Snorra-Edda · Skáldskaparmál
Handbók fyrir skáld, sett fram sem samtal í veislu milli sjávarjötunsins Ægis og Braga, guðs skáldskaparins. Til að skýra hvers vegna skáld kalla gull „hár Sifjar“ eða skáldskap „mjöð Óðins“ segir Bragi sögurnar á bak við orðalagið: Iðunni og jötuninn Þjaza, skáldskaparmjöðinn, einvígi Þórs við Hrungni og Geirröð, dýrgripi dverganna, otursgjöldin og bölvaða gull Niflunga, kvörn Fróða, Hrólf kraka, hina endalausu orrustu Hjaðninga. Milli sagnanna og á eftir þeim koma skrár yfir kenningar og skáldleg heiti goða, manna, vopna, skipa, sjávar og margs fleira, hvert sannað með vísum nafngreindra skálda frá 9.–12. öld.
Hvernig á að lesa: Sögur og skrár skiptast á: sögurnar eru kaflar 1–6, 24–26, 46–54 og 62; hitt eru skrár til að glugga í. Nafnaskrárnar undir lokin kalla ekki fram myndaspjöld.
- Fornnorræna — Guðni Jónsson 1954 (útgáfa)
- Íslenska — sjálfvirk stafsetningarfærsla
- Enska — Brodeur 1916 (þýðing) · samröðun sjálfvirk; gervigreindardrög þar sem Brodeur 1916 vantar
- Enska · nútímaleg — gervigreindardrög
Inngangur: gervigreindardrög · óyfirfarið
53Frá Hrólfi kraka ok VöggFrá Hrólfi kraka og VöggOf Hrólfr kraki and VöggrdrögKafli XLII hjá Brodeur
Hví er gull kallat sáð Kraka? Konungr einn í Danmörk er nefndr Hrólfr kraki. Hann var ágætastr fornkonunga fyrst af mildi ok fræknleik ok lítillæti. Þat er eitt mark um lítillæti hans, er mjök er fært í frásagnir, at einn lítill sveinn ok fátækr er nefndr Vöggr. Hann kom í höll Hrólfs konungs. Þá var konungrinn ungr at aldri ok grannligr á vöxt. Þá gekk Vöggr fyrir hann ok sá upp á hann.
Hví er gull kallað sáð Kraka? Konungur einn í Danmörk er nefndur Hrólfur kraki. Hann var ágætastur fornkonunga fyrst af mildi og fræknleik og lítillæti. Það er eitt mark um lítillæti hans, er mjög er fært í frásagnir, að einn lítill sveinn og fátækur er nefndur Vöggur. Hann kom í höll Hrólfs konungs. Þá var konungurinn ungur að aldrei og grannligur á vöxt. Þá gekk Vöggur fyrir hann og sá upp á hann.
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThe whirling stone,
The mighty boulder,
Till men took it.
In Sweden's realm,
We twain fore-knowing
Strode to the fighting;
Bears we hunted,
And shields we broke;
We strode through
The gray-mailed spear-host.
We crowned another;
To Gotthormr good
We gave assistance;
No quiet was there
Ere Knúi fell.
Those years continuous,
That we were known
For warriors mighty;
There with sharp spears
Wounds we scored,
Let blood from wounds,
And reddened the brand.
To the king's abode
And held as bond-maids;
Clay eats our foot-soles,
Cold chills us above;
We turn the Peace-Grinder:
'T is gloomy at Fródi's.
The stone must halt;
Enough have I turned,
My toil ceases:
Now may the hands
Have no remission
Till Fródi hold
The meal ground fully.
The hard shafts,
The weapons gore-stained,--
Wake thou, Fródi!
Wake thou, Fródi,
If thou wouldst hearken
To the songs of us twain
And to ancient stories.
the whirling stone,
the mighty boulder,
until men took it.
in the realm of Sweden,
we two foreseeing ones
strode into battle;
we hunted bears
and we broke shields;
we strode through
the grey-mailed host of spears.
we crowned another;
to good Gotthormr
we gave our help;
there was no peace
before Knúi fell.
through all those years,
so that we were known
as mighty warriors;
there with sharp spears
we cut wounds,
let blood from wounds,
and reddened the sword.
to the king's house
and held as bondmaids;
clay eats at the soles of our feet,
cold chills us from above;
we turn the Peace-Grinder:
it is gloomy at Fródi's.
the stone must stop;
I have turned enough,
my toil is over:
now the hands may
have no respite
until Fródi judges
the meal fully ground.
the hard shafts,
the weapons stained with gore.
Wake up, Fródi!
