Snorra-Edda · Gylfaginning
Gylfi Svíakonungur kemur dulbúinn sem ferðamaðurinn Gangleri í mikla höll og spyr þrjá menn í hásætum — Hár, Jafnhár og Þriðja. Svör þeirra segja alla goðafræðina í réttri röð: gapið Ginnungagap, jötuninn Ymi og sköpun heimsins, goðin og hallir þeirra, Yggdrasil, för Þórs til Útgarða-Loka, dauða Baldurs, ragnarök og heiminn sem rís á eftir. Í lokin hverfur höllin og Gylfi stendur á sléttum velli. Snorri vitnar í Völuspá, Grímnismál og Vafþrúðnismál sem heimildir — tenglarnir leiða þig að þeim erindum.
Hvernig á að lesa: Besti staðurinn til að byrja. Íslenski dálkurinn hér er útgefinn texti með nútímastafsetningu (Netútgáfan), ekki sjálfvirk umritun.
- Fornnorræna — Guðni Jónsson 1954 (útgáfa)
- Íslenska — Netútgáfan 1997 (nútímastafsetning) · samröðun sjálfvirk
- Enska — Brodeur 1916 (þýðing) · samröðun sjálfvirk
- Enska · Anderson 1880 — Anderson 1880 (þýðing) · samröðun sjálfvirk
- Enska · nútímaleg — gervigreindardrög
Inngangur: gervigreindardrög · óyfirfarið
20Frá Óðni ok nöfnum hansFrá Óðni og nöfnum hansOf Óðinn and his namesdrögKafli XX hjá Brodeur

Þá mælti Gangleri: "Hverjir eru æsir, þeir er mönnum er skylt at trúa á?"
Þá mælti Gangleri: "Hverjir eru æsir þeir er mönnum er skylt að trúa á?"
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktThen said Gangleri: "Who are the Æsir, they in whom it behoves men to believe?"
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktThen asked Ganglere: Which are the asas, in whom men are bound to believe?
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktThen Gangleri said: "Who are the Æsir that people ought to believe in?"
gervigreindardrög · óyfirfariðHárr segir: "Tólf eru æsir goðkunnigir."
Hár segir: "Tólf eru æsir guðkunnugir."
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktHárr answered: "The divine Æsir are twelve."
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktHar answered him: Twelve are the divine asas.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktHárr answered: "The divine Æsir are twelve."
gervigreindardrög · óyfirfariðÞá mælti Jafnhárr: "Eigi eru ásynjurnar óhelgari, ok eigi megu þær minna."
Þá mælti Jafnhár: "Eigi eru ásynjurnar óhelgari og eigi mega þær minna."
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktThen said Jafnhárr: "Not less holy are the Ásynjur, the goddesses, and they are of no less authority."
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktJafnhar said: No less holy are the asynjes (goddesses), nor is their power less.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktThen Jafnhárr said: "The Ásynjur, the goddesses, are no less holy, and their authority is no less."
gervigreindardrög · óyfirfariðÞá mælti Þriði: "Óðinn er æðstr ok elztr ásanna. Hann ræðr öllum hlutum, ok svá sem önnur goðin eru máttug, þá þjóna honum öll svá sem börn föður, en Frigg er kona hans, ok veit hon örlög manna, þótt hon segi eigi spár, svá sem hér er sagt, at Óðinn mælti sjálfr við þann ás, er Loki heitir:
Þá mælti Þriðji: "Óðinn er æðstur og elstur ásanna. Hann ræður öllum hlutum, og svo sem önnur guðin eru máttug þá þjóna honum öll svo sem börn föður. En Frigg er kona hans og veit hún örlög manna þótt hún segi eigi spár, svo sem hér er sagt að Óðinn mælti sjálfur við þann ás er Loki heitir:
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktThen said Thridi: "Odin is highest and eldest of the Æsir: he rules all things, and mighty as are the other gods, they all serve him as children obey a father. Frigg is his wife, and she knows all the fates of men, though she speaks no prophecy,--as is said here, when Odin himself spake with him of the Æsir whom men call Loki:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktThen added Thride: Odin is the highest and oldest of the asas. He rules all things, but the other gods, each according to his might, serve him as children a father. Frigg is his wife, and she knows the fate of men, although she tells not thereof, as it is related that Odin himself said to Asa-Loke:
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktThen Thridi said: "Odin is the highest and oldest of the Æsir. He rules all things, and mighty as the other gods are, they all serve him as children obey a father. Frigg is his wife, and she knows all the fates of men, though she makes no prophecies, as it says here, when Odin himself spoke to the one of the Æsir whom people call Loki:
gervigreindardrög · óyfirfariðok örviti,
hví né lezk-a þú, Loki?
Örlög Frigg,
hygg ek, at öll viti,
þótt hon sjalfgi segi.
