Snorra-Edda · Skáldskaparmál
Handbók fyrir skáld, sett fram sem samtal í veislu milli sjávarjötunsins Ægis og Braga, guðs skáldskaparins. Til að skýra hvers vegna skáld kalla gull „hár Sifjar“ eða skáldskap „mjöð Óðins“ segir Bragi sögurnar á bak við orðalagið: Iðunni og jötuninn Þjaza, skáldskaparmjöðinn, einvígi Þórs við Hrungni og Geirröð, dýrgripi dverganna, otursgjöldin og bölvaða gull Niflunga, kvörn Fróða, Hrólf kraka, hina endalausu orrustu Hjaðninga. Milli sagnanna og á eftir þeim koma skrár yfir kenningar og skáldleg heiti goða, manna, vopna, skipa, sjávar og margs fleira, hvert sannað með vísum nafngreindra skálda frá 9.–12. öld.
Hvernig á að lesa: Sögur og skrár skiptast á: sögurnar eru kaflar 1–6, 24–26, 46–54 og 62; hitt eru skrár til að glugga í. Nafnaskrárnar undir lokin kalla ekki fram myndaspjöld.
- Fornnorræna — Guðni Jónsson 1954 (útgáfa)
- Íslenska — sjálfvirk stafsetningarfærsla
- Enska — Brodeur 1916 (þýðing) · samröðun sjálfvirk; gervigreindardrög þar sem Brodeur 1916 vantar
- Enska · nútímaleg — gervigreindardrög
Inngangur: gervigreindardrög · óyfirfarið
3Loki náði Iðunni ok dráp ÞjazaLoki náði Iðunni og dráp ÞjassaLoki brings back Iðunn; the killing of ÞjazidrögKafli I hjá Brodeur
Í Mími Iðunn and the giant ÞjaziSkaði chooses a husband by his feet
En æsir urðu illa við hvarf Iðunnar, ok gerðust þeir brátt hárir ok gamlir. Þá áttu þeir æsir þing, ok spyrr hverr annan, hvat síðast vissi til Iðunnar, en þat var sét síðast, at hon gekk út ór Ásgarði með Loka. Þá var Loki tekinn ok færðr á þingit, ok var honum heitit bana eða píslum. En er hann varð hræddr, þá kvaðst hann mundu sækja eftir Iðunni í Jötunheima, ef Freyja vill ljá honum valshams, er hon á.
En æsir urðu illa við hvarf Iðunnar, og gerðust þeir brátt hárir og gamlir. Þá áttu þeir æsir þing, og spyr hver annan, hvað síðast vissi til Iðunnar, en það var séð síðast, að hún gekk út úr Ásgarði með Loka. Þá var Loki tekinn og færður á þingið, og var honum heitið bana eða píslum. En er hann varð hræddur, þá kvaðst hann myndu sækja eftir Iðunni í Jötunheima, ef Freyja vill ljá honum valshams, er hún á.
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðBut the Æsir became straitened at the disappearance of Idunn, and speedily they became hoary and old. Then those, Æsir took counsel together, and each asked the other what had last been known of Idunn; and the last that had been seen was that she had gone out of Ásgard with Loki. Thereupon Loki was seized and brought to the Thing, and was threatened with death, or tortures; when he had become well frightened, he declared that he would seek after Idunn in Jötunheim, if Freyja would lend him the hawk's plumage which she possessed.
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktBut the Æsir were in great distress at Idunn's disappearance, and they quickly grew grey and old. Then the Æsir held a council, and each asked the others what had last been known of Idunn; and the last anyone had seen was that she had gone out of Ásgard with Loki. So Loki was seized and brought to the Thing, and threatened with death or torture. Once he was thoroughly frightened, he said that he would go after Idunn in Jötunheim, if Freyja would lend him the hawk's plumage that she owned.
gervigreindardrög · óyfirfariðOk er hann fær valshaminn, flýgr hann norðr í Jötunheima ok kemr einn dag til Þjaza jötuns. Var hann róinn á sæ, en Iðunn var ein heima. Brá Loki henni í hnotarlíki ok hafði í klóm sér ok flýgr sem mest. En er Þjazi kom heim ok saknar Iðunnar, tekr hann arnarharminn ok flýgr eftir Loka, ok dró arnsúg í flugnum. En er æsirnir sá, er valrinn flaug með hnotina ok hvar örninn flaug, þá gengu þeir út undir Ásgarð ok báru þannig byrðar af lokarspánum. Ok þá er valrinn flaug inn of borgina, lét hann fallast niðr við borgarvegginn. Þá slógu æsirnir eldi í lokarspánuna, en örninn mátti eigi stöðva sik, er hann missti valsins. Laust þá eldinum í fiðri arnarins, ok tók þá af fluginn. Þá váru æsirnir nær ok drápu Þjaza jötun fyrir innan ásgrindr, ok er þat víg allfrægt.
Og er hann fær valshaminn, flýgur hann norður í Jötunheima og kemur einn dag til Þjassa jötuns. Var hann róinn á sæ, en Iðunn var ein heima. Brá Loki henni í hnotarlíki og hafði í klóm sér og flýgur sem mest. En er Þjassi kom heim og saknar Iðunnar, tekur hann arnarharminn og flýgur eftir Loka, og dró arnsúg í flugnum. En er æsirnir sá, er valrinn flaug með hnotina og hvar örninn flaug, þá gengu þeir út undir Ásgarð og báru þannig byrðar af lokarspánum. Og þá er valrinn flaug hinn of borgina, lét hann fallast niður við borgarvegginn. Þá slógu æsirnir eldi í lokarspánuna, en örninn mátti eigi stöðva sig, er hann missti valsins. Laust þá eldinum í fiðri arnarins, og tók þá af fluginn. Þá voru æsirnir nær og drápu Þjassa jötun fyrir innan ásgrindur, og er það víg allfrægt.
