Snorra-Edda · Skáldskaparmál
Handbók fyrir skáld, sett fram sem samtal í veislu milli sjávarjötunsins Ægis og Braga, guðs skáldskaparins. Til að skýra hvers vegna skáld kalla gull „hár Sifjar“ eða skáldskap „mjöð Óðins“ segir Bragi sögurnar á bak við orðalagið: Iðunni og jötuninn Þjaza, skáldskaparmjöðinn, einvígi Þórs við Hrungni og Geirröð, dýrgripi dverganna, otursgjöldin og bölvaða gull Niflunga, kvörn Fróða, Hrólf kraka, hina endalausu orrustu Hjaðninga. Milli sagnanna og á eftir þeim koma skrár yfir kenningar og skáldleg heiti goða, manna, vopna, skipa, sjávar og margs fleira, hvert sannað með vísum nafngreindra skálda frá 9.–12. öld.
Hvernig á að lesa: Sögur og skrár skiptast á: sögurnar eru kaflar 1–6, 24–26, 46–54 og 62; hitt eru skrár til að glugga í. Nafnaskrárnar undir lokin kalla ekki fram myndaspjöld.
- Fornnorræna — Guðni Jónsson 1954 (útgáfa)
- Íslenska — sjálfvirk stafsetningarfærsla
- Enska — Brodeur 1916 (þýðing) · samröðun sjálfvirk; gervigreindardrög þar sem Brodeur 1916 vantar
- Enska · nútímaleg — gervigreindardrög
Inngangur: gervigreindardrög · óyfirfarið
84KvennaheitiNames for womendrögKafli LXVIII hjá Brodeur
Þessi eru kvenna heiti ókennd í skáldskap: Víf ok brúðr ok fljóð heita þær konr, er manni eru gefnar. Sprund ok svanni heita þær konr, er mjök fara með dramb ok skart. Snótir heita þær, er orðnæfrar eru. Drósir heita þær, er kyrrlátar eru, svarri ok svarkr þær, er mikillátar eru. Ristill er kölluð sú kona, er sköruglynd er. Rýgr heitir sú, er ríkust er. Feima er sú kölluð, er ófröm er, svá sem ungar meyjar eða þær konur, er ódjarfar eru. Sæta heitir sú kona, er búandi hennar er af landi farinn. Hæll er sá kona kölluð, er búandi hennar er veginn. Ekkja heitir sú, er búandi hennar varð sóttdauðr. Mær heitir fyrst hver, en kerlingar er gamlar eru. Eru enn þau kvenna heiti, er til lastmælis eru, ok má þau finna í kvæðum, þótt þat sé eigi ritat. Þær konur heita eljur, er einn mann eigu. Snör heitir sonarkván. Sværa heitir vers móðir. Heitir ok móðir, amma, þriðja edda. Eiða heitir móðir. Heitir ok dóttir ok barn, jóð. Heitir ok systir, dís, jóðdís. Kona er ok kölluð beðja, mála, rúna búanda síns, ok er þat viðrkenning.
Þessi eru kvenna heiti ókennd í skáldskap: Víf og brúður og fljóð heita þær konur, er manni eru gefnar. Sprund og svanni heita þær konur, er mjög fara með dramb og skart. Snótir heita þær, er orðnæfrar eru. Drósir heita þær, er kyrrlátar eru, svarri og svarkur þær, er mikillátar eru. Ristill er kölluð sú kona, er sköruglynd er. Rýgur heitir sú, er ríkust er. Feima er sú kölluð, er ófröm er, svo sem ungar meyjar eða þær konur, er ódjarfar eru. Sæta heitir sú kona, er búandi hennar er af landi farinn. Hæll er sá kona kölluð, er búandi hennar er veginn. Ekja heitir sú, er búandi hennar varð sóttdauður. Mær heitir fyrst hver, en kerlingar er gamlar eru. Eru enn þau kvenna heiti, er til lastmælis eru, og má þau finna í kvæðum, þótt það sé eigi ritað. Þær konur heita eljur, er einn mann eiga. Snör heitir sonarkvon. Sværa heitir vers móðir. Heitir og móðir, amma, þriðja edda. Eiða heitir móðir. Heitir og dóttir og barn, jóð. Heitir og systir, dís, jóðdís. Kona er og kölluð beðja, mála, rúna búanda síns, og er það viðrkenning.
sjálfvirk stafsetning · óyfirfarið"These are simple terms for women in skald ship: Wife and Bride and Matron are those women who are given to a man. Those who walk in pomp and fine array are called Dame and Lady. They who are witty of speech are called Women of Wisdom. They who are gentle are called Girls; they who are of high countenance are called Proud and Haughty Ones. She who is of noble mind is called Gentlewoman;2 she who is richest, Lady. She who is bashful, as young -maids are, or those women who are modest, is called Lass. The woman whose husband has departed from the land is called Stay-at-Home.
That woman whose husband is slain is called War-Widow: Widow is the term for her whose husband has died of sick ness. Maid means, first, every woman, and then carlines that are old. Then there are those terms for women which are libellous: one may find them in songs, though they be not ill writing. Those women who have one husband in common are called Concubines. A son's wife is termed Daughter-in-law; the husband's mother is called Mother-in-law. A woman may also be called Mother, Grand mother, Great-Grandmother; a Mother is called Dam. Woman is further called Daughter, Bairn, and Child. She is also called Sister, Lady, and Maiden. Woman is also called Bed-Fellow, Speech-Mate, and Secret-Sharer of her husband; and that is an epithet of possession.
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirkt"These are simple terms for women in poetry: Wife and Bride and Matron are the women who are given to a man. Those who go about in pomp and fine clothes are called Dame and Lady. Those who are witty in speech are called Women of Wisdom. Those who are gentle are called Girls; those who carry themselves proudly are called Proud and Haughty Ones. She who is noble-minded is called Gentlewoman; she who is richest, Lady. She who is bashful, as young girls are, or those women who are modest, is called Lass. The woman whose husband has left the land is called Stay-at-Home.
The woman whose husband has been killed is called War-Widow: Widow is the term for her whose husband has died of sickness. Maid means, first, every woman, and then crones who are old. Then there are the terms for women that are insulting: one may find them in poems, though they are not written down. Women who have one husband in common are called Concubines. A son's wife is termed Daughter-in-law; the husband's mother is called Mother-in-law. A woman may also be called Mother, Grandmother, Great-Grandmother; a Mother is called Dam. Woman is further called Daughter, Bairn, and Child. She is also called Sister, Lady, and Maiden. Woman is also called Bed-Fellow, Speech-Mate, and Secret-Sharer of her husband; and that is an epithet of possession.
gervigreindardrög · óyfirfariðAthugasemdir Brodeurs við Kafli LXVIII hjá Brodeur
- 2 ↑ Literally = Plowshare. (See Cl.-Vig, p. 498.)
