Snorra-Edda · Skáldskaparmál
Handbók fyrir skáld, sett fram sem samtal í veislu milli sjávarjötunsins Ægis og Braga, guðs skáldskaparins. Til að skýra hvers vegna skáld kalla gull „hár Sifjar“ eða skáldskap „mjöð Óðins“ segir Bragi sögurnar á bak við orðalagið: Iðunni og jötuninn Þjaza, skáldskaparmjöðinn, einvígi Þórs við Hrungni og Geirröð, dýrgripi dverganna, otursgjöldin og bölvaða gull Niflunga, kvörn Fróða, Hrólf kraka, hina endalausu orrustu Hjaðninga. Milli sagnanna og á eftir þeim koma skrár yfir kenningar og skáldleg heiti goða, manna, vopna, skipa, sjávar og margs fleira, hvert sannað með vísum nafngreindra skálda frá 9.–12. öld.
Hvernig á að lesa: Sögur og skrár skiptast á: sögurnar eru kaflar 1–6, 24–26, 46–54 og 62; hitt eru skrár til að glugga í. Nafnaskrárnar undir lokin kalla ekki fram myndaspjöld.
- Fornnorræna — Guðni Jónsson 1954 (útgáfa)
- Íslenska — sjálfvirk stafsetningarfærsla
- Enska — Brodeur 1916 (þýðing) · samröðun sjálfvirk; gervigreindardrög þar sem Brodeur 1916 vantar
- Enska · nútímaleg — gervigreindardrög
Inngangur: gervigreindardrög · óyfirfarið
11ÞórskenningarKennings for ÞórrdrögKafli IV hjá Brodeur

Hvernig skal kenna Þór? Svá, at kalla hann son Óðins ok Jarðar, faðir Magna ok Móða ok Þrúðar, verr Sifjar, stjúpfaðir Ullar, stýrandi ok eigandi Mjöllnis ok megingjarða, Bilskirrnis, verjandi Ásgarðs, Miðgarðs, dólgr ok bani jötna ok trollkvinna, vegandi Hrungnis, Geirröðar, Þrívalda, dróttinn Þjálfa ok Rösku, dólgr Miðgarðsorms, fóstri Vingnis ok Hlóru. Svá kvað Bragi skáld:
Hvernig skal kenna Þór? Svo, að kalla hann son Óðins og Jarðar, faðir Magna og Móða og Þrúðar, verr Sifjar, stjúpfaðir Ullar, stýrandi og eigandi Mjöllnis og megingjarða, Bilskirrnis, verjandi Ásgarðs, Miðgarðs, dólgur og bani jötna og trollkvenna, vegandi Hrungnis, Geirröðar, Þrívalda, dróttinn Þjálfa og Rösku, dólgur Miðgarðsorms, fóstri Vingnis og Hlóru. Svo kvað Bragi skáld:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfarið"What figures should be employed to periphrase the name of Thor? Thus: one should call him Son of Odin and of Jörd, Father of Magni and Módi and Thrúdr, Husband of Sif, Stepfather of Ullr, Wielder and Possessor of Mjöllnir and of the Girdle of Strength, and of Bilskirnir; Defender of Ásgard and of Midgard, Adversary and Slaver of Giants and Troll-Women, Smiter of Hrungnir, of Geirrödr and of Thrívaldi, Master of Thjálfi and Röskva, Foe of the Midgard Serpent. Foster-father of Vingnir and Hlóra. So sang Bragi the Skald:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirkt"What figures should be used to periphrase the name of Thor? These: one should call him Son of Odin and of Jörd, Father of Magni and Módi and Thrúdr, Husband of Sif, Stepfather of Ullr, Wielder and Possessor of Mjöllnir and of the Girdle of Strength, and of Bilskirnir; Defender of Ásgard and of Midgard, Adversary and Slayer of Giants and Troll-Women, Killer of Hrungnir, of Geirrödr and of Thrívaldi, Master of Thjálfi and Röskva, Foe of the Midgard Serpent, Foster-father of Vingnir and Hlóra. As Bragi the poet sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðvilgi slakr, er rakðisk,
á Eynæfis öndri,
Jörmungandr at sandi.
vilgi slakur, er rakðist,
á Eynæfis öndri,
Jörmungandur að sandi.
Lay not slack on the gunwale,
When the huge ocean-serpent
Uncoiled on the sea's bottom.
did not lie slack on the gunwale
when the huge ocean-serpent
uncoiled on the sea bed.
