Skáldamjöðurinn
Skáldskapargáfan var brugguð úr blóði myrts spekings og Óðinn stal henni í arnarham.
Mímir: gervigreindardrög · óyfirfarið
- Kvasir, spekingurinn sem gerður var úr griðamarki goðanna, fór víða um heim og kenndi mönnum. Tveir dvergar, Fjalar og Galar, buðu honum heim, kölluðu hann á eintal og drápu hann. Þeir létu blóð hans renna í tvö ker, Són og Boðn, og ketil, Óðreri, og blönduðu það hunangi. Úr varð mjöður sem gerir hvern þann sem drekkur að skáldi eða fræðamanni. Þeir sögðu ásum að Kvasir hefði kafnað í eigin viti. Skáldskaparmál 5
- Sömu dvergar drekktu jötninum Gillingi með því að hvolfa bát hans. Þegar kona hans vildi ekki hætta að gráta lét Galar kvernstein falla í höfuð henni. Skáldskaparmál 5
- Sonur Gillings, jötunninn Suttungur, setti dvergana á sker sem sjór féll yfir á flóði. Til að bjarga lífi sínu gáfu þeir honum mjöðinn í föðurgjöld. Suttungur faldi hann inni í fjallinu Hnitbjörgum og setti Gunnlöðu dóttur sína til að gæta hans. Skáldskaparmál 5
- Óðinn hélt af stað og hitti níu þræla sem slógu hey. Hann brýndi ljái þeirra með hein sinni og allir vildu þeir kaupa hana. Hann kastaði henni í loft upp og þegar allir reyndu að grípa hana skar hver annan á háls með ljá sínum. Skáldskaparmál 6
- Þá nótt gisti Óðinn hjá Bauga, bróður Suttungs, sem kvartaði yfir því að þrælar hans níu hefðu drepið hver annan. Óðinn nefndist Bölverkur, en það nafn merkir illvirki, og bauðst til að vinna níu manna verk fyrir einn drykk af miði Suttungs. Baugi sagði að hann réði engu um mjöðinn en kvaðst mundu hjálpa honum að reyna. Skáldskaparmál 6
- Eftir sumarverkin synjaði Suttungur þeim þverlega um hvern dropa. Bölverkur dró fram nafarinn Rata og lét Bauga bora í fjallið. Baugi reyndi að svíkja hann og sagði að borað væri í gegn. Bölverkur blés í holuna og spænirnir hrutu á móti honum. Í annað sinn fuku þeir inn. Bölverkur brá sér í ormslíki og skreið inn. Baugi stakk á eftir honum með nafrinum en missti hans. Skáldskaparmál 6
- Inni í fjallinu lá Bölverkur þrjár nætur hjá Gunnlöðu og hún leyfði honum að drekka þrjá drykki. Í fyrsta drykk tæmdi hann Óðreri, í öðrum Boðn og í þriðja Són. Þá brá hann sér í arnarham og flaug á brott. Skáldskaparmál 6
- Suttungur elti hann í arnarham. Æsir settu ker sín út í garðinn og Óðinn spýtti miðinum í þau. Suttungur var þá kominn svo nærri að nokkuð af miðinum fór aftur úr honum. Þann hluta má hver hafa sem vill, og heitir hann „skáldfífla hlutur“. Hitt gaf Óðinn ásum og þeim mönnum sem yrkja kunna. Skáldskaparmál 6
- Í Hávamálum segir Óðinn sjálfur frá. Hann sótti hinn aldna jötun heim og hafði sitt fram með orðum. Munnur Rata gnagaði honum leið í gegnum grjótið, jötna vegir voru yfir honum og undir og þannig hætti hann höfði sínu. Gunnlöð gaf honum drykk af hinum dýra miði á gullnum stóli og hann launaði henni illa. Hávamál 104, Hávamál 106, Hávamál 105
- Daginn eftir komu hrímþursar í höll Óðins að spyrja hvort Bölverkur væri kominn heim eða hvort Suttungur hefði drepið hann. Kvæðið dæmir Óðin umbúðalaust: hann vann eið á hring, og „hver getur nú trúað tryggðum hans?“ Hann sveik drykkinn af Suttungi og skildi Gunnlöðu eftir grátandi. Hávamál 109, Hávamál 110
Þar sem heimildum ber ekki saman
Dvergarnir, Kvasir, Baugi og eltingaleikur arnanna eru aðeins hjá Snorra. Í Hávamálum segir Óðinn frá stuldinum með eigin orðum: hann talar sig inn í höll Suttungs, Rati gnagar sig í gegnum bergið, Gunnlöð gefur honum drykk og hann skilur hana eftir grátandi. Kvæðið bætir því við að hann hafi rofið eið (hav-s104 til hav-s110). Fyrr í Hávamálum segist mælandi hafa legið „fjötraður“ í garði Gunnlaðar og verið ofurölvi „að hins fróða Fjalars“ (hav-s13, hav-s14). Hjá Snorra er Fjalar annar dverganna, svo að kvæðið kann að þekkja aðra gerð sögunnar. Bölverkur er einnig meðal Óðinsheita í Grímnismálum (grm-s47).
Lestu sjálf(ur)
- Skáldskaparmál 6 — Nafarinn, svikuli jötunninn og Óðinn í ormslíki.
- Skáldskaparmál 6 — Eltingaleikur arnanna og hvaðan vondur skáldskapur er kominn.
- Hávamál 110 — Dómur kvæðisins sjálfs um eiðrof Óðins.
Hver koma við sögu
Kvasir
Fjalarr
Galar
Gillingr
Suttungr
Hnitbjörg
Gunnlöð
Óðinn
Baugi
Óðrerir
Boðn
Són
Rati
Ásgarðr
Suttungamjöðr
Hvers vegna hér í röðinni: Snorri lætur söguna hefjast á friðnum eftir stríðið við vani og því er hún höfð á eftir fyrsta stríðinu.
