Snorra-Edda · Gylfaginning
Gylfi Svíakonungur kemur dulbúinn sem ferðamaðurinn Gangleri í mikla höll og spyr þrjá menn í hásætum — Hár, Jafnhár og Þriðja. Svör þeirra segja alla goðafræðina í réttri röð: gapið Ginnungagap, jötuninn Ymi og sköpun heimsins, goðin og hallir þeirra, Yggdrasil, för Þórs til Útgarða-Loka, dauða Baldurs, ragnarök og heiminn sem rís á eftir. Í lokin hverfur höllin og Gylfi stendur á sléttum velli. Snorri vitnar í Völuspá, Grímnismál og Vafþrúðnismál sem heimildir — tenglarnir leiða þig að þeim erindum.
Hvernig á að lesa: Besti staðurinn til að byrja. Íslenski dálkurinn hér er útgefinn texti með nútímastafsetningu (Netútgáfan), ekki sjálfvirk umritun.
- Fornnorræna — Guðni Jónsson 1954 (útgáfa)
- Íslenska — Netútgáfan 1997 (nútímastafsetning) · samröðun sjálfvirk
- Enska — Brodeur 1916 (þýðing) · samröðun sjálfvirk
- Enska · Anderson 1880 — Anderson 1880 (þýðing) · samröðun sjálfvirk
- Enska · nútímaleg — gervigreindardrög
Inngangur: gervigreindardrög · óyfirfarið
35Frá ásynjumOf the goddessesdrögKafli XXXV hjá Brodeur
Þá mælti Gangleri: "Hverjar eru ásynjurnar?"
Þá mælti Gangleri: "Hverjar eru ásynjurnar?"
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktThen said Gangleri: "Which are the Ásynjur?
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktGanglere asked:
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktThen Gangleri said: "Which are the Ásynjur?
gervigreindardrög · óyfirfariðHárr segir: "Frigg er æðst. Hon á þann bæ, er Fensalir heita, ok er hann allvegligr.
Hár segir: "Frigg er æðst. Hún á þann bæ er Fensalir heita og er hann allveglegur.
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktHárr said: "Frigg is the foremost: she has that estate which is called Fensalir, and it is most glorious.
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktWhich are the goddesses? Har answered: Frigg is the first; she possesses the right lordly dwelling which is called Fensaler.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktHárr said: "Frigg is the foremost. She has the estate called Fensalir, and it is most splendid.
gervigreindardrög · óyfirfariðÖnnur er Sága. Hon býr á Sökkvabekk, ok er þat mikill staðr.
Önnur er Sága. Hún býr á Sökkvabekk og er það mikill staður.
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktThe second is Sága: she dwells at Søkkvabekkr, and that is a great abode.
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktThe second is Saga, who dwells in Sokvabek, and this is a large dwelling.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktThe second is Sága. She lives at Søkkvabekkr, and that is a great dwelling.
gervigreindardrög · óyfirfariðÞriðja er Eir. Hon er læknir beztr.
Þriðja er Eir. Hún er læknir bestur.
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktThe third is Eir: she is the best physician.
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktThe third is Eir, who is the best leech.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktThe third is Eir. She is the best of physicians.
gervigreindardrög · óyfirfariðFjórða er Gefjun. Hon er mær, ok henni þjóna þær, er meyjar andast.
Fjórða er Gefjun. Hún er mær og henni þjóna þær er meyjar andast.
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktThe fourth is Gefjun: she is a virgin, and they that die maidens attend her.
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktThe fourth is Gefjun, who is a may, and those who die maids become her hand-maidens.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktThe fourth is Gefjun. She is a virgin, and women who die as maidens attend her.
gervigreindardrög · óyfirfariðFimmta er Fulla. Hon er enn mær ok ferr laushár ok gullband um höfuð. Hon berr eski Friggjar ok gætir skóklæða hennar ok veit launráð með henni.
Fimmta er Fulla. Hún er enn mær og fer laushár og gullband um höfuð. Hún ber eski Friggjar og gætir skóklæða hennar og veit launráð með henni.
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktThe fifth is Fulla: she also is a maid, and goes with loose tresses and a golden band about her head; she bears the ashen coffer of Frigg, and has charge over her footgear, and knows her secret counsel.