Svá kvað Ölvir hnúfa:
Svo kvað Ölvir hnúfa:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Ölvir Cut-Nose-and-Crop-Ears:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Ölvir Cut-Nose-and-Crop-Ears sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðumbgjörð ok sonr Jarðar.
umbgjörð og sonur Jarðar.
And Jörd's Son sought each other.
and Jörd's Son sought each other out.
Svá kvað Eilífr:
Svo kvað Eilífur:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Eilífr:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Eilífr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðvá gagn faðir Magna;
skelfra Þórs né Þjalfa
þróttar steinn við ótta.
vá gagn faðir Magna;
skelfra Þórs né Þjalfa
þróttar steinn við ótta.
And Magni's Sire wrought bravely:
With terror Thor's staunch heart-stone
Trembled not, nor Thjálfi's.
and Magni's Father fought bravely:
Thor's staunch heart-stone did not
tremble with terror, nor did Thjálfi's.
Ok sem kvað Eysteinn Valdason:
Og sem kvað Eysteinn Valdason:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðAnd thus sang Eysteinn Valdason:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAnd as Eysteinn Valdason sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðbaug hvassligum augum,
æstisk áðr at flausti
öggs búð, faðir Þrúðar.
baug hvassligum augum,
æstist áður að flausti
öggs búð, faðir Þrúðar.
Glared at the sea-road's circler,
Ere the fishes' watery dwelling
Flowed in, the boat confounding.
glared at the circler of the sea-road,
before the fishes' watery home
flooded in, overwhelming the boat.
Enn kvað Eysteinn:
Enn kvað Eysteinn:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðEysteinn sang further:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Eysteinn also sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðsnarla fram með karli,
hornstraum getum Hrímnis
hræra, veiðarfæri.
snarla fram með karli,
hornstraum getum Hrímnis
hræra, veiðarfæri.
To haste forth with the Giants
For his hardy fishing:
Well sing we Hrímnir's horn-stream.
to hurry out with the Giants
for his bold fishing:
we sing Hrímnir's horn-stream well.
Ok enn kvað hann:
Og enn kvað hann:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðAgain he sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAnd again he sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðseiðr, renndu fram breiðar,
jarðar, út af borði
Ulls mágs hnefar skullu.
seiður, renndu fram breiðar,
jarðar, út af borði
Ulls mágs hnefar skullu.
That Ullr's Kinsman's clenched fists
Were pulled out past the gunwale;
The broad planks rent asunder.
that the clenched fists of Ullr's Kinsman
were pulled out over the gunwale;
the broad planks split apart.
Svá kvað Bragi:
Svo kvað Bragi:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Bragi:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Bragi sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðhönd, þá er allra landa,
ægir öflugbarða,
endiseiðs of kenndi.
hönd, þá er allra landa,
ægir öflugbarða,
endiseiðs of kenndi.
In his right hand swung his hammer,
When he saw the loathly sea-fish
That all the lands confineth.
swung his hammer in his right hand
when he saw the loathsome sea-fish
that encloses all the lands.
Svá kvað Gamli:
Svo kvað Gamli:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Gamli:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Gamli sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðsnart Bilskirrnis hjarta,
grundar fisk með grandi
gljúfrskeljungs nam rjúfa.
snart Bilskirrnis hjarta,
grundar fist með grandi
gljúfrskeljungs nam rjúfa.
Whose heart no falsehood fashioned,
Swiftly strove to shatter
The sea-fish with his hammer.
whose heart devised no falsehood,
swiftly strove to shatter
the sea-fish with his hammer.
Svá kvað Þorbjörn dísarskáld:
Svo kvað Þorbjörn dísarskáld:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Thorbjörn Lady's-Skald:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Thorbjörn Lady's-Skald sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðÁsgarð af þrek varðan.
Ásgarð af þreg varðan.
And the followers of Odin.
and the followers of Odin.
Svá kvað Bragi:
Svo kvað Bragi:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Bragi:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Bragi sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðbrautar hringr inn ljóti
á haussprengi Hrungnis
harðgeðr neðan starði.
brautar hringur hinn ljóti
á haussprengi Hrungnis
harðgeður neðan starði.
Of the ship's sea-path, fierce-minded,
Stared from below in anger
At the Skull-Splitter of Hrungnir.
of the ship's sea-path, fierce in mind,
stared up from below in anger
at the Skull-Splitter of Hrungnir.
Enn kvað Bragi:
Enn kvað Bragi:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðAgain sang Bragi:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAnd again Bragi sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðaftr, Þrívalda, haldit
simbli sumbls of mærum,
sundrkljúfr níu höfða.
aftur, Þrívalda, haldið
simbli sumbls of mærum,
sundrkljúfur níu höfða.
of the nine heads of Thrívaldi,
kept your goats . . . .
