AT-li [ˈaʰtlɪ] ? framburður: drög
konungur
Atli Buðlason, norræn hliðstæða Attila Húnakonungs (á þýsku Etzel), er sonur Buðla og bróðir Brynhildar og Oddrúnar. Eftir dauða Sigurðar gefa Gjúkungar honum Guðrúnu fyrir konu; Brynhildur kennir honum um örlög sín í Guðrúnarkviðu I (25) og Sigurðarkviðu hinni skömmu.
Hann býður Gunnari og Högna til hirðar sinnar og lætur drepa þá vegna Niflungagullsins. Guðrún hefnir bræðra sinna með því að drepa syni þeirra Atla tvo, bera þá á borð fyrir hann og drepa hann síðan og brenna höll hans: þannig er sagt frá í Atlakviðu, hinum lengri Atlamálum og 50. kafla Skáldskaparmála. Í Guðrúnarkviðu III grunar hann Guðrúnu um hórdóm með Þjóðreki, og í Oddrúnargráti neitar hann Gunnari um Oddrúnu systur sína. Í Niflungaljóðinu er Etzel aftur á móti ekki banamaður Búrgunda. Nafnið bera einnig aðrir (tröllkonan Atla meðal mæðra Heimdallar í Völuspá hinni skömmu 8, kappi í Helgakviðu Hundingsbana I 52); nafnaskráin kann að blanda þeim saman.
Samantekt: gervigreindardrög · óyfirfarið
Myndir: Atli, Atla · Atli, Atla · Atli, Atli's, Atla
Wikidata 97 nefningar, 3 þeirra í nafnaþulum
sjálfvirk greining · óyfirfarið
í 80 röðum
Skáldskaparmál
- 48.3… Sigurðr ok Gjúkusynir at biðja Gunnari konu til Atla Buðlasonar, Brynhildar, systur hans. Hon sat á Hindafjalli, …Thereafter Sigurdr and the sons of Gjúki went unto Atli, Budli's son, to sue for the hand of Brynhildr his …
- 50.1Atli konungr Buðlason, bróðir Brynhildar, fekk þá Guðrúnar, er …"King Atli, Budli's son, and brother of Brynhildr, then wedded Gudrún, whom …
- 50.2… erfi Niflunga. At þeiri veizlu lét Guðrún skenkja Atla konungi með þeim borðkerum mjöð, ok var blandit …… feast Gudrún had mead poured into the flagons for King Atli, and the mead was mixed with the blood of the …
- 72.8Björn reið Blakki, en Bjárr Kerti, Atli Glaumi, en Aðils Slöngvi, Högni Hölkvi, en Haraldr …Björn rode Blakkr, and Bjárr Kertr, Atli Glaumr, and Aðils Slöngvir, Högni Hölkvir, and Haraldr Fölkvir, Gunnarr …
- 77.9Eisa, sem Atli kvað:Embers, as Atli sang:
- 80.19… er Buðlungar eru frá komnir. Af Buðlungaætt kom Atli ok Brynhildr. Átti er Lofði. Hann var herkonungr …… the Budlungs are come (from the house of the Budlungs Atli and Brynhildr descended); the eighth was Lofdi, who was a …
Helgakviða Hundingsbana I
Guðrúnarkviða in fyrsta
Sigurðarkviða in skamma
- 32… værir þess verðust kvenna, at fyr augum þér Atla hjöggim, sæir bræðr þínum blóðugt sár, undir dreyrgar …… wouldst thou have been If before thine eyes we had Atli slain; If thy brother's bleeding body hadst seen And the …
- 33… maðr þér engi, hefir þú fullvegit; lítt sésk Atli ófu þína; hann mun ykkar önd síðari ok …… Gunnar! thou hast mightily fought, But thy hatred little doth Atli heed; Longer than thou, methinks, shall he live, And greater …
- 37Ok mér Atli þat einni sagði, at hvárki lézk höfn of …"And so to me did Atli say That share in our wealth I should not have, …
- 40… bjó-at of hverfan hug men-Skögul; allt mun þat Atli eftir finna, er hann mína spyrr morðför görva,… changing heart I ever had; All in the end shall Atli know, When he hears I have gone on the death-road …
- 56… mengi; mun-at at vilja versæl gefin; hana mun Atli eiga ganga, of borinn Buðla, bróðir minn.… she bring, Not happily wedded she holds herself; Her shall Atli hither seek, (Buthli's son, and brother of mine.)