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktThe fifth is Fulla, who is also a may, she wears her hair flowing and has a golden ribbon about her head; she carries Frigg's chest, takes care of her shoes and knows her secrets. The sixth is Freyja, who is ranked with Frigg.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktThe fifth is Fulla. She too is a maiden, and goes about with her hair loose and a golden band around her head. She carries Frigg's ash-wood casket, looks after her shoes, and knows her secrets.
gervigreindardrög · óyfirfariðFreyja er tignust með Frigg. Hon giftist þeim manni, er Óðr heitir. Dóttir þeira er Hnoss. Hon er svá fögr, at af hennar nafni eru hnossir kallaðar, þat er fagrt er ok gersimligt. Óðr fór í braut langar leiðir, en Freyja grætr eftir, en tár hennar er gull rautt. Freyja á mörg nöfn, en sú er sök til þess, at hon gaf sér ýmis heiti, er hon fór með ókunnum þjóðum at leita Óðs. Hon heitir Mardöll ok Hörn, Gefn, Sýr. Freyja átti Brísingamen. Hon er ok kölluð Vanadís.
Freyja er tignust með Frigg. Hún giftist þeim manni er Óður heitir. Dóttir þeirra heitir Hnoss. Hún er svo fögur að af hennar nafni eru hnossir kallaðar það er fagurt er og gersemlegt. Óður fór í braut langar leiðir, en Freyja grætur eftir, en tár hennar er gull rautt. Freyja á mörg nöfn, en sú er sök til þess að hún gaf sér ýmis heiti er hún fór með ókunnum þjóðum að leita Óðs. Hún heitir Mardöll og Hörn, Gefn, Sýr. Freyja átti brísingamen. Hún er kölluð Vanadís.
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktFreyja is most gently born (together with Frigg): she is wedded to the man named Ódr. Their daughter is Hnoss: she is so fair, that those things which are fair and precious are called hnossir. Ódr went away on long journeys, and Freyja weeps for him, and her tears are red gold. Freyja has many names, and this is the cause thereof: that she gave herself sundry names, when she went out among unknown peoples seeking Ódr: she is called Mardöll and Hörn, Gefn, Sýr. Freyja had the necklace Brísinga-men. She is also called Lady of the Vanir.
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktShe is wedded to the man whose name is Oder; their daughter's name is Hnos, and she is so fair that all things fair and precious are called, from her name, Hnos. Oder went far away. Freyja weeps for him, but her tears are red gold. Freyja has many names, and the reason therefor is that she changed her name among the various nations to which she came in search of Oder.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktFreyja is the most nobly born, together with Frigg. She is married to the man called Ódr. Their daughter is Hnoss; she is so beautiful that things which are beautiful and precious are called hnossir. Ódr went away on long journeys, and Freyja weeps for him, and her tears are red gold. Freyja has many names, and the reason is that she gave herself different names when she travelled among strange peoples looking for Ódr: she is called Mardöll and Hörn, Gefn, Sýr. Freyja owned the necklace Brísinga-men. She is also called Lady of the Vanir.
gervigreindardrög · óyfirfariðSjaunda Sjöfn, hon gætir mjök til at snúa hugum manna til ásta, kvinna ok karla, ok af hennar nafni er elskhuginn kallaðr sjafni.
Sjöunda Sjöfn. Hún gætir mjög til að snúa hugum manna til ásta, kvenna og karla. Af hennar nafni er elskhuginn kallaður sjafni.
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktThe seventh is Sjöfn: she is most diligent in turning the thoughts of men to love, both of women and of men; and from her name love-longing is called sjafni.
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktShe is called Mardol, Horn, Gefn, and Syr. She has the necklace Brising, and she is called Vanadis. The seventh is Sjofn, who is fond of turning men's and women's hearts to love, and it is from her name that love is called Sjafne.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktThe seventh is Sjöfn. She works hard at turning people's thoughts to love, both women's and men's; and from her name love-longing is called sjafni.
gervigreindardrög · óyfirfariðÁtta Lofn, hon er svá mild ok góð til áheita, at hon fær leyfi af Alföðr eða Frigg til manna samgangs, kvinna ok karla, þótt áðr sé bannat eða þvertekit þykki. Þat er af hennar nafni lof kallat ok svá þat, at hon er lofuð mjök af mönnum.
