Snorra-Edda · Skáldskaparmál
Handbók fyrir skáld, sett fram sem samtal í veislu milli sjávarjötunsins Ægis og Braga, guðs skáldskaparins. Til að skýra hvers vegna skáld kalla gull „hár Sifjar“ eða skáldskap „mjöð Óðins“ segir Bragi sögurnar á bak við orðalagið: Iðunni og jötuninn Þjaza, skáldskaparmjöðinn, einvígi Þórs við Hrungni og Geirröð, dýrgripi dverganna, otursgjöldin og bölvaða gull Niflunga, kvörn Fróða, Hrólf kraka, hina endalausu orrustu Hjaðninga. Milli sagnanna og á eftir þeim koma skrár yfir kenningar og skáldleg heiti goða, manna, vopna, skipa, sjávar og margs fleira, hvert sannað með vísum nafngreindra skálda frá 9.–12. öld.
Hvernig á að lesa: Sögur og skrár skiptast á: sögurnar eru kaflar 1–6, 24–26, 46–54 og 62; hitt eru skrár til að glugga í. Nafnaskrárnar undir lokin kalla ekki fram myndaspjöld.
- Fornnorræna — Guðni Jónsson 1954 (útgáfa)
- Íslenska — sjálfvirk stafsetningarfærsla
- Enska — Brodeur 1916 (þýðing) · samröðun sjálfvirk; gervigreindardrög þar sem Brodeur 1916 vantar
- Enska · nútímaleg — gervigreindardrög
Inngangur: gervigreindardrög · óyfirfarið
65KristskenningarKennings for ChristdrögKafli LI hjá Brodeur

Hvernig skal Krist kenna? Svá, at kalla hann skapara himins ok jarðar, engla ok sólar, stýranda heims ok himinríkis ok engla, konung himna ok sólar ok engla ok Jórsala ok Jórdánar ok Gríklands, ráðandi postula ok heilagra manna. Forn skáld hafa kennt hann við Urðarbrunn ok Róm, sem kvað Eilífr Guðrúnarson:
Hvernig skal Krist kenna? Svo, að kalla hann skapara himins og jarðar, engla og sólar, stýranda heims og himinríkis og engla, konung himna og sólar og engla og Jórsala og Jórdánar og Gríklands, ráðandi postula og heilagra manna. Forn skáld hafa kennt hann við Urðarbrunn og Róm, sem kvað Eilífur Guðrúnarson:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfarið"How should one periphrase Christ? Thus: by calling Him Fashioner of Heaven and Earth, of Angels, and of the Sun; Governor of the World and of the Heavenly Kingdom and of Jerusalem and Jordan and the Land of the Greeks; Counsellor of the Apostles and of the Saints. Ancient skalds have written of Him in metaphors of Urdr's Well and Rome; as Eilífr Gudrúnarson sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirkt"How should Christ be periphrased? By calling Him Maker of Heaven and Earth, of Angels and of the Sun; Ruler of the World and of the Heavenly Kingdom and of Jerusalem and Jordan and the Land of the Greeks; Counsellor of the Apostles and of the Saints. Poets of old have written of Him in metaphors of Urdr's Well and Rome, as Eilífr Gudrúnarson sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðsunnr at Urðarbrunni,
svá hefir rammr konungr remmðan
Róms banda sig löndum.
sunnur að Urðarbrunni,
svo hefur rammur konungur remmðan
Róms banda sig löndum.
In the Rocky Realms confirmèd
His power; they say He sitteth
South, at the Well of Urdr.
in the Rocky Realms made firm
His power; they say He sits
in the south, at the Well of Urdr.
Svá kvað Skafti Þóroddsson:
Svo kvað Skafti Þóroddsson:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Skapti Thóroddssen:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Skapti Thóroddssen sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðmestr, aflar goð flestu.
Kristr skóp ríkr ok reisti
Rúms höll veröld alla.
mestur, aflar guð flestu.
Kristur skóp ríkur og reisti
Rúms höll veröld alla.
Of might, for God all governs;
Christ's power wrought this earth all,
And raised the Hall of Rome.
in might, for God governs all;
Christ's power made this whole earth
and raised the Hall of Rome.
Himna konungr, sem Markús kvað:
Himna konungur, sem Markús kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðKing of the Heavens, as Markús sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktKing of the Heavens, as Markús sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðglyggranns sem her dyggvan,
einn stillir má öllu
aldar Kristr of valda.
glyggranns sem her dyggvan,
einn stillir má öllu
aldar Kristur of valda.
