Helgi Hundingsbani og Sigrún
Nornir sköpuðu honum örlög nóttina sem hann fæddist. Dauður reið hann aftur frá Valhöll til að eiga eina nótt með konu sinni í haugi sínum.
Mímir: gervigreindardrög · óyfirfarið
- Borghildur ól Helga í Brálundi á þeim tíma þegar ernir gullu. Um nóttina komu nornir og sköpuðu honum aldur: þær mæltu svo fyrir að hann yrði frægastur allra höfðingja. Þær sneru örlögþættina, festu gullna strengi undir mánasal, fólu endana í austri og vestri, og ein varp festi til norðurs. Helgakviða Hundingsbana I 1, Helgakviða Hundingsbana I 2, Helgakviða Hundingsbana I 3, Helgakviða Hundingsbana I 4
- Hrafn sagði öðrum hrafni að sonur Sigmundar, tæplega dægurgamall, stæði þegar í brynju og hefði hvöss augu hermanns. Konungurinn kom sjálfur úr orrustu til að færa drengnum göfugan lauk, gaf honum nafnið Helgi og fékk honum lönd og sverð. Í lausamáli síðara kvæðisins segir að hann hafi verið nefndur eftir Helga Hjörvarðssyni og alinn upp í fóstri hjá Hagli. Helgakviða Hundingsbana I 5, Helgakviða Hundingsbana I 6, Helgakviða Hundingsbana I 7, Helgakviða Hundingsbana I 8, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 1
- Ófriður var með Sigmundi og Hundingi konungi. Í síðara kvæðinu fer Helgi á njósn til hirðar Hundings; þegar menn Hundings leita í húsi Hagals felur hann sig í klæðum ambáttar og snýr kvarnarsteinunum. Einn þeirra tekur eftir hvössum augum þeirrar sem malar, og Hagall segir að hún sé hertekin konungsdóttir. Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 1, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 2, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 4
- Fimmtán vetra gamall drap Helgi Hunding. Synir Hundings kröfðust bóta; Helgi galt ekkert og hét þeim spjótahríð í staðinn. Á Logafjöllum drap hann Álf, Eyjólf, Hjörvarð og Hávarð, og með þeim var ætt Hundings öll. Upp frá því var hann kallaður Hundingsbani, sá sem varð Hundingi að bana. Helgakviða Hundingsbana I 10, Helgakviða Hundingsbana I 11, Helgakviða Hundingsbana I 12, Helgakviða Hundingsbana I 14, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 3, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 4
- Eftir orrustuna brá ljóma yfir Logafjöll og valkyrjur með hjálma riðu ofan úr loftinu. Sigrún, dóttir Högna konungs, sagði Helga að faðir hennar hefði heitið hana Höðbroddi Granmarssyni, konungi sem henni þótti „jafn ágætur konungur og kattarsonur“. Ef Helgi berðist ekki við hann kæmi Höðbroddur að sækja hana innan fárra nátta. Hún hafði unnað syni Sigmundar af öllum hug áður en hún sá hann nokkru sinni. Helgakviða Hundingsbana I 15, Helgakviða Hundingsbana I 17, Helgakviða Hundingsbana I 18, Helgakviða Hundingsbana I 19, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 4, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 15, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 16
- Helgi hét orrustu, nema hann félli áður, og dró saman flota. Mikið ofviðri skall á honum á hafi og Sigrún bjargaði skipunum ofan úr lofti; í lausamálinu segir að mennirnir hafi séð níu valkyrjur ríða og þekkt hana meðal þeirra. Við ströndina skiptust Sinfjötli, bróðir Helga, og Guðmundur Granmarsson á svívirðingum yfir sjóinn. Helgakviða Hundingsbana I 8, Helgakviða Hundingsbana I 20, Helgakviða Hundingsbana I 22, Helgakviða Hundingsbana I 29, Helgakviða Hundingsbana I 30, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 5, Helgakviða Hundingsbana I 33, Helgakviða Hundingsbana I 36, Helgakviða Hundingsbana I 37
- Þeir börðust við Frekastein, Helgi ávallt fremstur í bardaganum, og Sigrún fagnaði honum sem þeim er hefði unnið bæði orrustuna og hana sjálfa. Allir synir Granmars féllu. Í síðara kvæðinu börðust Högni, faðir Sigrúnar sjálfrar, og Bragi bróðir hennar gegn Helga og féllu einnig; Dagur bróðir hennar var einn látinn halda lífi og sór Völsungum eiða. Sigrún fann Höðbrodd deyjandi og sagði honum að hann myndi aldrei halda henni í faðmi sér. Helgi sagði henni að hann hefði drepið föður hennar og bróður, og hún grét. Helgakviða Hundingsbana I 53, Helgakviða Hundingsbana I 55, Helgakviða Hundingsbana I 56, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 6, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 25, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 26, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 29
