
Urðarbrunnr
UR-dhar-brun-nur [ˈʏrðarˌprʏnːʏr̥] nútímaíslenska: Urðarbrunnur ? framburður: drög
Urðarbrunnr · Urðarbrunnur
staður (goðsaga)
Helgur brunnur undir þeirri rót heimsasksins sem er á himni, þar sem goðin halda dóm sinn og nornirnar búa.
Mímir: gervigreindardrög · óyfirfarið
Helstu atriði
- Hvað
- Mjög heilagur brunnur undir þeirri rót asks Yggdrasils sem stendur á himni; þar eiga goðin dómstað sinn Gylfaginning 15
Yggdrasill - Íbúar
- Þrjár meyjar, Urður, Verðandi og Skuld, í sal við brunninn; þær skapa mönnum aldur og kallast nornir Gylfaginning 15, Völuspá 20
Verðandi
Skuld - Þekkt fyrir
- Á hverjum degi ausa nornirnar vatni úr honum og hvíta aurnum sem liggur umhverfis hann yfir askinn; allt sem í hann kemur verður hvítt eins og skjallið innan í eggskurn Gylfaginning 16
Yggdrasill - Þekkt fyrir
- Tveir svanir nærast í honum, forfeður allra svana Gylfaginning 16
- Hvar
- Goðin ríða þangað á hverjum degi um Bifröst; Þór gengur og veður árnar Gylfaginning 15, Grímnismál 29
Bifröst
Þórr
Lestu sjálf(ur)
- Völuspá 19 — Askurinn stendur æ grænn yfir Urðarbrunni.
- Hávamál 111 — Þulurinn í Hávamálum segist hafa verið „Urðarbrunni að“.
- Gylfaginning 16 — Nornirnar hlúa að trénu með vatni brunnsins.
Í sögunum
Sagan í stuttu máli
Urðarbrunnur (brunnur Urðar) er helg lind undir þeirri rót asksins Yggdrasils sem að sögn Snorra nær til himins. Í 15. kafla Gylfaginningar segir að goðin ríði þangað á hverjum degi yfir Bifröst til að halda dóma sína.
Nornirnar Urður, Verðandi og Skuld búa við brunninn. Þær taka á hverjum degi vatn og leir úr honum og ausa yfir askinn svo að greinar hans fúni ekki; döggin sem fellur af trénu er „hunangsdögg“, og tveir svanir nærast í brunninum (16. kafli Gylfaginningar). Völuspá 19 lýsir því að tréð standi sígrænt yfir Urðarbrunni, og í Hávamálum 111 segist mælandinn hafa verið við Urðarbrunn og hlýtt á það sem Hár mælti. Kristin vísa eftir Eilíf Goðrúnarson, sem vitnað er til í 65. kafla Skáldskaparmála, lætur Krist sitja „suður við Urðarbrunn“.
Samantekt: gervigreindardrög · óyfirfarið