Wake up, Fródi,
if you want to listen
to the songs of us two
and to ancient stories.
Þá mælti konungr: "Hvat viltu mæla, sveinn, er þú sér á mik?"
Þá mælti konungur: "Hvað viltu mæla, sveinn, er þú sér á mig?"
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðEast of the burg,
War-tidings waken,
A beacon of warning:
A host shall come
Hither, with swiftness,
Above King Fródi.
east of the stronghold,
tidings of war awaken,
a warning beacon:
an army will come
here, and swiftly,
above King Fródi.
Vöggr segir: "Þá er ek var heima, heyrðak sagt, at Hrólfr konungr at Hleiðru var mestr maðr á Norðrlöndum, en nú sitr hér í hásæti kraki einn lítill, ok kallið þér hann konung."
Vöggur segir: "Þá er eg var heima, heyrðak sagt, að Hrólfur konungur að Hleiðru var mestur maður á Norðrlöndum, en nú situr hér í hásæti kraki einn lítill, og kallið þér hann konung."
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThe stead of Hleidr,
The red gold rings
Nor the gods' holy altar;
We grasp the handle,
Maiden, more hardly,--
We were not warmer
In the wound-gore of corpses.
Mightily ground
For she saw the feyness
Of men full many;
The sturdy posts
From the flour-box started,
Made staunch with iron.
Grind we yet swifter.
the seat of Hleidr,
the red gold rings
or the gods' holy altar;
we grip the handle,
maiden, more firmly;
we were not warmer
in the wound-blood of corpses.
ground mightily,
for she saw the doom
of a great many men;
the sturdy posts
sprang from the flour-box,
braced with iron.
Let us grind faster still.
Þá svarar konungr: "Þú, sveinn, hefir gefit mér nafn, at ek skal heita Hrólfr kraki, en þat er títt, at gjöf skal fylgja nafnfesti. Nú sé ek þik enga gjöf hafa til at gefa mér at nafnfesti, þá er mér sé þægilig. Nú skal sá gefa öðrum, er til hefir," - tók gullhring af hendi sér ok gaf honum.
Þá svarar konungur: "Þú, sveinn, hefur gefið mér nafn, að eg skal heita Hrólfur kraki, en það er títt, að gjöf skal fylgja nafnfesti. Nú sé eg þig enga gjöf hafa til að gefa mér að nafnfesti, þá er mér sé þægileg. Nú skal sá gefa öðrum, er til hefur," - tók gullhring af hendi sér og gaf honum.
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThe son of Yrsa,
Hálfdanr's kinsman,
Shall come with vengeance
On Fródi's head:
Him shall men call
Yrsa's son and brother.
We both know that.'
Their might they tested,
In giant-frenzy:
The bin-poles trembled,
And burst the flour-box;
In sunder burst
The heavy boulder.
Of Hill-Giants spake:
'We have ground, O Fródi!
Soon we cease from grinding;
The women have labored
O'er long at the grist.'
Thus sang Einarr Skúlason:
Ground in the mill full gladly
The Serpent's Couch; with gold-meal
The king lets peace be broken:
The fair cheeks of my axe-head,
Fitted with maple, show forth
Fenja's Grist; exalted
Is the skald with the good king's riches.
The son of Yrsa,
Hálfdanr's kinsman,
will come with vengeance
on Fródi's head:
men will call him
Yrsa's son and brother.
We both know that.'
they tested their might,
in giant-frenzy:
the bin-poles shook,
and the flour-box burst;
it burst apart,
the heavy boulder.
of hill giants spoke:
'We have ground, Fródi!
Soon we shall stop grinding;
the women have laboured
too long at the grist.'
As Einarr Skúlason sang:
ground in the mill most gladly
the Serpent's Couch; with gold-meal
the king lets peace be broken:
the fair cheeks of my axe-head,
fitted with maple, display
Fenja's Grist; the poet
is exalted with the good king's riches.
Þá mælti Vöggr: "Gef þú allra konunga heilastr, ok þess strengi ek heit at verða þess manns bani, er þinn banamaðr verðr."
Þá mælti Vöggur: "Gef þú allra konunga heilastur, og þess strengi eg heit að verða þess manns bani, er þinn banamaður verður."
sjálfvirk stafsetning · óyfirfarið↑ innifalið í fyrri röð
Þá mælti konungr ok hló við: "Litlu verðr Vöggr feginn."
Þá mælti konungur og hló við: "Litlu verður Vöggur feginn."
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðSo sang Egill:
In Fródi's meal.]
As Egill sang:
in Fródi's meal.]"
