Snorra-Edda · Skáldskaparmál
Handbók fyrir skáld, sett fram sem samtal í veislu milli sjávarjötunsins Ægis og Braga, guðs skáldskaparins. Til að skýra hvers vegna skáld kalla gull „hár Sifjar“ eða skáldskap „mjöð Óðins“ segir Bragi sögurnar á bak við orðalagið: Iðunni og jötuninn Þjaza, skáldskaparmjöðinn, einvígi Þórs við Hrungni og Geirröð, dýrgripi dverganna, otursgjöldin og bölvaða gull Niflunga, kvörn Fróða, Hrólf kraka, hina endalausu orrustu Hjaðninga. Milli sagnanna og á eftir þeim koma skrár yfir kenningar og skáldleg heiti goða, manna, vopna, skipa, sjávar og margs fleira, hvert sannað með vísum nafngreindra skálda frá 9.–12. öld.
Hvernig á að lesa: Sögur og skrár skiptast á: sögurnar eru kaflar 1–6, 24–26, 46–54 og 62; hitt eru skrár til að glugga í. Nafnaskrárnar undir lokin kalla ekki fram myndaspjöld.
- Fornnorræna — Guðni Jónsson 1954 (útgáfa)
- Íslenska — sjálfvirk stafsetningarfærsla
- Enska — Brodeur 1916 (þýðing) · samröðun sjálfvirk; gervigreindardrög þar sem Brodeur 1916 vantar
- Enska · nútímaleg — gervigreindardrög
Inngangur: gervigreindardrög · óyfirfarið
79KonungaheitiNames for kingsdrögKafli LXIII hjá Brodeur
Hver eru manna heiti ókennd? Maðr er hverr fyrir sér; it fyrsta ok it æðsta heiti manns, er kallaðr er maðr keisari, því næst konungr, þar næst jarl. Þessir þrír menn eigu saman þessi heiti öll. Allvaldr, svá sem hér er kveðit:
Hver eru manna heiti ókennd? Maður er hver fyrir sér; it fyrsta og it æðsta heiti manns, er kallaður er maður keisari, því næst konungur, þar næst jarl. Þessir þrír menn eiga saman þessi heiti öll. Allvaldur, svo sem hér er kveðið:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfarið"What are the simple terms for men? Each, in himself, is Man; the first and highest name by which man is called is Emperor; next to that, King; the next thereto, Earl: these three men possess in common all the following titles: All-Ruler, as this song showeth:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirkt"What are the simple terms for men? Each one, in himself, is Man. The first and highest name by which a man is called is Emperor; next to that, King; and next after that, Earl. These three men share all the following titles: All-Ruler, as this poem shows:
gervigreindardrög · óyfirfariðaustr ok suðr of flausta,
Sveins er sonr at reyna,
setr, hverjum gram betri.
austur og suður of flausta,
Sveins er sonur að reyna,
setur, hverjum gram betri.
East and south, o'er the Ships' seat
Sveinn's son in proof is better
Than any other War-Prince.
east and south, over the Ships' seat
Sveinn's son, when tested, is better
than any other War-Prince.
Hér er ok gramr kallaðr. Því heitir hann allvaldr, at hann er einvaldi alls ríkis síns. Fylkir, sem Gizurr kvað:
Hér er og gramur kallaður. Því heitir hann allvaldur, að hann er einvaldi alls ríkis síns. Fylkir, sem Gizur kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðHere he is called War-Prince also; for this reason he is called All-Ruler, that he is sole Ruler of all his realm.
Host-Arrayer, as Gizurr sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktHere he is also called War-Prince. He is called All-Ruler because he is sole Ruler of all his realm.
Host-Arrayer, as Gizurr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðflagðs blakk ok svan Hlakkar,
Óláfr of viðr élum
Yggs gögl fegin Sköglar.
flagðs blakk og svan Hlakkar,
Óláfur of viður élum
Yggs gögl fegin Sköglar.
The wolf and the raven in folk-mote;
Óláfr gladdens, in Skögul's sharp showers
Of battle, the geese of Odin.
the wolf and the raven at the meeting of hosts;
Óláfr gladdens, in Skögul's sharp showers
of battle, the geese of Odin.
Fyrir því er fylkir kallaðr konungr, at hann skipar í fylkingar herliði sínu. Vísi, sem kvað Óttarr svarti:
Fyrir því er fylkir kallaður konungur, að hann skipar í fylkingar herliði sínu. Vísi, sem kvað Óttar svarti:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfarið"A King is called Host-Arrayer because he divides his war-host into companies.
Leader, as Ottarr the Swarthy sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirkt"A King is called Host-Arrayer because he divides his army into companies.