- 58Muntu Oddrúnu eiga vilja, en þik Atli mun eigi láta; it munuð lúta á laun …"Oddrun as wife thou fain wouldst win, But Atli this from thee withholds; Yet in secret tryst ye twain …
- 59Þik mun Atli illu beita, muntu í öngan ormgarð lagiðr."Ill to thee shall Atli bring, When he casts thee down in the den of …
- 60Þat mun ok verða þvígit lengra, at Atli mun öndu týna, sælu sinni, ok sona lífi, …"But soon thereafter Atli too His life, methinks, as thou shalt lose, (His fortune …
Guðrúnarkviða in forna
- , prose 1Þjóðrekr konungr var með Atla ok hafði þar látit flesta alla menn sína. …King Thjothrek was with Atli, and had lost most of his men. Thjothrek and Guthrun …
- 26… skaltu ráða auði Buðla, gulli göfguð ok gefin Atla."… the wealth of Buthli thine shall be, Gold-decked one, as Atli's wife."
- 37Vakði mik Atli, en ek vera þóttumk full ills hugar at …Atli woke me, for ever I seemed Of bitterness full for …
- 38Atli kvað: "Svá mik nýliga nornir vekja," - vílsinnis …Atli spake: "Now from sleep the Norns have waked me With …
- 40Atli kvað: "Hugða ek hér í túni teina fallna, …Atli spake: "Of plants I dreamed, in the garden drooping, That …
- 44Atli kvað: "Lægja ek síðan, né ek sofa vildak, …Atli spake: "On my bed I sank, nor slumber sought, Weary …
Guðrúnarkviða in þriðja
- , prose 1Herkja hét ambótt Atla. Hon hafði verit frilla hans. Hon sagði Atla, …Herkja was the name of a serving-woman of Atli's; she had been his concubine. She told Atli that she …
- 1"Hvat er þér, Atli, æ, Buðla sonr? Er þér hryggt í hug? …"What thy sorrow, Atli, Buthli's son? Is thy heart heavy-laden? Why laughest thou never? …
- 2Atli kvað: "Tregr mik þat, Guðrún Gjúka dóttir, mér …Atli spake: "It troubles me, Guthrun, Gjuki's daughter, What Herkja here …
- 10Hló þá Atla hugr í brjósti, er hann heilar sá hendr …Then Atli's heart in happiness laughed, When Guthrun's hand unhurt he saw; …
Oddrúnarkviða
- 2Þat frá Oddrún Atla systir, at sú mær hafði miklar sóttir; brá …This Oddrun learned, the sister of Atli, That sore the maiden's sickness was; The bit-bearer forth from …
- 22En Atli kvaðsk eigi vilja mund aldrigi at megi Gjúka; …
- 23… niðjar, kváðusk okkr hafa orðit bæði; en mik Atli kvað eigi mundu lýti ráða né löst gera."Yet could we not our love o'ercome, And my head I laid on the hero's shoulder; Many there were of kinsmen mine …
- 25Sendi Atli áru sína um myrkvan við mín at freista; …"Soon his men did Atli send, In the murky wood on me to spy; Thither …
- 26… vit þegnum bauga rauða, at þeir eigi til Atla segði, en þeir hvatliga heim skunduðu ok óliga …"To the warriors ruddy rings we offered, That nought to Atli e'er they should say; But swiftly home they hastened thence, …
- 31… fljóta far sund yfir, unz ek alla sák Atla garða.… the boats we sailed, Till we saw the whole of Atli's home.
