Opin Edda samhliða útgáfa í vinnslu

Snorra-Edda · Gylfaginning

54 kaflar · 345 raðir

Gylfi Svíakonungur kemur dulbúinn sem ferðamaðurinn Gangleri í mikla höll og spyr þrjá menn í hásætum — Hár, Jafnhár og Þriðja. Svör þeirra segja alla goðafræðina í réttri röð: gapið Ginnungagap, jötuninn Ymi og sköpun heimsins, goðin og hallir þeirra, Yggdrasil, för Þórs til Útgarða-Loka, dauða Baldurs, ragnarök og heiminn sem rís á eftir. Í lokin hverfur höllin og Gylfi stendur á sléttum velli. Snorri vitnar í Völuspá, Grímnismál og Vafþrúðnismál sem heimildir — tenglarnir leiða þig að þeim erindum.

Hvernig á að lesa: Besti staðurinn til að byrja. Íslenski dálkurinn hér er útgefinn texti með nútímastafsetningu (Netútgáfan), ekki sjálfvirk umritun.

  • Fornnorræna — Guðni Jónsson 1954 (útgáfa)
  • Íslenska — Netútgáfan 1997 (nútímastafsetning) · samröðun sjálfvirk
  • Enska — Brodeur 1916 (þýðing) · samröðun sjálfvirk
  • Enska · Anderson 1880 — Anderson 1880 (þýðing) · samröðun sjálfvirk
  • Enska · nútímaleg — gervigreindardrög

