangleri: "Hvárt hefir Óðinn þat sama borðhald sem einherjar?"
Þá mælti Gangleri: "Hvort hefur Óðinn það sama borðhald sem einherjar?"
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktThen said Gangleri: "Has Odin the same fare as the champions?"
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktGanglere asked: Does Odin have the same kind of food as the einherjes?
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktThen Gangleri said: "Does Odin have the same food as the champions?"
gervigreindardrög · óyfirfariðHárr segir: "Þá vist, er á hans borði stendr, gefr hann tveim úlfum, er hann á, er svá heita, Geri ok Freki. En enga vist þarf hann: Vín er honum bæði drykkr ok matr. Svá segir hér:
Hár segir: "Þá vist er á hans borði stendur gefur hann tveim úlfum er hann á er svo heita: Geri og Freki. Og enga vist þarf hann. Vín er honum bæði drykkur og matur. Svo segir hér:
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktHárr answered: "That food which stands on his board he gives to two wolves which he has, called Geri1 and Freki;2 but no food does he need; wine is both food and drink to him; so it says here:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktHar answered: The food that is placed on his table he gives to his two wolves, which hight Gere and Freke. He needs no food himself. Wine is to him both food and drink, as is here said:
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktHárr answered: "The food that stands on his table he gives to two wolves he owns, called Geri and Freki. He needs no food himself; wine is both food and drink to him, as it says here:
gervigreindardrög · óyfirfariðseðr gunntamiðr,
hróðigr Herjaföður;
en við vín eitt
vápngöfigr
Óðinn æ lifir.
Snorri vitnar hér í Grímnismál 19
seður gunntamiður
hróðigur Herjaföður,
en við vín eitt
vopngöfigur
Óðinn æ lifir.
The glorious God of Hosts;
But on wine alonethe weapon-glorious
Odin aye liveth.
Sates the warfaring,
Famous father of hosts;
But on wine alone
Odin in arms renowned
Forever lives.
the glorious God of Hosts;
but on wine alone,glorious in arms,
Odin lives for ever.
Hrafnar tveir sitja á öxlum honum ok segja í eyru honum öll tíðendi, þau er þeir sjá eða heyra. Þeir heita svá, Huginn ok Muninn. Þá sendir hann í dagan at fljúga um heim allan, ok koma þeir aftr at dögurðarmáli. Þar af verðr hann margra tíðenda víss. Því kalla menn hann Hrafnaguð, svá sem sagt er:
Hrafnar tveir sitja á öxlum honum og segja í eyru honum öll tíðindi þau er þeir sjá eða heyra. Þeir heita svo: Huginn og Muninn. Þá sendir hann í dagan að fljúga um allan heim og koma þeir aftur að dögurðarmáli. Þar af verður hann margra tíðinda vís. Því kalla menn hann hrafnaguð, svo sem sagt er:
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktThe ravens sit on his shoulders and say into his ear all the tidings which they see or hear; they are called thus: Huginn and Muninn. He sends them at day-break to fly about all the world, and they come back at undern-meal; thus he is acquainted with many tidings. Therefore men call him Raven-God, as is said:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktTwo ravens sit on Odin's shoulders, and bring to his ears all that they hear and see. Their names are Hugin and Munin. At dawn he sends them out to fly over the whole world, and they come back at breakfast time. Thus he gets information about many things, and hence he is called Rafnagud (raven-god).
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktThe ravens sit on his shoulders and speak into his ear all the news they see or hear. Their names are Huginn and Muninn. He sends them out at daybreak to fly over the whole world, and they come back at the time of the morning meal; in this way he learns much news. That is why people call him Raven-God, as it says:
gervigreindardrög · óyfirfariðfljúga hverjan dag
jörmungrund yfir;
óumk ek Hugin,
at hann aftr né komi,
þó sjáumk ek meir of Munin."
Snorri vitnar hér í Grímnismál 20
fljúga hverjan dag
jörmungrund yfir.
Óumk eg Hugin
að hann aftur né komi,
þó sjáumk eg meir um Munin."
The wide earth over;
I fear for Huginn lest he fare not back,--
Yet watch I more for Muninn."
As is here said:
Fly every day
Over the great earth.
I fear for Hugin
That he may not return,
Yet more am I anxious for Munin.
over the wide earth;
I fear for Huginn, that he may not come back,
yet I watch still more for Muninn."