- 32Þá kom in arma út skævandi móðir Atla, - hon skyli morna -, ok Gunnari gróf …"Then crawling the evil woman came, Atli's mother— may she ever rot! And hard she bit to …
Atlakviða
- , prose 1Dauði Atla Guðrún Gjúkadóttir hefndi bræðra sinna, svá sem frægt …… her brothers, as has become well known. She slew first Atli's sons, and thereafter she slew Atli, and burned the hall …
- 1Atli sendi ár til Gunnars kunnan segg at ríða, …Atli sent of old to Gunnar A keen-witted rider, Knefröth did …
- 3"Atli mik hingat sendi ríða erendi mar inum mélgreypa …"Now Atli has sent me his errand to ride, On my bit-champing …
- 14Land sáu þeir Atla ok liðskjalfar djúpa, Bikka greppar standa á borg …Then they saw Atli's halls, and his watch-towers high, On the walls so lofty …
- 16… brynju færir, sem hjalmum aringreypum at séa heim Atla, sætir þú í söðlum sólheiða daga, nái nauðfölva …… have come in byrnie, With thy household helmed, to see Atli's home, And to sit in the saddle all day 'neath …
- 26Svá skaltu, Atli, augum fjarri, sem munt menjum verða; er und …"So distant, Atli, from all men's eyes, Shalt thou be as thou .....from …
- 28Atli kvað: "Ýkvið ér hvélvögnum, haftr er nú í …Atli spake: "Ye shall bring the wagon, for now is he …
- 29Atli inn ríki reið Glaum mönum, sleginn rógþornum, sifjungr …On the long-maned Glaum rode Atli the great, About him were warriors ....... But Guthrun, akin …
- 30Guðrún kvað: "Svá gangi þér, Atli, sem þú við Gunnar áttir eiða oft of …Guthrun spake: "It shall go with thee, Atli, as with Gunnar thou heldest The oaths ofttimes sworn, and …
- 32Atli lét lands síns á vit jó eyrskáan aftr …Then Atli rode on his earth-treading steed, Seeking his home, from the …
- 33Út gekk þá Guðrún Atla í gögn með gylltum kálki at reifa gjöld …Out then came Guthrun to meeting with Atli, With a golden beaker as gift to the monarch: "Thou …
- 34Umðu ölskálir Atla vínhöfgar, þá er í höll saman Húnar tölðusk, …The wine-heavy ale-cups of Atli resounded, When there in the hall the Hunnish youths clamored, …
- 35… ok ölkrásir valði nauðug neffölum, en níð sagði Atla:… food to the warrior, Till in scorn to the white-faced Atli did she speak:
- 38… buri svása, unga, ófróða, þá er hon við Atla gat.… boys so dear, So young and so unhappy, whom with Atli she had.
- 40Óvarr Atli óðan hafði hann sik drukkit, vápn hafði hann …Unwise then was Atli, he had drunk to wildness, No weapon did he have, …
Atlamál in grænlenzku
- 2… æxtu skjöldunga, - skyldu-at feigir, - illa réðsk Atla, átti hann þó hyggju; felldi stoð stóra, stríddi …… the princes, to death they were given; Ill counsel was Atli's, though keenness he had; He felled his staunch bulwark, his …
- 4… áðr hann fram seldi; fóru þá síðan sendimenn Atla um fjörð Lima, þar er fræknir bjuggu.… give them he sought; Then soon fared the warriors whom Atli had sent, And to Limafjord came, to the home of …
- 19… blóði, hugða ek af heitum at væri hamr Atla."… sprinkled us; .............. From the evil I fear that 'twas Atli's spirit."