Earth, sky, and faithful peoples;
Christ, sole Prince of Mortals,
Hath power o'er all that liveth.
earth, sky and faithful peoples;
Christ, sole Prince of Mortals,
has power over all that lives.
Svá kvað Eilifr kúlnasveinn:
Svo kvað Eilifur kúlnasveinn:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Eilífr Kúlnasveinn:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Eilífr Kúlnasveinn sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðheims ferð ok lið beima.
Sönn er en öll dýrð önnur
einn sólkonungr hreinni.
heims ferð og lið beima.
Sönn er en öll dýrð önnur
einn sólkonungur hreinni.
And the Band of Illustrious bow down
To the Holy Cross; than all glory
Else the Sole Sun's King is brighter.
and the Band of the Illustrious bow down
to the Holy Cross; than all other glory
the Sole Sun's King is brighter.
Máríu sonr, enn sem Eilífr kvað:
Máríu sonur, enn sem Eilífur kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðSon of Mary, as Eilífr sang further:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktSon of Mary, as Eilífr also sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðhvein Máríu sveini,
mátt vinnr mildingr dróttar,
maðr er hann ok goð, sannan.
hvein Máríu sveini,
mátt vinnur mildingur dróttar,
maður er hann og guð, sannan.
To Mary's Bairn: He winneth,
The Gentle Prince, of glory
The true might, God and man both.
to Mary's Child: He wins,
the Gentle Prince, the true
might of glory, both God and man.
Engla konungr, enn sem Eilífr kvað:
Engla konungur, enn sem Eilífur kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðKing of Angels, as Eilífr sang again:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktKing of Angels, as Eilífr sang again:
gervigreindardrög · óyfirfariðmætr goðs vinar betri.
Þó er engla gramr öllu
örr helgari ok dýrri.
mætur goðs vinar betri.
Þó er engla gramur öllu
ör helgari og dýrri.
Is better than men guess of;
Yet the Gracious King of Angels
Is dearer than all, and holier.
is better than men suppose;
yet the Gracious King of Angels
is dearer than all, and holier.
Jórdánar konungr, sem kvað Sighvatr:
Jórdánar konungur, sem kvað Sighvatur:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðKing of Jordan, as Sigvatr sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktKing of Jordan, as Sigvatr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðJórdánar gramr fjóra,
fors þó hans á hersi
heilagt skoft, ór lofti.
Jórdánar gramur fjóra,
fors þó hans á hersi
heilagt skoft, úr lofti.
Sent long ago through aether
To earthward; and the stream washed
The holy head of the World's Lord.
sent long ago through the air
down to earth; and the stream washed
the holy head of the World's Lord.
Grikkja konungr, sem Arnórr kvað:
Grikja konungur, sem Arnór kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðKing of Greeks, as Arnórr sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktKing of Greeks, as Arnórr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðbragna falls við snjallan
Grikkja vörð ok Garða.
Gjöf launak svá jöfri.
bragna falls við snjallan
Grikja vörð og Garða.
Gjöf launak svo jöfri.
Prayers with the Lordly Warder
Of Greeks and men of Gardar:
Thus I pay my Prince for good gifts.
before the Lordly Guardian
of Greeks and men of Gardar:
so I repay my Prince for good gifts.
Svá kvað Eilífr kúlnasveinn:
Svo kvað Eilífur kúlnasveinn:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Eilífr Kúlnasveinn:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Eilífr Kúlnasveinn sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðhann er alls konungr, stilli.
hann er alls konungur, stilli.
Man's Prince: He is King of all things.
Man's Prince: He is King of all things.
Hér kallaði hann fyrst Krist konung manna ok annat sinn alls konung. Enn kvað Einarr Skúlason:
Hér kallaði hann fyrst Krist konung manna og annað sinn alls konung. Enn kvað Einar Skúlason:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðHere he called Christ, first, King of Men, and again, King of All. Eínarr Skúlason sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktHere he called Christ first King of Men, and then King of All. As Einarr Skúlason sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðlíknbjartr himinríki
umgeypnandi opna
alls heims fyr gram snjöllum.
líknbjartur himinríki
umgeypnandi opna
alls heims fyr gram snjöllum.
All the world, and gently careth
For all, caused the realm of Heaven
To ope for the valiant ruler.
all the world, and gently cares
for all, caused the realm of Heaven
to open for the valiant ruler.