Áttunda Lofn. Hún er svo mild og góð til áheita að hún fær leyfi af Alföður eða Frigg til manna samgangs, kvenna og karla, þótt áður sé bannað eða þvertekið. Fyrir því er af hennar nafni lof kallað, og svo það er lofað er mjög af mönnum.
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktThe eighth is Lofn: she is so gracious and kindly to those that call upon her, that she wins Allfather's or Frigg's permission for the coming together of mankind in marriage, of women and of men, though it were forbidden before, or seem flatly denied; from her name such permission is called 'leave,' and thus also she is much 'loved' of men.
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktThe eighth is Lofn, who is kind and good to those who call upon her, and she has permission from Alfather or Frigg to bring together men and women, no matter what difficulties may stand in the way; therefore "love" is so called from her name, and also that which is much loved by men.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktThe eighth is Lofn. She is so gracious and kind to those who call on her that she wins permission from Allfather or Frigg for people to come together in marriage, women and men, even if it was forbidden before or seems flatly refused. From her name such permission is called 'leave', and so too she is much 'loved' by people.
gervigreindardrög · óyfirfariðNíunda Vár, hon hlýðir á eiða manna ok einkamál, er veita sín á milli konur ok karlar. Því heita þau mál várar. Hon hefnir ok þeim, er brigða.
Níunda Vár. Hún hlýðir á eiða manna og einkamál er veita sín á milli konur og karlar. Því heita þau mál várar. Hún hefnir og þeim er brigða.
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktThe ninth is Vár: she harkens to the oaths and compacts made between men and women; wherefore such covenants are called 'vows.'
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktThe ninth is Var. She hears the oaths and troths that men and women plight to each other.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktThe ninth is Vár. She listens to the oaths and agreements made between men and women, which is why such agreements are called 'vows'.
gervigreindardrög · óyfirfariðTíunda Vör, hon er vitr ok spurul, svá at engi hlut má hana leyna. Þat er orðtak, at kona verði vör þess, er hon verðr vís.
Tíunda Vör. Hún er vitur og spurul svo að engan hlut má hana leyna. Það er orðtak að kona verði vör þess er hún verður vís.
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktShe also takes vengeance on those who perjure themselves.
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktHence such vows are called vars, and she takes vengeance on those who break their promises.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktShe also takes vengeance on those who break their oaths.
gervigreindardrög · óyfirfariðEllifta Syn, hon gætir dura í höllinni ok lýkr fyrir þeim, er eigi skulu inn ganga, ok hon er sett til varnar á þingum fyrir þau mál, er hon vill ósanna. Því er þat orðtak, at syn sé fyrir sett, þá er maðr neitar.
Ellefta syn. Hún gætir dura í höllinni og lýkur fyrir þeim er eigi skulu inn ganga og hún er sett til varnar á þingum fyrir þau mál er hún vill ósanna. Því er það orðtak að syn sé fyrir sett þá er maður neitar.
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktThe tenth is Vör: she is wise and of searching spirit, so that none can conceal anything from her; it is a saying, that a woman becomes 'ware' of that of which she is informed. The eleventh is Syn: she keeps the door in the hall, and locks it before those who should not go in; she is also set at trials as a defence against such suits as she wishes to refute: thence is the expression, that syn is set forward, when a man denies. The twelfth is Hlín: she is established as keeper over those men whom Frigg desires to preserve from any danger; thence comes the saying, that he who escapes 'leans.'
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktThe tenth is Vor, who is so wise and searching that nothing can be concealed from her. It is a saying that a woman becomes vor (ware) of what she becomes wise. The eleventh is Syn, who guards the door of the hall, and closes it against those who are not to enter. In trials she guards those suits in which anyone tries to make use of falsehood.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktThe tenth is Vör. She is wise and inquiring, so that nothing can be hidden from her; there is a saying that a woman becomes 'aware' of what she finds out. The eleventh is Syn. She guards the door of the hall and shuts it against those who should not go in; she is also appointed at trials as a defence against the cases she wishes to refute. Hence the expression that syn is put forward when a man denies something. The twelfth is Hlín. She is appointed to watch over those whom Frigg wishes to keep from any danger; hence the saying that one who escapes 'leans'.
gervigreindardrög · óyfirfariðTólfta Hlín, hon er sett til gæzlu yfir þeim mönnum, er Frigg vill forða við háska nökkurum. Þaðan af er þat orðtak, at sá, er forðast, hleinir.
