
Máni
MOW-ni [ˈmauːnɪ] ? framburður: drög
Máni
guð
Máninn sem persóna: hann stýrir göngu tunglsins og tók tvö börn af jörðinni sem fylgja honum.
Mímir: gervigreindardrög · óyfirfarið
Helstu atriði
- Ætt
- Sonur Mundilfara, bróðir Sólar Gylfaginning 11, Vafþrúðnismál 23
Mundilfari
Sól - Þekkt fyrir
- Hann stýrir göngu tunglsins og ræður því hvernig það vex og þverr. Hann tók til sín tvö börn, Bil og Hjúka, er þau gengu frá brunni og báru sá á stöng; þau fylgja honum, eins og sjá má af jörðu. Gylfaginning 11
Bil
Hjúki - Örlög
- Úlfurinn Hati hleypur á undan sólinni og vill ólmur ná tunglinu; Snorri segir einnig að úlfur, Mánagarmur, muni gleypa tunglið og stökkva blóði á himininn Gylfaginning 12, Gylfaginning 51
Hati Hróðvitnisson
Mánagarmr - Önnur nöfn
- Í Alvíssmálum heitir tunglið „máni“ með mönnum en ber önnur nöfn meðal goða, jötna, dverga og álfa Alvíssmál 14
Lestu sjálf(ur)
- Gylfaginning 11 — Börn Mundilfara sett á himininn; Bil og Hjúki.
- Völuspá 5 — Í upphafi vissi máninn ekki hvaða mátt hann átti.
- Gylfaginning 12 — Úlfakynið í Járnviði og Mánagarmur.
Í sögunum
Sagan í stuttu máli
Máni („tungl“) er tunglið persónugert, sonur Mundilfara og bróðir Sólar, sólarinnar. Í Gylfaginningu (11. kafla) segir frá því að Mundilfari nefndi tvö fögur börn sín eftir tungli og sól, og goðin, sem reiddust drambi hans, settu þau upp á himin: Máni stýrir göngu tunglsins og ræður því hvernig það vex og minnkar. Snorri bætir við að Máni hafi tekið tvö börn, Bil og Hjúka, af jörðu til að fylgja sér.
Í 34. kafla Skáldskaparmála er „systir Mána“ talin meðal sólarkenninga og vitnað til vísu þar sem talað er um „Mána í grárri skyrtu“, og Reginsmál 23 kalla sólina „hina björtu systur mánans“. Sumir staðirnir sem safnað er undir þetta nafn eru óskyldir: í Háttatali og 76. kafla Skáldskaparmála á orðmyndin Manar við eyjuna Mön, og í 64. kafla Skáldskaparmála er vitnað til vísu eftir skáld sem hét Máni; vera má að nafnaskráin blandi þeim saman.
Samantekt: gervigreindardrög · óyfirfarið
Ekki í Eddunum
- Ragnarök eru endalok alls: norræn goðafræði endar í algerri tortímingu. Hvað heimildirnar segja →