Inngangur: gervigreindardrög · óyfirfarið

Framvinda
Fornnorræna345 útgáfutexti af 345 röðum (stikan sýnir yfirferð textans)
Íslenska322 raðað sjálfvirkt, 22 röðun yfirfarin, 1 autt af 345 röðum (stikan sýnir samröðunina)
Enska316 raðað sjálfvirkt, 24 röðun yfirfarin, 5 autt af 345 röðum (stikan sýnir samröðunina)
Enska · Anderson 1880334 raðað sjálfvirkt, 1 röðun yfirfarin, 10 autt af 345 röðum (stikan sýnir samröðunina)
Enska · nútímaleg339 texti óyfirfarinn, 1 texti yfirfarinn, 5 autt af 345 röðum (stikan sýnir yfirferð textans)
  1. 1Frá Gylfa konungi ok GefjuniFrá Gylfa konungi og GefjuniGylfi konungur réð þar löndum er nú heitir Svíþjóð . Frá honum er það sagt að hann gaf einni farandi konu að launum skemmtunar sinnar eitt plógsland í ríki sínu það er fjórir öxn drægi upp dag og nótt. En sú kona var ein
  2. 2Gylfi kom til ÁsgarðsGylfi kom til ÁsgarðsGylfi konungur var maður vitur og fjölkunnugur. Hann undraðist það mjög er ásafólk var svo kunnugt að allir hlutir gengu að vilja þeirra. Það hugsaði hann hvort það myndi vera af eðli sjálfra þeirra eða myndi því valda g
  3. 3Um Alföðr, æðstan goðaUm Alföður, æðstan goðaGangleri hóf svo mál sitt: "Hver er æðstur eða elstur allra goða?"
  4. 4Frá Niflheimi ok MúspelliFrá Niflheimi og MúspelliGangleri mælti: "Hvað var upphaf eða hversu hófst eða hvað var áður?"
  5. 5Upphaf Ymis ok hrímþursaUpphaf Ýmis og hrímþursaGangleri mælti: "Hversu skipaðist áður en ættirnar yrðu eða aukaðist mannfólkið?"
  6. 6Frá Auðhumlu ok upphafi ÓðinsFrá Auðhumlu og upphafi ÓðinsÞá mælti Gangleri : "Hvar byggði Ýmir , eða við hvað lifði hann?"
  7. 7Dráp Ymis ok frá BergelmiDráp Ýmis og frá BergelmiÞá mælti Gangleri : "Hvað varð þá um þeirra sætt, eða hvorir voru ríkari?"
  8. 8Borssynir skópu jörð ok himinnBorssynir skópu jörð og himinnÞá segir Gangleri : "Hvað höfðust þá að Bors synir, ef þú trúir að þeir séu guð?"
  9. 9Borssynir skópu Ask ok EmbluBorssynir skópu Ask og EmbluÞá mælti Gangleri : "Mikið þótti mér þeir hafa snúið til leiðar er jörð og himinn var gert og sól og himintungl voru sett og skipt dægrum. Og hvaðan komu mennirnir þeir er heim byggja?"
  10. 10Tilkváma Dags ok NætrTilkváma Dags og NæturNörfi eða Narfi hét jötunn er byggði í Jötunheimum . Hann átti dóttur er Nótt hét. Hún var svört og dökk sem hún átti ætt til. Hún var gift þeim manni er Naglfari hét. Þeirra sonur hét Auður. Því næst var hún gift þeim e
  11. 11Frá Sól ok MánaFrá Sól og MánaÞá mælti Gangleri : "Hversu stýrir hann gang sólar og tungls?"
  12. 12Frá úlfakreppu SólarFrá úlfakreppu SólarÞá mælti Gangleri : "Skjótt fer sólin og nær svo sem hún sé hrædd, og eigi mundi hún þá meir hvata göngunni að hún hræddist bana sinn."
  13. 13Um BifröstUm BifröstÞá mælti Gangleri : "Hver er leið til himins af jörðu?"
  14. 14Um bústaði goða ok upphaf dvergaUm bústaði goða og upphaf dvergaÞá mælti Gangleri : "Hvað hafðist Alföður þá að er gjör var Ásgarður ?"
  15. 15Frá askinum, Urðarbrunni ok nornumFrá askinum, Urðarbrunni og nornumÞá mælti Gangleri : "Hvar er höfuðstaðurinn eða helgistaðurinn goðanna?"
  16. 16Enn frá askinumEnn frá askinumÞá mælti Gangleri : "Hvað er fleira að segja stórmerkja frá askinum?"
  17. 17Höfuðstaðir goðannaHöfuðstaðir goðannaÞá mælti Gangleri : "Mikil tíðindi kanntu að segja af himnum. Hvað er þar fleira höfuðstaða en að Urðarbrunni ?"
  18. 18Um uppruna vindsinsUm uppruna vindsinsÞá mælti Gangleri : "Hvaðan kemur vindur? Hann er sterkur svo að hann hrærir stór höf, og hann æsir eld. En svo sterkur sem hann er, þá má eigi sjá hann. Því er hann undarlega skapaður."
  19. 19Um mismun Sumars ok VetrarUm mismun Sumars og VetrarÞá mælti Gangleri : "Hví skilur svo mikið að sumar skal vera heitt en vetur kaldur?"
  20. 20Frá Óðni ok nöfnum hansFrá Óðni og nöfnum hansÞá mælti Gangleri : "Hverjir eru æsir þeir er mönnum er skylt að trúa á?"