Snorri vitnar hér í Lokasenna 21, Lokasenna 29
og örviti,
hví leggsta þú, Loki?
Örlög Frigg
hygg eg að öll viti,
þótt hún sjálfgi segi.
Why, Loki, leav'st thou not off?
Frigg, methinks,is wise in all fates,
Though herself say them not!
And out of your senses;
Why do you not stop?
Fortunes all,
Methinks, Frigg knows,
Though she tells them not herself.
why, Loki, do you not stop?
Frigg, I think,knows all fates,
though she herself does not tell them!
Óðinn heitir Alföðr, því at hann er faðir allra goða. Hann heitir ok Valföðr, því at hans óskasynir eru allir þeir, er í val falla. Þeim skipar hann Valhöll ok Vingólf, ok heita þeir þá Einherjar. Hann heitir ok Hangaguð ok Haftaguð, Farmaguð, ok enn hefir hann nefnzt á fleiri vega, þá er hann var kominn til Geirröðar konungs:
Óðinn heitir Alföður, því að hann er faðir allra goða. Hann heitir og Valföður, því að hans óskasynir eru allir þeir er í val falla. Þeim skipar hann Valhöll og Víngólf, og heita þeir þá einherjar. Hann heitir og Hangaguð og Haftaguð, Farmaguð - og enn hefur hann nefnst á fleiri vega þá er hann var kominn til Geirröðar konungs:
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktOdin is called Allfather because he is father of all the gods. He is also called Father of the Slain, because all those that fall in battle are the sons of his adoption; for them he appoints Valhall4 and Vingólf,5 and they are then called Champions. He is also called God of the Hanged, God of Gods, God of Cargoes; and he has also been named in many more ways, after he had come to King Geirrödr:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktOdin is called Alfather, for he is the father of all the gods; he is also called Valfather, for all who fall in fight are his chosen sons. For them he prepares Valhal and Vingolf, where they are called einherjes (heroes).
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktOdin is called Allfather because he is the father of all the gods. He is also called Father of the Slain, because all who fall in battle are his adopted sons; he assigns them Valhall and Vingólf, and they are then called Champions. He is also called God of the Hanged, God of Gods, God of Cargoes; and he has been called by many more names besides, after he had come to King Geirrödr:
gervigreindardrög · óyfirfariðok Gangleri,
Herjann, Hjalmberi,
Þekkr, Þriði,
Þuðr, Uðr,
Helblindi, Hárr,
Snorri vitnar hér í Grímnismál 46
og Gangleri,
Herjan, Hjálmberi,
Þekkur, Þriði,
Þuður, Uður,
Helblindi, Hár,
Herjann, Hjálmberi;
Thekkr, Thridi,Thudr, Udr,
Helblindi, Hárr.
He is also called Hangagod, Haptagod, Farmagod; and he gave himself still more names when he came to King Geirrod:
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktHerjann, Hjálmberi;
Thekkr, Thridi,Thudr, Udr,
Helblindi, Hárr.
Sanngetall,
Herteitr, Hnikarr,
Bileygr, Báleygr,
Bölverkr, Fjölnir,
Grímnir, Glapsviðr, Fjölsviðr,
Síðhöttr, Síðskeggr,
Sigföðr, Hnikuðr,
Alföðr, Atríðr, Farmatýr,
Óski, Ómi,
Jafnhárr, Biflindi,
Göndlir, Hárbarðr,
Sviðurr, Sviðrir,
Jalkr, Kjalarr, Viðurr,
Þrór, Yggr, Þundr,
Vakr, Skilfingr,
Váfuðr, Hroftatýr,
Gautr, Veratýr."
Snorri vitnar hér í Grímnismál 47, Grímnismál 48, Grímnismál 49, Grímnismál 54
Sanngetall,
Herteitur, Hnikar,
Bileygur, Báleygur,
Bölverkur, Fjölnir,
Grímnir, Glapsviður, Fjölsviður,
Síðhöttur, Síðskeggur,
Sigföður, Hnikuður,
Alföður, Atríður, Farmatýr,
Óski, Ómi,
Jafnhár, Biflindi,
Göndlir, Hárbarður,
Sviður, Sviðrir,
Jálkur, Kjalar, Viður,
Þrór, Yggur, Þundur,
Vakur, Skilvingur,
Váfuður, Hroftatýr,
Gautur, Veratýr."
Herteitr, Hnikarr;
Bileygr, Báleygr,Bölverkr, Fjölnir,
Grímnir, Glapsvidr, Fjölsvidr.
Alfödr, Atrídr, Farmatýr;
Óski, Ómi,Jafnhárr, Biflindi,
Göndlir, Hárbardr.
Thrór, Yggr, Thundr;
Vakr, Skilfingr,Váfudr, Hroptatýr,
Gautr, Veratýr."