Svá kvað Eilífr:
Svo kvað Eilífur:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Eilífr:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Eilífr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðþangs rauðbita tangar
kveldrunninna kvinna
kunnleggs alinmunni.
þangs rauðbita tangar
kveldrunninna kvenna
kunnleggs alinmunni.
Of the people of the Giants
Grasped with ready fore-arms
At the heavy red-hot iron.
of the people of the Giants
grasped with ready forearms
at the heavy red-hot iron.
Svá kvað Úlfr Uggason:
Svo kvað Úlfur Uggason:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Úlfr Uggason:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Úlfr Uggason sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðþikling firinmikla
hafra njóts at höfgum
hætting megindrætti.
þikling firinmikla
hafra njóts að höfgum
hætting megindrætti.
A fearful peril called it,
At the great draught wondrous heavy
Drawn up by the Lord of he-goats.
Thus Úlfr sang further:
Of the Mountain-Man brought crashing
His fist on Hymir's temple:
That was a hurt full deadly.
called it a fearful danger,
that great and wondrously heavy catch
hauled up by the Lord of he-goats.
As Úlfr also sang:
of the Mountain-Man brought his fist
crashing on Hymir's temple:
that was a deadly injury.
Ok enn þetta:
Og enn þetta:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðYet again sang Úlfr:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAnd again Úlfr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðfjall-Gauts hnefa skjalla,
rammt mein var þat, reyni
reyrar leggs við eyra.
(56.)
Víðgymnir laust Vimrar
vaðs af fránum naðri
hlusta grunn við hrönnum.
Hlaut innan svá minnum.
fjall-Gauts hnefa skjalla,
rammt mein var það, reuni
reyrar leggs við eyra.
(56.)
Víðgymnir laust Vimrar
vaðs af fránum naðri
hlusta grunn við hrönnum.
Hlaut innan svo minnum.
'Gainst the waves smote featly
The glittering Serpent's head off.
With old tales the hall was gleaming.
deftly struck off, against the waves,
the head of the glittering Serpent.
The hall was gleaming with old tales.
Hér er hann kallaðr jötunn Vimrar vaðs. Á heitir Vimur, er Þórr óð, þá er hann sótti til Geirröðargarða. Ok svá kvað Vetrliði skáld:
Hér er hann kallaður jötunn Vimrar vaðs. Á heitir Vimur, er Þór óð, þá er hann sótti til Geirröðargarða. Og svo kvað Vetrliði skáld:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðHere he is called Giant of Vimur's Ford. There is a river called Vimur, which Thor waded when he journeyed to the garth of Geirrödr.
Thus sang Vetrlidi the skald:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktHere he is called Giant of Vimur's Ford. There is a river called Vimur, which Thor waded when he travelled to Geirrödr's courts.
As Vetrlidi the poet sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðlamðir Þrívalda,
steypðir Starkeði,
stéttu of Gjalp dauða.
lamðir Þrívalda,
steypðir Starkeði,
stéttu of Gjalp dauða.
Didst cause to stoop Starkadr,
Didst bruise Thrívaldi,
Didst stand on lifeless Gjálp.
you made Starkadr stoop,
you battered Thrívaldi,
you stood on lifeless Gjálp.
Ok svá kvað Þorbjörn dísarskáld:
Og svo kvað Þorbjörn dísarskáld:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Thorbjörn Lady's-Skald:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Thorbjörn Lady's-Skald sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðKjallandi brauzt þú alla,
áðr draptu Lút ok Leiða,
léztu dreyra Búseyru;
heftir þú Hengjankjöftu,
Hyrrokkin dó fyrri;
þó var snemr in sáma
Svívör numin lífi.
Kjallandi braust þú alla,
áður draptu Lút og Leiða,
léztu dreyra Búseyru;
heftir þú Hengjankjöftu,
Hyrrokkin dó fyrri;
þó var snemur hin sáma
Svívör numin lífi.
Smash Kjallandi altogether,
Didst spill the blood of Búseyra;
Didst hold back Hengjankjapta,
Hyrrokkin died before;
Yet sooner in like fashion
Svívör from life was taken.
smashed Kjallandi completely,
you spilt the blood of Búseyra;
you held back Hengjankjapta,
Hyrrokkin died before that;
yet sooner still, in the same way,
Svívör was robbed of life.
Athugasemdir Brodeurs við Kafli IV hjá Brodeur
- 1 ↑ The remainder of this stanza cannot be made out.