Leader, as Ottarr the Swarthy sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðvíst austr munlaust,
aldar hefir allvaldr,
óskvíf, gótt líf.
víst austur munlaust,
aldar hefur allvaldur,
óskvíf, gótt líf.
Odin's loved Wife,
The lordless land;
His a warrior's life.
Odin's beloved Wife,
the lordless land;
his is a warrior's life.
Harri eða herra, sem kvað Arnórr:
Harri eða herra, sem kvað Arnór:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðLord or Lording, as Arnórr sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktLord or Master, as Arnórr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðHjaltlands þrumu branda,
greppr vill grams dýrð yppa,
gagn, sá er hæstr var bragna.
Hjaltlands þrumu branda,
greppur vill grams dýrð yppa,
gagn, sá er hæstur var bragna.
Of heroes, gained the victory
In every thunderous sword-clash:
The bard will extol his glory.
of heroes, won the victory
in every thunderous sword-clash:
the bard will praise his glory.
Hertogi heitir jarl, ok er konungr svá kallaðr ok, fyrir því er hann leiðir her til orrostu. Svá kvað Þjóðólfr:
Hertogi heitir jarl, og er konungur svo kallaður og, fyrir því er hann leiðir her til orustu. Svo kvað Þjóðólfur:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðAn earl is called Host-Duke, and a king also is so termed, forasmuch as he leads his host to battle. Thus sang Thjódólfr:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAn earl is called Host-Duke, and a king is also called that, because he leads his host to battle. As Thjódólfr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðherfingnum lét stinga,
leyfð ber ek hans, ór höfði
haugs skundaði augu.
herfingnum lét stinga,
leyfð ber eg hans, úr höfði
haugs skundaði augu.
Thrust out the eyes of prisoners,--
He who speeds the sacrifices;
In song I chant his praises.
thrust out the eyes of prisoners,
he who speeds the sacrifices;
in song I chant his praises.
Sinjór eða senjór, sem Sighvatr kvað:
Sinjór eða senjór, sem Sighvatur kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðSignor, or Señor, as Sigvatr sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktSignor, or Señor, as Sigvatr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðNóregs, ok gef stórum,
mál halt, svá sem sælan,
sínjór, laga þinna.
Nóregs, og gef stórum,
mál halt, svo sem sælan,
sínjór, laga þinna.
Grant the wretched, as the happy,
May now enjoy thy wise laws;
Give greatly, hold thy word!
grant that the wretched, like the happy,
may now enjoy your wise laws;
give greatly, keep your word!
Mildingr, sem Markús kvað:
Mildingur, sem Markús kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðMunificent One, as Markús sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktMunificent One, as Markús sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðauðit varð þá flotnum dauða.
Hæstan kynduð, hlenna þrýstir
hyrjar ljóma suðr at Jómi.
auðið varð þá flotnum dauða.
Hæstan kynduð, hlenna þrýstir
hyrjar ljóma suður að Jómi.
O'er the base people; to the pirates
Death was fated: Thief-Compeller,
South at Jóm highest flame-glow kindle!
on the base people; for the pirates
death was fated: Compeller of Thieves,
kindle the highest flame-glow south at Jóm!
Mæringr, sem Hallvarðr kvað:
Mæringur, sem Hallvarður kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðIllustrious One, as Hallvardr sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktIllustrious One, as Hallvardr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðorðbrjótr Dönum forðar
moldreks, munka valdi
mæringr en þú næri.
orðbrjótur Dönum forðar
moldreks, munka valdi
mæringur en þú næri.
Under Earth's Hazel liveth
Than thou, O Monks' Upholder:
The Gold-Minisher Danes protecteth.
under Earth's Hazel lives
than you, O Upholder of Monks:
the Gold-Diminisher protects the Danes.
Landreki, sem Þjóðólfr kvað:
Landreki, sem Þjóðólfur kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðLand-Driver, as Thjódólfr sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktLand-Driver, as Thjódólfr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðlastvarr Kraka barri,
lastvar Kraka barri,
Kraki's gleaming barley,
Kraki's gleaming barley,
sem fyrr var ritat. Því heitir hann svá, at hann rekr her um land annarra konunga eða rekr her ór sínu landi.
sem fyrr var ritað. Því heitir hann svo, að hann rekur her um land annarra konunga eða rekur her úr sínu landi.
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðas was written before;1 he is called so because he drives his host about the lands of other kings, or drives a host out of his own land.
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktas was written before; he is called this because he drives his host through the lands of other kings, or drives a host out of his own land.
gervigreindardrög · óyfirfariðAthugasemdir Brodeurs við Kafli LXIII hjá Brodeur
- 1 ↑ I cannot find the meaning of this word.
- 2 "This passage, which U lacks, is clearly a later addition." Jónsson, Copenhagen ed. (1900), p. 138, footnote.
