Snorra-Edda · Skáldskaparmál
Handbók fyrir skáld, sett fram sem samtal í veislu milli sjávarjötunsins Ægis og Braga, guðs skáldskaparins. Til að skýra hvers vegna skáld kalla gull „hár Sifjar“ eða skáldskap „mjöð Óðins“ segir Bragi sögurnar á bak við orðalagið: Iðunni og jötuninn Þjaza, skáldskaparmjöðinn, einvígi Þórs við Hrungni og Geirröð, dýrgripi dverganna, otursgjöldin og bölvaða gull Niflunga, kvörn Fróða, Hrólf kraka, hina endalausu orrustu Hjaðninga. Milli sagnanna og á eftir þeim koma skrár yfir kenningar og skáldleg heiti goða, manna, vopna, skipa, sjávar og margs fleira, hvert sannað með vísum nafngreindra skálda frá 9.–12. öld.
Hvernig á að lesa: Sögur og skrár skiptast á: sögurnar eru kaflar 1–6, 24–26, 46–54 og 62; hitt eru skrár til að glugga í. Nafnaskrárnar undir lokin kalla ekki fram myndaspjöld.
- Fornnorræna — Guðni Jónsson 1954 (útgáfa)
- Íslenska — sjálfvirk stafsetningarfærsla
- Enska — Brodeur 1916 (þýðing) · samröðun sjálfvirk; gervigreindardrög þar sem Brodeur 1916 vantar
- Enska · nútímaleg — gervigreindardrög
Inngangur: gervigreindardrög · óyfirfarið
56Enn frá gullskenningumMore kennings for golddrögKaflar XLIV, XLV hjá Brodeur

Í Bjarkarmálum inum fornum eru tölð mörg gullsheiti. Svá segir þar:
Í Bjarkarmálum hinum fornum eru tölð mörg gullsheiti. Svo segir þar:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðIn the ancient Bjarkamál many terms for gold are told: it says there:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktIn the ancient Bjarkamál many names for gold are listed. It says there:
gervigreindardrög · óyfirfariðgæddi hirð sína
Fenju forverki,
Fáfnis Miðgarði,
Glasis glóbarri,
Grana fagrbyrði,
Draupnis dýrsveita,
dúni Grafvitnis.
gæddi hirð sína
Fenju forverki,
Fáfnis Miðgarði,
Glasis glóbarri,
Grana fagrbyrði,
Draupnis dýrsveita,
dúni Grafvitnis.
His guardsmen enriched
With Fáfnir's Midgard,
Glasir's bright Needles,
Grani's fair Burden,
Draupnir's dear dripping,
Down of Grafvitnir.
enriched his guardsmen
with Fáfnir's Midgard,
Glasir's bright Needles,
Grani's fair Burden,
Draupnir's precious dripping,
Down of Grafvitnir.
aldir við tóku,
Sifjar svarðfestum,
svelli dalnauðar,
tregum otrsgjöldum,
tárum Mardallar,
eldi Órunar,
Iðja glysmálum.
aldir við tóku,
Sifjar svarðfestum,
svelli dalnauðar,
tregum otrsgjöldum,
tárum Mardallar,
eldi Órunar,
Iðja glysmálum.
The heroes accepted,
Sif's firm-grown tresses,
Ice of the bow-force,
Otter-gild unwilling,
Weeping of Mardöll,
Fire-flame of Órun,
Idi's fine Speeches.
the heroes accepted,
Sif's firm-rooted hair,
Ice of the bow-force,
the unwilling Otter-payment,
Weeping of Mardöll,
Fire-flame of Órun,
Idi's fine Speeches.
gengum fagrbúnir,
Þjaza þingskilum
þjóðir hermargar,
Rínar rauðmalmi,
rógi Niflunga,
vísi inn vígdjarfi.
Varði hann Baldr þeygi.
gengum fagrbúnir,
Þjassa þingskilum
þjóðir hermargar,
Rínar rauðmalmi,
rógi Niflunga,
vísi hinn vígdjarfi.