Tólfta Hlín. Hún er sett til gæslu yfir þeim mönnum er Frigg vill forða við háska nokkrum. Þaðan af er það orðtak að sá er forðast hleinir.
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktSnotra is thirteenth: she is prudent and of gentle bearing; from her name a woman or a man who is moderate is called snotr.
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktThe twelfth is Hlin, who guards those men whom Frigg wants to protect from any danger. Hence is the saying that he hlins who is forewarned. The thirteenth is Snotra, who is wise and courtly. After her, men and women who are wise are called Snotras.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktSnotra is the thirteenth. She is wise and gentle in manner; from her name a woman or a man who is moderate is called snotr.
gervigreindardrög · óyfirfariðÞrettánda Snotra, hon er vitr ok látprúð. Af hennar heiti er kallat snotr kona eða karlmaðr, sá er hóflátr er.
Þrettánda Snotra. Hún er vitur og látprúð. Af hennar heiti er kallað snotur kona eða karlmaður sá er hóflátur er.
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktThe fourteenth is Gná: her Frigg sends into divers lands on her errands; she has that horse which runs over sky and sea and is called Hoof-Tosser.
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktThe fourteenth is Gna, whom Frigg sends on her errands into various worlds. She rides upon a horse called Hofvarpner, that runs through the air and over the sea.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktThe fourteenth is Gná. Frigg sends her to various lands on her errands; she has the horse that runs over sky and sea, called Hoof-Tosser.
gervigreindardrög · óyfirfariðFjórtánda Gná, hana sendir Frigg í ýmsa heima at erendum sínum. Hon á þann hest, er renn loft ok lög ok heitir Hófvarpnir. Þat var eitt sinn, er hon reið, at vanir nökkurir sá reið hennar í loftinu. Þá mælti einn:
Fjórtánda Gná. Hana sendir Frigg í ýmsa heima að erindum sínum. Hún á þann hest, er rennur loft og lög, er heitir Hófvarpnir. Það var eitt sinn er hún reið að vanir nokkrir sá reið hennar í loftinu. Þá mælti einn:
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktOnce when she was riding, certain of the Vanir saw her course in the air; then one spake:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktOnce, when she was riding, some vans saw her faring through the air. Then said one of them:
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktOnce, when she was riding, some of the Vanir saw her passing through the air; then one of them said:
gervigreindardrög · óyfirfariðhvat þar ferr
eða at lofti líðr?"
Snorri vitnar hér í ebr-v4
Hvað þar fer
eða að lofti líður?"
Or glideth in the air?
What fares there?
What glides in the air?
or glides through the air?
Hon svarar:
Hún svarar:
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktShe made answer:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktShe answered
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktShe answered:
gervigreindardrög · óyfirfariðþó ek ferk
ok at lofti líðk
á Hófvarpni,
þeim er Hamskerpir
gat við Garðrofu."
Snorri vitnar hér í ebr-v4
þó eg fer
og að lofti líðk
á Hófvarpni
þeim er Hamskerpir
gat við Garðrofu."
And in the air glide
On Hoof-Tosser,him that Hamskerpir
Gat with Gardrofa.
Though I fare
And glide through the air
On Hofvarpner,
That Hamskerper,
Begat with Gardrofa.
and glide through the air
on Hoof-Tosser,whom Hamskerpir
fathered on Gardrofa.
Af Gnár nafni er svá kallat, at þat gnæfar, er hátt ferr.
Af Gnár nafni er svo kallað að það gnæfir er hátt fer.
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktFrom Gná's name that which soars high is said to gnæfa.
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktFrom Gna's name it is said that anything that fares high in the air gnas.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktFrom Gná's name, whatever soars high is said to gnæfa.
gervigreindardrög · óyfirfariðSól ok Bil eru talðar með ásynjum, en sagt er fyrr frá eðli þeira.
Sól og Bil eru taldar með ásynjum, en sagt er fyrr frá eðli þeirra.
Netútgáfan 1997 · raðað sjálfvirktSól and Bil are reckoned among the Ásynjur, but their nature has been told before.
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktSol and Bil are numbered among the goddesses, but their nature has already been described.
Anderson 1880 · raðað sjálfvirktSól and Bil are counted among the Ásynjur, but their nature has been described already.
gervigreindardrög · óyfirfarið