- Helgi gekk að eiga Sigrúnu og þau eignuðust syni. En Dagur blótaði Óðin til hefnda og Óðinn léði honum geir sinn. Í Fjöturlundi lagði Dagur geirnum í gegnum Helga og reið síðan til að segja systur sinni tíðindin. Sigrún lagði á hann bölvun: megi skip hans ekki skríða, hestur hans ekki renna, sverð hans ekki bíta. Dagur svaraði að Óðinn einn ylli öllu bölinu og bauð henni hálft land sitt. Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 7, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 30, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 31, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 32, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 33, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 34, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 35
- Haugur var orpinn eftir Helga. Í Valhöll bauð Óðinn honum að ráða öllu með sér, og Helgi lét Hunding þvo fætur hvers manns, binda hundana og gefa svínunum. Kvöld eitt sá ambátt Sigrúnar Helga ríða til haugsins með marga menn og spurði hvort sig væri að dreyma eða hvort þetta væru ragnarök, fyrst dauðir menn riðu. Helgi sagði að það væri hvorugt. Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 9, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 39, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 10, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 40, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 41
- Sigrún gekk inn í opinn hauginn. Hár Helga var hrímað, hann var votur af valdögg og hendur hans ískaldar. Hann sagði að það væru tár hennar, sem hvert um sig félli blóðugt á brjóst honum. Hún bjó um rekkju í haugnum og svaf í faðmi hans. Hann sagði að hann yrði að ríða vestur áður en Salgófnir vekti sigurþjóðina, og reið á brott. Næsta kvöld beið hún, en hann kom ekki; hún dó ung af harmi. Í lausamálinu er því bætt við að menn hafi forðum trúað því að þau tvö hefðu verið endurborin, en sú trú sé „nú kölluð kerlingavilla“. Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 42, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 43, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 44, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 45, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 47, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 48, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 49, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 11, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 50, Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 12
Þar sem heimildum ber ekki saman
Tvö kvæði segja frá ævi Helga. Helgakviða Hundingsbana I nær frá fæðingu hans til sigursins; Helgakviða Hundingsbana II bætir við dulargervinu við kvörnina, vígi Helga á föður Sigrúnar, dauða hans fyrir geir Óðins og endurkomu hans frá dauðum. Síðara kvæðið segist vitna í „Völsungakviðu hina fornu“ (hh2-p4). Í báðum er senna þeirra Sinfjötla og Guðmundar, með ólíku orðalagi. Í lausamálinu í lokin segir að menn hafi trúað því að Helgi og Sigrún hafi verið endurborin sem Helgi Haddingjaskati og Kára, eins og sagt sé frá í kvæði sem heitir Káruljóð (hh2-p12); það kvæði er ekki í Eddunum. Sigrún sjálf er sögð vera Sváfa endurborin (hh2-p3). Helgi kennir nornunum um dauða frænda hennar (hh2-s26). Í enska dálkinum í Helgakviðu Hundingsbana II eru erindi 17 til 29 hliðruð; skrefin vísa í forníslenska textann.
Lestu sjálf(ur)
- Helgakviða Hundingsbana I 2 — Nornirnar koma um nóttina til að skapa hinum nýfædda aldur.
- Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 40 — Dauðir menn ríða í rökkrinu: eru þetta ragnarök?
- Völsungakviða in forna (Helgakviða Hundingsbana II) 44 — Sigrún kyssir dauða konunginn, hár hans er þungt af hrími.
Hver koma við sögu
Helgi Hundingsbani
BorghildrBrálundr
Sigmundr Völsungsson
Hagall
HundingrLogafjöll
Sigrún
Högni
Höðbroddr
GranmarssynirGuðmundr
Sinfjötli
Frekasteinn
Dagr Högnason
Óðinn
FjöturlundrSefafjöll
Valhöll
Kára
Hvers vegna hér í röðinni: Helgi er sonur Sigmundar, fæddur áður en Sigmundur kvæntist Hjördísi, móður Sigurðar (grp-p1), og því kemur saga hans á undan sögu Sigurðar. Hann var nefndur eftir Helga Hjörvarðssyni (hh2-p1).