- 20… fyr öxnum, er örnu dreymir; heill er hugr Atla, hvatki er þik dreymir." Lokit því létu, líðr …… oxen it means when of eagles one dreams; True is Atli's heart, whatever thou dreamest." Then silent they were, and nought …
- 42Flykkðusk þeir Atli ok fóru í brynjur, gengu svá görvir, at …Atli summoned his men, in mail-coats they hastened, All ready they …
- 50… lét Gjúka drengi tvá hníga, bróður hjó hon Atla, bera varð þann síðan, skapði hon svá skæru, …Then the daughter of Gjuki two warriors smote down, Atli's brother she slew, and forth then they bore him; (So …
- 57Guðrún kvað: "Getr þú þess, Atli, gerðir svá fyrri, móður tókt mína ok myrðir …Guthrun spake: "Hear me now, Atli! the first evil was thine; My mother didst thou take, …
- 58Atli kvað: "Eggja ek yðr, jarlar, auka harm stóran …Atli spake: "Go now, ye warriors, and make greater the grief …
- 61Beiti þat mælti, bryti var hann Atla: "Tökum vér Hjalla, en Högna forðum, högum vér …Then did Beiti speak, he was Atli's steward: "Let us seize now Hjalli, and Hogni spare we! …
- 68Stórr þóttisk Atli, sté hann of þá báða, horskri harm sagði …Full mighty seemed Atli as o'er them he stood, The wise one he blamed, …
- 69Guðrún kvað: "Feginn ertu, Atli, ferr þú víg lýsa, á munu þér iðrar, …Guthrun spake: "Thou art joyous, Atli, for of evil thou tellest, But sorrow is thine if …
- 70Atli kvað: "Kann ek slíks synja, sé ek til …Atli spake: "Not free of guilt am I; a way shall …
- 73… hníga, ef höggr tág undan; nú máttu einn, Atli, öllu hér ráða."… if the roots are cleft under it; Now mayest thou, Atli, o'er all things here rule."
- 75… öldrykkjur at erfa bræðr sína, samr lézk ok Atli at sína gerva.… then she brought for her brothers' death-feast, And a feast Atli made for his followers dead; No more did they speak, …
- 79… skapliga, skar hon á hals báða. Enn frétti Atli, hvert farnir væri sveinar hans leika, er hann …… her deed when their heads she smote off; Fain was Atli to know whither now they were gone, The boys from …
- 80Guðrún kvað: "Yfir ráðumk ganga Atla til segja; dylja munk þik eigi, dóttir Grímhildar; …Guthrun spake: "My fate shall I seek, all to Atli saying, The daughter of Grimhild the deed from thee hides …
- 85Atli kvað: "Grimm vartu, Guðrún, er þú gera svá …Atli spake: "Grim wast thou, Guthrun, in so grievous a deed, …
- 87Atli kvað: "Brennd muntu á báli ok barið grjóti …Atli spake: "With fire shall they burn thee, and first shall …
- 88… stórræði, gat fyr Guðrúnu, at hann væri grimmr Atla.… great plans did he have, To Guthrun his anger against Atli was told.
- 89… hánum, ef hann hefnt ynni. Veginn var þá Atli, var þess skammt bíða, sonr vá Högna ok …… him 'twere well if he vengeance should win; So was Atli slain,— 'twas not slow to await,— Hogni's son slew him, …
- 92Atli kvað: "Vaðit hefir þú at vígi, þótt væri-t …"Not glad went I hence thy hand to seek, Guthrun, In thy widowhood famed, but haughty men found thee; My belief did …
- 97Guðrún kvað: "Lýgr þú nú, Atli, þótt ek þat lítt rekja; heldr var ek …Guthrun spake: "Thou liest now, Atli, though little I heed it; If I seldom was kindly, …
- 100… hljóta; kvöl þótti kvikri at koma í hús Atla, átti áðr kappi, illr var sá missir.… young sat weeping; Yet worse seemed the sorrow to seek Atli's house, A hero was my husband, and hard was his …
- 102Atli kvað: "Lýgr þú nú, Guðrún, lítt mun við …Atli spake: "Thou liest now, Guthrun, but little of good Will …
- 104Nár varð þá Atli, niðjum stríð æxti, efndi ítrborin allt þats réð …Then did Atli die, and his heirs' grief doubled; The high-born one did …
Guðrúnarhvöt
- , prose 1… gekk þá til sævar, er hon hafði drepit Atla. Gekk hon út á sæinn ok vildi fara …Guthrun went forth to the sea after she had slain Atli. She went out into the sea and fain would drown …
- 11… meir þóttusk mér of stríða, er mik öðlingar Atla gáfu.… seemed I must suffer yet When the princes great to Atli gave me.

