
Grótti
GROHT-ti [ˈkrouʰtɪ] ? framburður: drög
Grótti
gripur
Töfrakvörn sem mól hvað sem beðið var um: gull og frið handa konungi, síðan her á hendur honum.
Mímir: gervigreindardrög · óyfirfarið
Helstu atriði
- Hver
- Tveir kvarnarsteinar sem fundust í Danmörku, svo þungir að enginn gat dregið þá; þeir mólu hvað sem sá mælti fyrir sem mól. Hengikjöftur gaf Fróða konungi þá. Skáldskaparmál 52
Fróði - Þekkt fyrir
- Fróði keypti tvær ambáttir, miklar og sterkar, Fenju og Menju, og lét þær mala gull, frið og sælu nær hvíldarlaust Skáldskaparmál 52
Fenja
Menja
Fróði - Missir
- Syngjandi mólu þær her: sækonungurinn Mýsingur kom þá um nóttina, drap Fróða og tók kvörnina. Þar með lauk Fróðafriði. Skáldskaparmál 52
Mýsingr
Fróði - Örlög
- Snorri: á skipi Mýsings mólu þær salt þar til skipið sökk; síðan hefur sjórinn verið saltur. Gróttasöng lýkur hins vegar á því að þungi steinninn brestur í tvennt. Skáldskaparmál 52, Gróttasöngr 23
Mýsingr - Þekkt fyrir
- Meyjarnar syngja að Grótti hefði ekki komið úr gráu fjalli ef þær hefðu ekkert af honum vitað; ljóðlínan er torskilin. Gróttasöngr 10
Fenja
Menja
Lestu sjálf(ur)
- Skáldskaparmál 52 — Meyjarnar mala gull og frið handa Fróða.
- Skáldskaparmál 52 — Herinn, saltið og skipið sem sekkur.
- Gróttasöngr 23 — Jötunmeyjarnar brjóta kvörnina.
Í sögunum
Sagan í stuttu máli
Grótti er töfrakvörn Fróða Danakonungs, handkvörn sem mól hvað sem sá bað um sem sneri henni. Kvarnarsteinarnir tveir voru svo stórir og þungir að enginn í Danmörku gat snúið þeim, og því keypti Fróði jötnameyjarnar Fenju og Menju til að mala (Skáldskaparmál, 52. kafli; lausamál Gróttasöngs).
Fróði lét þær mala gull, frið og sælu hvíldarlaust. Í Gróttasöng syngja ambáttirnar meðan þær mala, rifja upp að þær séu af jötnum komnar og að steinninn sjálfur hafi komið úr berginu fyrir þeirra tilverknað (10. erindi), og mala síðan her. Sækonungurinn Mýsingur kemur þá um nóttina, drepur Fróða og hefur kvörnina á brott með sér, og þannig lauk Fróðafriði. Snorri bætir við að Mýsingur hafi látið þær mala salt uns skipið sökk, og þess vegna sé sjórinn saltur. Gull er því kallað „mjöl Fróða“. Í vísu sem vitnað er til í 33. kafla Skáldskaparmála er dregin upp mynd af níu dætrum hafsins sem snúa „Grótta skerjanna“, sem eitt sinn mól mjöl Amlóða; í Háttatali (2. kafli) er Grótti einnig notaður í gullkenningu.
Samantekt: gervigreindardrög · óyfirfarið
