Snorra-Edda · Gylfaginning
Gylfi Svíakonungur kemur dulbúinn sem ferðamaðurinn Gangleri í mikla höll og spyr þrjá menn í hásætum — Hár, Jafnhár og Þriðja. Svör þeirra segja alla goðafræðina í réttri röð: gapið Ginnungagap, jötuninn Ymi og sköpun heimsins, goðin og hallir þeirra, Yggdrasil, för Þórs til Útgarða-Loka, dauða Baldurs, ragnarök og heiminn sem rís á eftir. Í lokin hverfur höllin og Gylfi stendur á sléttum velli. Snorri vitnar í Völuspá, Grímnismál og Vafþrúðnismál sem heimildir — tenglarnir leiða þig að þeim erindum.
Hvernig á að lesa: Besti staðurinn til að byrja. Íslenski dálkurinn hér er útgefinn texti með nútímastafsetningu (Netútgáfan), ekki sjálfvirk umritun.
- Fornnorræna — Guðni Jónsson 1954 (útgáfa)
- Íslenska — Netútgáfan 1997 (nútímastafsetning) · samröðun sjálfvirk
- Enska — Brodeur 1916 (þýðing) · samröðun sjálfvirk
- Enska · Anderson 1880 — Anderson 1880 (þýðing) · samröðun sjálfvirk
- Enska · nútímaleg — gervigreindardrög
Inngangur: gervigreindardrög · óyfirfarið
3Um Alföðr, æðstan goðaUm Alföður, æðstan goðaOf the All-Father, highest of the godsKafli III hjá Brodeur
Gangleri hóf svá mál sitt: "Hverr er æðstr eða elztr allra goða?"
Gangleri hóf svo mál sitt: "Hver er æðstur eða elstur allra goða?"
Netútgáfan 1997 · röðun yfirfarinGangleri began his questioning thus: "Who is foremost, or oldest, of all the gods?"
Brodeur 1916 · röðun yfirfarinGanglere then made the following question: Who is the highest and oldest of all the gods?
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktGangleri began his questions like this: "Who is the highest, or the oldest, of all the gods?"
gervigreindardrög · óyfirfariðHárr segir: "Sá heitir Alföðr at váru máli, en í Ásgarði inum forna átti hann tólf nöfn. Eitt er Alföðr, annat er Herran eða Herjan, þriðja er Nikarr eða Hnikarr, fjórða er Nikuðr eða Hnikuðr, fimmta Fjölnir, sétta Óski, sjaunda Ómi, átta Bifliði eða Biflindi, níunda Sviðurr, tíunda Sviðrir, ellifta Viðrir, tólfta Jálg eða Jálkr."
Hár segir: "Sá heitir Alföður að voru máli, en í Ásgarði hinum forna átti hann tólf nöfn. Eitt er Alföður, annað er Herran eða Herjan, þriðja er Nikar eða Hnikar, fjórða er Nikuss eða Hnikuður, fimmta Fjölnir, sjötta Óski, sjöunda Ómi, áttunda Bifliði eða Biflindi, níunda Sviðar, tíunda Sviðrir, ellefta Viðrir, tólfta Jálg eða Jálkur."
Netútgáfan 1997 · röðun yfirfarinHárr answered: "He is called in our speech Allfather, but in the Elder Ásgard he had twelve names: one is Allfather; the second is Lord, or Lord of Hosts; the third is Nikarr, or Spear-Lord; the fourth is Nikudr, or Striker; the fifth is Knower of Many Things; the sixth, Fulfiller of Wishes; the seventh, Far-Speaking One; the eighth, The Shaker, or He that Putteth the Armies to Flight; the ninth, The Burner; the tenth, The Destroyer; the eleventh, The Protector; the twelfth, Gelding."
Brodeur 1916 · röðun yfirfarinMade answer Har: Alfather he is called in our tongue, but in Asgard of old he had twelve names. The first is Alfather, the second is Herran or Herjan, the third Nikar or Hnikar, the fourth Nikuz or Hnikud, the fifth Fjolner, the sixth Oske, the seventh Ome, the eighth Biflide or Biflinde, the ninth Svidar, the tenth Svidrer, the eleventh Vidrer, the twelfth Jalg or Jalk. Ganglere asks again:
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktHárr answered: "In our language he is called Allfather, but in the old Ásgard he had twelve names. The first is Allfather; the second Lord, or Lord of Hosts; the third Nikarr, or Spear-Lord; the fourth Nikudr, or Striker; the fifth Knower of Many Things; the sixth Granter of Wishes; the seventh Far-Speaker; the eighth Shaker, or the One Who Puts Armies to Flight; the ninth Burner; the tenth Destroyer; the eleventh Protector; the twelfth Gelding."
gervigreindardrög · óyfirfariðÞá spyrr Gangleri: "Hvar er sá guð, eða hvat má hann, eða hvat hefir hann unnit framaverka?"