  21. 21Frá Ása-ÞórFrá Ása-ÞórÞá mælti Gangleri : "Hver eru nöfn annarra ásanna, eða hvað hafast þeir að, eða hvað hafa þeir gert til frama?"
  22. 22Frá BaldriFrá BaldriÞá mælti Gangleri : "Spyrja vil eg tíðinda af fleiri ásunum."
  23. 23Frá Nirði ok SkaðaFrá Nirði og SkaðaHinn þriðji ás er sá er kallaður er Njörður . Hann býr á himni þar sem heitir Nóatún . Hann ræður fyrir göngu vinds og stillir sjá og eld. Á hann skal heita til sæfara og til veiða. Hann er svo auðugur og fésæll að hann
  24. 24Frá Frey ok FreyjuFrá Frey og FreyjuNjörður í Nóatúnum gat síðan tvö börn. Hét sonur Freyr en dóttir Freyja . Þau voru fögur álitum og máttug. Freyr er hinn ágætasti af ásum. Hann ræður fyrir regni og skini sólar, og þar með ávexti jarðar, og á hann er got
  25. 25Frá TýFrá TýÞá mælti Gangleri : "Miklir þykja mér þessir fyrir sér æsirnir og eigi er undarlegt að mikill kraftur fylgi yður er þér skuluð kunna skyn goðanna og vita hvert biðja skal hverrar bænarinnar. Eða eru fleiri enn goðin?"
  26. 26Frá Braga ok IðunniFrá Braga og IðunniBragi heitir einn. Hann er ágætur að speki og mest að málsnilld og orðfimi. Hann kann mest af skáldskap, og af honum er bragur kallaður skáldskapur, og af hans nafni er sá kallaður bragur karla eða kvenna er orðsnilld he
  27. 27Frá HeimdalliFrá HeimdalliHeimdallur heitir einn. Hann er kallaður hvíti ás. Hann er mikill og heilagur. Hann báru að syni meyjar níu og allar systur. Hann heitir og Hallinskíði og Gullintanni, tennur hans voru af gulli. Hestur hans heitir Gullto
  28. 28Frá HeðiFrá HeðiHöður heitir einn ásinn. Hann er blindur. Ærið er hann styrkur, en vilja myndu goðin að þennan ás þyrfti eigi að nefna, því að hans handaverk munu lengi vera höfð að minnum með goðum og mönnum.
  29. 29Frá VíðariFrá VíðariVíðar heitir einn, hinn þögli ás. Hann hefur skó þjökkvan. Hann er sterkur næst því sem Þór er. Af honum hafa goðin mikið traust í allar þrautir.
  30. 30Frá VálaFrá VálaÁli eða Váli heitir einn, sonur Óðins og Rindar . Hann er djarfur í orustum og mjög happskeytur.
  31. 31Frá UlliFrá UlliUllur heitir einn, sonur Sifjar , stúpsonur Þórs . Hann er bogmaður svo góður og skíðfær svo að enginn má við hann keppast. Hann er fagur álitum og hefur hermanns atgervi. Á hann er og gott að heita í einvígi.
  32. 32Frá ForsetaFrá ForsetaForseti heitir sonur Baldurs og Nönnu Nepsdóttur . Hann á þann sal á himni er Glitnir heitir. En allir er til hans koma með sakarvandræði, þá fara allir sáttir á braut. Sá er dómstaður bestur með guðum og mönnum. Svo seg
  33. 33Frá Loka LaufeyjarsyniFrá Loka LaufeyjarsuniSá er enn taldur með ásum er sumir kalla rógbera ásanna og frumkveða flærðanna og vömm allra goða og manna. Sá er nefndur Loki eða Loftur , sonur Fárbauta jötuns. Móðir hans er Laufey eða Nál , bræður hans eru þeir Býlei
  34. 34Frá börnum Loka ok bundinn FenrisúlfrFrá börnum Loka og bundinn FenrisúlfurEnn átti Loki fleiri börn. Angurboða heitir gýgur í Jötunheimum . Við henni gat Loki þrjú börn. Eitt var Fenrisúlfur , annað Jörmungandur , það er Miðgarðsormur , þriðja er Hel . En er goðin vissu til þess að þessi þrjú
  35. 35Frá ásynjumFrá ásynjumÞá mælti Gangleri : "Hverjar eru ásynjurnar?"
  36. 36Frá valkyrjumFrá valkyrjumEnn eru þær aðrar er þjóna skulu í Valhöll , bera drykkju og gæta borðbúnaðar og ölgagna. Svo eru þær nefndar í Grímnismálum :
  37. 37Freyr fekk Gerðar GymisdóttirFreyr fékk Gerðar GymisdóttirGymir hét maður en kona hans Aurboða . Hún var bergrisaættar. Dóttir þeirra er Gerður , er allra kvenna er fegurst. Það var einn dag er Freyr hafði gengið í Hliðskjálf og sá of heima alla. En er hann leit í norðurætt, þá
  38. 38Frá vist Einherja ok ÓðinsFrá vist einherja og ÓðinsÞá mælti Gangleri : "Það segir þú að allir þeir menn er í orustu hafa fallið frá upphafi heims eru nú komnir til Óðins í Valhöll . Hvað hefur hann að fá þeim að vistum? Eg hugði að þar skyldi vera allmikið fjölmenni."