And Ganglare,
Herjan, Hjalmbore,
Thek, Thride,
Thud, Ud,
Helblinde, Har
Sad, Svipal,
Sangetal,
Herteit, Hnikar,
Biley g, Baleyg,
Bolverk, Fjolner,
Grimner, Glapsvid, Fjolsvid,
Sidhot, Sidskeg,
Sigfather, Hnikud,
Alfather, Atrid, Farmatyr,
Oske, Ome,
Jafnhar, Biflinde,
Gondler, Harbard,
Svidur, Svidrir,
Jalk, Kjalar, Vidur,
Thro, Yg, Thund,
Vak, Skilfing,
Vafud, Hroptatyr,
Gaut, Veratyr.
Herteitr, Hnikarr;
Bileygr, Báleygr,Bölverkr, Fjölnir,
Grímnir, Glapsvidr, Fjölsvidr.
Alfödr, Atrídr, Farmatýr;
Óski, Ómi,Jafnhárr, Biflindi,
Göndlir, Hárbardr.
Thrór, Yggr, Thundr;
Vakr, Skilfingr,Váfudr, Hroptatýr,
Gautr, Veratýr."
Þá mælti Gangleri: "Geysimörg heiti hafit þér gefit honum, ok þat veit trúa mín, at þat mun vera mikill fróðleikr, sá er hér kann skyn ok dæmi, hverir atburðir hafa orðit sér til hvers þessa nafns."
Þá mælti Gangleri: "Geysimörg heiti hafið þér gefið honum! Og það veit trúa mín að þetta mun vera mikill fróðleikur sá er hér kann skyn og dæmi hverjir atburðir hafa orðið sér til hvers þess nafns!"
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktThen said Gangleri: "Exceeding many names have ye given him; and, by my faith, it must indeed be a goodly wit that knows all the lore and the examples of what chances have brought about each of these names."
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktThen said Ganglere: A very great number of names you have given him; and this I know, forsooth, that he must be a very wise man who is able to understand and decide what chances are the causes of all these names.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktThen Gangleri said: "You have given him a great many names; and, by my faith, it must be a fine mind indeed that knows all the lore and the stories of what events gave rise to each of these names."
gervigreindardrög · óyfirfariðÞá segir Hárr: "Mikil skynsemi er at rifja þat vandliga upp, en þó er þér þat skjótast at segja, at flest heiti hafa verit gefin af þeim atburð, at svá margar sem eru greinir tungnanna í veröldinni, þá þykkjast allar þjóðir þurfa at breyta nafni hans til sinnar tungu til ákalls ok bæna fyrir sjálfum sér, en sumir atburðir til þessa heita hafa gerzt í ferðum hans, ok er þat fært í frásagnir, ok muntu eigi mega fróðr maðr heita, ef þú skalt eigi kunna segja frá þeim stórtíðendum."
Þá segir Hár: "Mikil skynsemi er að rifja vandlega það upp. En þó er þér það skjótast að segja að flest heiti hafa verið gefin af þeim atburð að svo margar sem eru greinir tungnanna í veröldinni, þá þykjast allar þjóðir þurfa að breyta nafni hans til sinnar tungu til ákalls og bæna fyrir sjálfum sér. En sumir atburðir til þessara heita hafa gerst í ferðum hans, og er það fært í frásagnir, og muntu eigi mega fróður maður heita ef þú skalt eigi kunna segja frá þeim stórtíðindum."
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktThen Hárr made answer: "It is truly a vast sum of knowledge to gather1 together and set forth fittingly. But it is briefest to tell thee that most of his names have been given him by reason of this chance: there being so many branches of tongues in the world, all peoples believed that it was needful for them to turn his name into their own tongue, by which they might the better invoke him and entreat him on their own behalf. But some occasions for these names arose in his wanderings; and that matter is recorded in tales. Nor canst thou ever be called a wise man if thou shalt not be able to tell of those great events."
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktHar answered: Much knowledge is needed to explain it all rightly, but still it is shortest to tell you that most of these names have been given him for the reason that, as there are many tongues in the world, so all peoples thought they ought to turn his name into their tongue, in order that they might be able to worship him and pray to him each in its own language. Other causes of these names must be sought in his journeys, which are told of in old sagas; and you can lay no claim to being called a wise man if you are not able to tell of these wonderful adventures.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktThen Hárr answered: "It is indeed a vast amount of knowledge to gather together and set out properly. But the shortest answer is that most of his names were given him for this reason: since there are so many different languages in the world, every people thought it necessary to turn his name into their own tongue, so that they could better call on him and pray to him on their own behalf. But some of these names arose from things that happened on his travels, and those are recorded in stories. And you can never be called a wise man if you cannot tell of those great events."
gervigreindardrög · óyfirfarið