Óðinn nemur rúnirnar
Særður spjóti hékk Óðinn níu nætur á vindblásnu tré sem gjöf til sjálfs sín og nam síðan upp rúnirnar, æpandi.
Mímir: gervigreindardrög · óyfirfarið
- Þessi saga er aðeins sögð á einum stað, undir lok Hávamála, og eingöngu með orðum mælandans sjálfs. Kvæðinu lýkur á því að sagt er að þetta séu mál Háva, Hins háa, kveðin í höll Hins háa. Mælandinn sýnir hver hann er þegar hann segist hafa verið gefinn Óðni, „sjálfur sjálfum mér“. Hávamál 164, Hávamál 138
- Hann veit, segir hann, að hann hékk á vindasömu tré níu heilar nætur, særður spjóti og gefinn „Óðni, sjálfur sjálfum mér“, á því tré sem enginn veit af hvaða rótum rennur. Hávamál 138
- Enginn gaf honum brauð né drykk úr horni. Hann skyggndist niður og nam upp rúnirnar, „æpandi nam“, og féll síðan aftur þaðan. Hávamál 139
- Hann nam níu máttug ljóð af hinum fræga syni Bölþorns, föður Bestlu, og fékk drykk af hinum dýra miði, ausinn úr Óðreri. Snorri gerir Bestlu, dóttur Bölþorns, að móður Óðins, og því væri þessi kennari móðurbróðir hans, en það segir ekki í Hávamálum. Hávamál 140, Gylfaginning 6
- Þá tók hann að frjóvgast og verða fróður, að vaxa og dafna. „Orð mér af orði orðs leitaði“, og verk af verki annars verks. Hávamál 141
- Hann segir við áheyrandann: þú munt finna rúnir og ráðna stafi, mjög stóra og mjög sterka, sem hinn máttugi þulur litaði, hin miklu goð gerðu og Hroftur goðanna risti. Óðinn risti þær fyrir æsi, Dáinn fyrir álfa, Dvalinn fyrir dverga, Ásviður fyrir jötna, og sumar risti hann sjálfur. Hávamál 142, Hávamál 143
- Þá koma átta spurningar: veistu hvernig á að rista, hvernig á að ráða, hvernig á að lita, hvernig á að reyna, hvernig á að biðja, hvernig á að blóta, hvernig á að senda, hvernig á að slátra? Betra er að biðja alls ekki en að blóta um of, því að gjöf sér ætíð til gjalda. Svo risti Þundur, fyrir upphaf þjóðasögunnar, þar sem hann reis upp þegar hann kom aftur. Þundur er eitt þeirra nafna sem Óðinn gefur sjálfum sér í Grímnismálum. Hávamál 144, Hávamál 145, Grímnismál 54
- Að lokum telur hann upp átján galdra sem hann kann, en hvorki konungskona né nokkur mannssonur kann. Einn hjálpar gegn deilum og sorgum. Aðrir deyfa eggjar óvinar, láta fjötra spretta af, stöðva ör á flugi, slökkva eld í brennandi sal, lægja vind og sjó og snúa hug konu. Með þeim tólfta, þegar „ég sé hengdan mann dingla“, getur hann rist rúnir svo að maðurinn gengur og talar við hann. Þann átjánda kennir hann engum, nema konunni sem hvílir í faðmi hans eða systur sinni. Hávamál 146, Hávamál 148, Hávamál 149, Hávamál 150, Hávamál 152, Hávamál 154, Hávamál 157, Hávamál 161, Hávamál 163
- Rúna er minnst enn einu sinni eftir heimsendi. Í hinum endurnýjaða heimi Völuspár hittast goðin á Iðavelli og minnast á „fornar rúnir“ Fimbultýs, hins mikla guðs. Kvæðið segir ekki að þetta séu rúnir Hávamála. Völuspá 60
Þar sem heimildum ber ekki saman
Aðeins Hávamál segja frá hengingunni, og eingöngu í fyrstu persónu. Snorri segir ekki frá henni. Kvæðið nefnir ekki tréð á nafn. Að telja það vera Yggdrasil er túlkun, ekki eitthvað sem stendur í textanum. Þar segir heldur ekki hvers vegna mælandinn hékk þar, umfram það sem hann ávann sér. Enski dálkurinn í þessum hluta Hávamála er hliðraður miðað við þann norræna (hav-s138 geymir einnig lok erindisins á undan), og því fylgir sagan norrænu röðunum.
Lestu sjálf(ur)
- Hávamál 138 — Níu nætur á vindasama trénu, gefinn „sjálfur sjálfum mér“.
- Hávamál 139 — Ekkert brauð, ekkert horn: hann nemur upp rúnirnar, æpandi.
- Hávamál 143 — Hver risti rúnir fyrir hverja: goð, álfa, dverga og jötna.
- Hávamál 157 — Tólfti galdurinn: að láta hengdan mann ganga og tala.
Hver koma við sögu
Hvers vegna hér í röðinni: Engin heimild tímasetur þetta. Í sama kafla segist mælandinn hafa fengið drykk af miðinum sem ausinn var úr Óðreri, og því er sögunni skipað næst skáldamiðinum. Sú röðun er aðeins til leiðsagnar við lesturinn.