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðAnd when he got the hawk's plumage, he flew north into Jötunheim, and came on a certain day to the home of Thjazi the giant. Thjazi had rowed out to sea, but Idunn was at home alone: Loki turned her into the shape of a nut and grasped her in his claws and flew his utmost.
Now when Thjazi came home and missed Idunn, he took his eagle's plumage and flew after Loki, making a mighty rush of sound with his wings in his flight. But when the Æsir saw how the hawk flew with the nut, and where the eagle was flying, they went out below Ásgard and bore burdens of plane-shavings thither. As soon as the hawk flew into the citadel, he swooped down close by the castle-wall; then the Æsir struck fire to the plane-shavings. But the eagle could not stop himself when he missed the hawk: the feathers of the eagle caught fire, and straightway his flight ceased. Then the Æsir were near at hand and slew Thjazi the giant within the Gate of the Æsir, and that slaying is exceeding famous.
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktWhen he had the hawk's plumage he flew north into Jötunheim, and came one day to the home of the giant Thjazi. Thjazi had rowed out to sea, and Idunn was at home alone. Loki turned her into a nut, gripped her in his claws and flew as fast as he could.
When Thjazi came home and found Idunn gone, he took his eagle's plumage and flew after Loki, his wings making a mighty rushing sound as he flew. When the Æsir saw the hawk flying with the nut, and where the eagle was flying, they went out below Ásgard and carried loads of wood shavings there. As soon as the hawk flew into the stronghold he swooped down close by the wall, and then the Æsir set fire to the shavings. The eagle could not stop himself when he missed the hawk: his feathers caught fire, and at once his flight was over. The Æsir were close at hand and killed the giant Thjazi inside the Gate of the Æsir, and that killing is very famous.
gervigreindardrög · óyfirfariðEn Skaði dóttir Þjaza jötuns, tók hjálm ok brynju ok öll hervápn ok ferr til Ásgarðs at hefna föður síns. En æsir buðu henni sætt ok yfirbætr ok it fyrsta, at hon skal kjósa sér mann af ásum ok kjósa at fótum ok sjá ekki fleira af.
En Skaði dóttir Þjassa jötuns, tók hjálm og brynju og öll hervápn og fer til Ásgarðs að hefna föður síns. En æsir buðu henni sætt og yfirbætur og it fyrsta, að hún skal kjósa sér mann af ásum og kjósa að fótum og sjá ekki fleira af.
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðNow Skadi, the daughter of the giant Thjazi, took helm and birnie and all weapons of war and proceeded to Ásgard, to avenge her father. The Æsir, however, offered her reconciliation and atonement: the first article was that she should choose for herself a husband from among the Æsir and choose by the feet only, seeing no more of him.
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktNow Skadi, the daughter of the giant Thjazi, took helmet and mail-coat and all the weapons of war and went to Ásgard to avenge her father. But the Æsir offered her a settlement and compensation. The first term was that she should choose herself a husband from among the Æsir, and choose him by his feet alone, seeing no more of him.
gervigreindardrög · óyfirfariðÞá sá hon eins manns fætr forkunnarfagra ok mælti: "Þenna kýs ek. Fátt mun ljótt á Baldri."
Þá sá hún eins manns fætur forkunnarfagra og mælti: "Þennan kýs eg. Fátt mun ljótt á Baldri."
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThen she saw the feet of one man, passing fair, and said: "I choose this one: in Baldr little can be loathly."
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktThen she saw one man's feet, which were very beautiful, and said: "I choose this one: there can be little that is ugly about Baldr."
gervigreindardrög · óyfirfariðEn þat var Njörðr ór Nóatúnum.
En það var Njörður úr Nóatúnum.
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðBut that was Njördr of Nóatún.
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktBut it was Njördr of Nóatún.
gervigreindardrög · óyfirfariðÞat hafði hon ok í sættargerð sinni, at æsir skyldu þat gera, er hon hugði, at þeir skyldu eigi mega, at hlægja hana. Þá gerði Loki þat, at hann batt um skegg geitar nökkurrar ok öðrum enda um hreðjar sér, ok létu þau ýmsi eftir ok skrækði hvárt tveggja hátt. Þá lét Loki fallast í kné Skaða, ok þá hló hon. Var þá ger sætt af ásanna hendi við hana.
Það hafði hún og í sættargerð sinni, að æsir skyldu það gera, er hún hugði, að þeir skyldu eigi mega, að hlægja hana. Þá gerði Loki það, að hann batt um skegg geitar nökkurrar og öðrum enda um hreðjar sér, og létu þau ýmsi eftir og skrækði hvort tveggja hátt. Þá lét Loki fallast í kné Skaða, og þá hló hún. Var þá gjör sætt af ásanna hendi við hana.
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðShe had this article also in her bond of reconciliation: that the Æsir must do a thing she thought they would not be able to accomplish: to make her laugh. Then Loki did this: he tied a cord to the beard of a goat, the other end being about his own genitals, and each gave way in turn, and each of the two screeched loudly; then Loki let himself fall onto Skadi's knee, and she laughed. Thereupon reconciliation was made with her on the part of the Æsir.
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktShe also had this term in her settlement: that the Æsir must do something she thought they would not be able to do, and make her laugh. Then Loki did this: he tied a cord to the beard of a goat and the other end around his own genitals, and each gave way in turn, and both of them screeched loudly. Then Loki let himself fall onto Skadi's knee, and she laughed. With that the Æsir's settlement with her was made.
gervigreindardrög · óyfirfarið