  39. 39Frá drykk EinherjaFrá drykk einherjaÞá mælti Gangleri : "Hvað hafa einherjar að drykk, það er þeim endist jafngnóglega sem vistin, eða er þar vatn drukkið?"
  40. 40Um stærð ValhallarUm stærð ValhallarÞá mælti Gangleri : "Þetta eru undarleg tíðindi er nú sagðir þú. Geysimikið hús mun Valhöll vera. Allþröngt mun þar oft vera fyrir durum."
  41. 41Frá skemmtan EinherjaFrá skemmtan einherjaÞá mælti Gangleri : "Allmikill mannfjöldi er í Valhöll , svo njóta trú minnar að allmikill höfðingi er Óðinn er hann stýrir svo miklum her. Eða hvað er skemmtun einherjanna þá er þeir drekka eigi?"
  42. 42Æsir rufu eiða sína á borgarsmiðnumÆsir rufu eiða sína á borgarsmiðnumÞá mælti Gangleri : "Hver á þann hest Sleipni ? Eða hvað er frá honum að segja?"
  43. 43Frá SkíðblaðniFrá SkíðblaðniÞá mælti Gangleri : "Hvað er að segja frá Skíðblaðni er hann er bestur skipa? Hvort er ekki skip jafngott sem hann er eða jafnmikið?"
  44. 44Þórr hóf för sína til Útgarða-LokaÞór hóf för sína til Útgarða-LokaÞá mælti Gangleri : "Gott skip er Skíðblaðnir en allmikil fjölkynngi mun vera við höfð áður svo fái gert. Hvort hefur Þór hvergi svo farið að hann hafi hitt fyrir sér svo ríkt eða rammt að honum hafi ofurefli í verið fyr
  45. 45Frá skiptum Þórs ok SkrýmisFrá skiptum Þórs og SkrýmisLét hann þar eftir hafra og byrjaði ferðina austur í Jötunheima og allt til hafsins, og þá fór hann út yfir hafið það hið djúpa. En er hann kom til lands þá gekk hann upp og með honum Loki og Þjálfi og Röskva . Þá er þau
  46. 46Frá íþróttum Þórs ok félaga hansFrá íþróttum Þórs og félaga hansÞór fór fram á leið og þeir félagar og gekk fram til miðs dags. Þá sáu þeir borg standa á völlum nokkrum og settu hnakkann á bak sér aftur áður þeir fengu séð yfir upp. Ganga til borgarinnar og var grind fyrir borghliðin
  47. 47Skilnaðr Þórs ok Útgarða-LokaSkilnaður Þórs og Útgarða-LokaEn að morgni þegar dagaði stendur Þór upp og þeir félagar, klæða sig og eru búnir braut að ganga. Þá kom þar Útgarða-Loki og lét setja þeim borð. Skorti þá eigi góðan fagnað, mat og drykk. En er þeir hafa matast þá snúas
  48. 48Þórr reri á sæ með HymiÞór reri á sæ með HymiÞá mælti Gangleri : "Allmikill er fyrir sér Útgarða-Loki , en með vélum og fjölkynngi fer hann mjög. En það má sjá að hann er mikill fyrir sér að hann átti hirðmenn þá er mikinn mátt hafa. Eða hvort hefur Þór þessa hefnt
  49. 49Dauði Baldrs ins góðaDauði Baldurs hins góðaÞá mælti Gangleri : "Hafa nokkur meiri tíðindi orðið með ásunum? Allmikið þrekvirki vann Þór í þessari ferð!"
  50. 50Loki bundinLoki bundinÞá mælti Gangleri : "Allmiklu kom Loki á leið er hann olli fyrst því er Baldur var veginn og svo því er hann varð eigi leystur frá Helju. Eða hvort varð honum þessa nokkuð hefnt?"
  51. 51Frá ragnarökumFrá ragnarökumÞá mælti Gangleri : "Hver tíðindi eru að segja frá um ragnarökkur? Þess hef eg eigi fyrr heyrt getið."
  52. 52Vistarverur eftir ragnarökrVistarverur eftir ragnarökkurÞá mælti Gangleri : "Hvað verður þá eftir er brenndur er himinn og jörð og heimur allur og dauð goðin öll og allir einherjar og allt mannfólk? Og hafið þér áður sagt að hver maður skal lifa í nokkrum heimi um allar aldir
  53. 53Hverir lifa af ragnarökrHverjir lifa af ragnarökkurÞá mælti Gangleri : "Hvort lifa nokkur goðin þá, eða er þá nokkur jörð eða himinn?"
  54. 54Frá GangleraFrá GangleraÞví næst heyrði Gangleri dyni mikla hvern veg frá sér og leit út á hlið sér, og þá er hann sést meir um þá stendur hann úti á sléttum velli. Sér þá enga höll og enga borg. Gengur hann þá leið sína braut og kemur heim í r

Segðu Hugin

Huginn ber hverja hugsun til ritstjóranna: hugmynd, villu sem þú tókst eftir eða eitthvað sem virkaði ekki.

Um hvað snýst þetta?

Sent með: slóð þessarar síðu og tungumál viðmótsins. Aðeins ritstjórarnir lesa skilaboðin.