Opin Edda samhliða útgáfa í vinnslu

Kvörnin Grótti

Konungur lét tvær jötunmeyjar mala gull og frið án hvíldar. Þær mólu her á hendur honum í staðinn.

Mímir: gervigreindardrög · óyfirfarið

  1. Skjöldur, sonur Óðins og ættfaðir Skjöldunga, réð því landi sem nú heitir Danmörk. Sonur hans var Friðleifur, og sonur Friðleifs var Fróði, sem varð konungur þegar Ágústus keisari lagði frið um allan heim og Kristur fæddist. Skáldskaparmál 52, Gróttasöngr 1
  2. Fróði var voldugastur allra konunga á Norðurlöndum, og því var friðurinn kenndur við hann: Fróðafriður. Enginn maður grandaði öðrum, þótt hann hitti fyrir sér föðurbana eða bróðurbana, lausan eða bundinn. Þá var enginn þjófur né ránsmaður, og gullhringur lá lengi óhreyfður á Jalangursheiði. Skáldskaparmál 52
  3. Í veislu í Svíþjóð, hjá Fjölni konungi, keypti Fróði tvær ambáttir, Fenju og Menju, miklar og sterkar. Á þeim tíma fundust í Danmörku tveir kvarnarsteinar, svo stórir að enginn gat snúið þeim. Kvörnin hét Grótti og mól hvað sem sá mælti fyrir sem mól. Maður sem hét Hengikjöftur hafði gefið Fróða hana. Skáldskaparmál 52
  4. Fróði lét leiða ambáttirnar að kvörninni og bað þær mala gull, og þær mólu honum gull, frið og sælu. Hann gaf þeim ekki lengri hvíld né svefn en gaukurinn þagði eða kveða mátti eitt ljóð. Skáldskaparmál 52, Gróttasöngr 2, Gróttasöngr 7
  5. Meðan þær mólu kváðu þær kvæðið sem heitir Gróttasöngur. Fyrst mólu þær honum auð: megi hann sitja á auði, sofa á dúni og vakna að vild sinni. Hér skyldi enginn granda öðrum, ekki einu sinni sá sem fyndi bróðurbana sinn bundinn. Skáldskaparmál 52, Gróttasöngr 4, Gróttasöngr 5, Gróttasöngr 6
  6. Síðan átöldu þær hann. Hann hafði keypt þær fyrir afl þeirra og útlit en ekki spurt um ætt þeirra. Harður var Hrungnir, sögðu þær, og Þjassi enn máttugri; sjálfar voru þær bornar af bergrisum, skyldar Iða og Aurni. Í níu vetur höfðu þær leikið sér undir jörðinni, fært fjöll úr stað og velt björgum, og síðar barist í orrustum í Svíþjóð. Gróttasöngr 8, Gróttasöngr 9, Gróttasöngr 11, Gróttasöngr 12, Gróttasöngr 13
  7. Nú voru þær ambáttir: aur át iljar þeirra, kuldi kom að ofan og „dapurt er að Fróða“. Þær sáu fyrir eld austan við borgina og her sem kæmi til að brenna höllina; Fróði myndi ekki halda hásæti sínu í Hleiðru. Sonur Yrsu, kváðu þær, myndi hefna Fróða. Gróttasöngr 16, Gróttasöngr 18, Gróttasöngr 19, Gróttasöngr 20, Gróttasöngr 22
  8. Þær mólu í jötunmóði þar til skaftstengurnar skulfu, kvarnarstokkurinn féll og hinn þungi steinn hrökk í tvennt. „Malað höfum við, Fróði, svo að við hljótum að hætta,“ sagði jötunmærin. Gróttasöngr 23, Gróttasöngr 24
  9. Snorri segir að áður en kvæðinu lauk hafi þær malað her á hendur Fróða. Þá sömu nótt kom sækonungurinn Mýsingur, drap Fróða og tók mikið herfang. Þá lagðist Fróðafriður af. Skáldskaparmál 52, Gróttasöngr 1
  10. Mýsingur tók Grótta, Fenju og Menju með sér á skip og bað þær mala salt. Um miðnætti spurðu þær hvort honum leiddist ekki saltið. Hann bað þær mala lengur. Skömmu síðar sökk skipið. Síðan hefur verið svelgur þar sem sjórinn fellur í kvarnaraugað, og þá varð sjórinn saltur. Skáldskaparmál 52

Þar sem heimildum ber ekki saman

Kvæðið og lausamál Snorra enda á ólíkan hátt. Gróttasöng lýkur á því að kvarnarsteinninn brotnar (grt-s24); ambáttirnar sjá fyrir her og nefna son Yrsu sem hefnanda (grt-s19, grt-s22). Aðeins í lausamálinu eru sækonungurinn Mýsingur, saltmölunin, skipið sem sekkur og salti sjórinn (s-c52-6, grt-p1). Í þessari útgáfu er aðeins fyrsta erindi kvæðisins í forníslenskum texta Snorra (s-c52-5); enski dálkurinn við s-c52-6 bætir við þýðingu á öllu kvæðinu. Fróðafriður er einnig nefndur í Helgakviðu Hundingsbana I, þar sem honum er slitið í orrustunni á Logafjöllum (hh1-s13). Fjölnir Svíakonungur er hér maður; Fjölnir er einnig eitt af nöfnum Óðins (g-c20-8).

Lestu sjálf(ur)

Hver koma við sögu

SkjöldrSkjöldungarÓðinnFriðleifrFróðiJalangrsheiðrFenjaMenjaGróttiIðiHrungnirÞjaziYrsaMýsingr

Hvers vegna hér í röðinni: Snorri segir söguna strax á eftir sögu Völsunga og Gjúkunga, til að skýra hvers vegna gull er kallað mjöl Fróða. Hann setur ríkisár Fróða á daga Ágústusar keisara, þegar Kristur fæddist.

Segðu Hugin

Huginn ber hverja hugsun til ritstjóranna: hugmynd, villu sem þú tókst eftir eða eitthvað sem virkaði ekki.

Um hvað snýst þetta?

Sent með: slóð þessarar síðu og tungumál viðmótsins. Aðeins ritstjórarnir lesa skilaboðin.