Þá spyr Gangleri: "Hvar er sá guð eða hvað má hann eða hvað hefur hann unnið framaverka?"
Netútgáfan 1997 · röðun yfirfarinThen asked Gangleri: "Where is this god, or what power hath he, or what hath he wrought that is a glorious deed?"
Brodeur 1916 · röðun yfirfarinWhere is this god?
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktThen Gangleri asked: "Where is this god? What power does he have, and what great deeds has he done?"
gervigreindardrög · óyfirfariðHárr segir: "Lifir hann of allar aldir ok stjórnar öllu ríki sínu ok ræðr öllum hlutum, stórum ok smám."
Hár segir: "Lifir hann of allar aldir og stjórnar öllu ríki sínu og ræður öllum hlutum, stórum og smáum."
Netútgáfan 1997 · röðun yfirfarinHárr made answer: "He lives throughout all ages and governs all his realm, and directs all things, great and small."
Brodeur 1916 · röðun yfirfarinWhat can he do? What mighty works has he accomplished? Answered Har: He lives from everlasting to everlasting, rules over all his realm, and governs all things, great and small.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktHárr answered: "He lives through all ages, rules his whole kingdom and governs all things, great and small."
gervigreindardrög · óyfirfariðÞá mælir Jafnhárr: "Hann smíðaði himin ok jörð ok loftin ok alla eign þeira."
Þá mælir Jafnhár: "Hann smíðaði himin og jörð og loftin og alla eign þeirra."
Netútgáfan 1997 · röðun yfirfarinThen said Jafnhárr: "He fashioned heaven and earth and air, and all things which are in them."
Brodeur 1916 · röðun yfirfarinThen remarked Jafnhar: He made heaven and earth, the air and all things in them.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktThen Jafnhárr said: "He made heaven and earth and the air, and everything in them."
gervigreindardrög · óyfirfariðÞá mælti Þriði: "Hitt er þó mest, er hann gerði manninn ok gaf honum önd þá, er lifa skal ok aldri týnast, þótt líkaminn fúni at moldu eða brenni at ösku, ok skulu allir menn lifa, þeir er rétt eru siðaðir, ok vera með honum sjálfum þar sem heitir Gimlé eða Vingólf, en vándir menn fara til Heljar ok þaðan í Niflhel. Þat er niðr í inn níunda heim."
Þá mælti Þriðji: "Hitt er mest er hann gerði manninn og gaf honum önd þá er lifa skal og aldrei týnast, þótt líkaminn fúni að moldu eða brenni að ösku. Og skulu allir menn lifa, þeir er rétt eru siðaðir, og vera með honum sjálfum þar sem heitir Gimlé eða Vingólf, en vondir menn fara til Heljar og þaðan í Niflhel, það er niður í hinn níunda heim."
Netútgáfan 1997 · röðun yfirfarinThen spake Thridi: "The greatest of all is this: that he made man, and gave him the spirit, which shall live and never perish, though the flesh-frame rot to mould, or burn to ashes; and all men shall live, such as are just in action, and be with himself in the place called Gimlé. But evil men go to Hel and thence down to the Misty Hel; and that is down in the ninth world."
Brodeur 1916 · röðun yfirfarinThride added: What is most important, he made man and gave him a spirit, which shall live, and never perish, though the body may turn to dust or burn to ashes. All who live a life of virtue shall dwell with him in Gimle or Vingolf. The wicked, on the other hand, go to Hel, and from her to Niflhel, that is, down into the ninth world.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktThen Thridi said: "Greatest of all, he made man and gave him a spirit that will live and never die, even when the body rots to dust or burns to ashes. All who live rightly will live on and be with him in the place called Gimlé. But the wicked go to Hel, and from there down to the Misty Hel, which lies below in the ninth world."
gervigreindardrög · óyfirfariðÞá mælti Gangleri: "Hvat hafðist hann áðr at en himinn ok jörð væri ger?"
Þá mælti Gangleri: "Hvað hafðist hann að áður en himinn og jörð væru gjör?"
Netútgáfan 1997 · röðun yfirfarinThen said Gangleri: "What did he before heaven and earth were made?"
Brodeur 1916 · röðun yfirfarinThen asked Ganglere: What was he doing before heaven and earth were made?
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktThen Gangleri said: "What was he doing before heaven and earth were made?"
gervigreindardrög · óyfirfariðÞá svarar Hárr: "Þá var hann með hrímþursum."
Þá svarar Hár: "Þá var hann með hrímþursum."
Netútgáfan 1997 · röðun yfirfarinAnd Hárr answered: "He was then with the Rime-Giants."
Brodeur 1916 · röðun yfirfarinHar gave answer: Then was he with the frost-giants.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktHárr answered: "Then he was with the frost giants."
gervigreindardrög · óyfirfariðAthugasemdir Brodeurs við Kafli III hjá Brodeur
- 1 High.
- 2 Equally High.
- 3 Third.