Varði hann Baldur þeygi.
We walked in fair garments,
In Thjazi's counsels
The people's host-countless,
In the Rhine's red metal,
Wrangling of Niflungs,
The leader war-daring,
Warded Baldr not.
we walked in fine clothes,
with Thjazi's counsels
the peoples in countless hosts,
with the Rhine's red metal,
the strife of the Niflungs,
the war-daring leader;
he did not guard Baldr.
Gull er kallat í kenningum eldr handar eða liðs eða leggjar, því at þat er rautt, en silfr snær eða svell eða héla, því at þat er hvítt. Með sama hætti skal ok kenna gull eða silfr til sjóðs eða diguls eða lauðar, en hvárttveggja silfr ok gull má vera grjót handar eða hálsgjörð nökkurs þess manns, er títt var at hafa men. Men ok hringar eru bæði silfr ok gull, ef eigi er annan veg greint. Sem kvað Þorleikr fagri:
Gull er kallað í kenningum eldur handar eða liðs eða leggjar, því að það er rautt, en silfur snær eða svell eða héla, því að það er hvítt. Með sama hætti skal og kenna gull eða silfur til sjóðs eða diguls eða lauðar, en hvárttveggja silfur og gull má vera grjót handar eða hálsgjörð nokkurskonar þess manns, er títt var að hafa men. Men og hringar eru bæði silfur og gull, ef eigi er annan veg greint. Sem kvað Þorleikur fagri:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðGold is metaphorically termed Fire of the Hand, or of the Limb, or of the Leg, because it is red; but silver is called Snow, or Ice, or Hoar-Frost, because it is white. In like manner, gold or silver may be periphrased in metaphors of purse, or crucible, or lather, and both silver and gold may be called Hand-Stone, or Necklace, of any man who was wont to have a necklace. Necklaces and rings are both silver and gold, if no other distinction is raised.
As Thorleikr the Fair sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktGold is called in metaphor Fire of the Hand, or of the Limb, or of the Leg, because it is red; but silver is called Snow, or Ice, or Hoar-Frost, because it is white. In the same way, gold or silver may be periphrased in terms of the purse, or the crucible, or lather, and both silver and gold may be called Hand-Stone, or Necklace of any man who was in the habit of wearing a necklace. Necklaces and rings are both silver and gold, unless some other distinction is made.
As Thorleikr the Fair sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðgegn valstöðvar þegnum,
ungr vísi gefr eisu
armleggs, digulfarmi.
gegn valstöðvar þegnum,
ungur vísi gefur eisu
armleggs, digulfarmi.
Of Crucibles on the Hawk-Seats
Of thanes, the wrists embellished,--
Gives Embers of the Arm-joint.
of Crucibles on the Hawk-Seats
of thanes, their wrists adorned;
he gives Embers of the Arm-joint.
Ok sem kvað Einarr skálaglamm:
Og sem kvað Einar skálaglamm:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðAnd as Einarr Tinkling-Scale sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAnd as Einarr Tinkling-Scale sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðlandfrækn jöfurr granda.
Hykka ek ræsis rekka
Rínar grjót of þrjóta.
landfrækn jöfur granda.
Hykka eg ræsis rekka
Rínar grjót of þrjóta.
Breaks the golden Limb-Brands;
I think the Prince of Warriors
Lacks not the Rhine's bright Pebbles.
breaks the golden Limb-Brands;
I think the Prince of Warriors
does not lack the Rhine's bright Pebbles.
Svá kvað Einarr Skúlason:
Svo kvað Einar Skúlason:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Einarr Skúlason:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Einarr Skúlason sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðbjargs tveim megin geima
sjóðs, á ek sökkva stríði,
snær ok eldr, at mæra.
bjargs tveim megin geima
sjóðs, á eg sökkva stríði,
snær og eldur, að mæra.
Lie on both sides of the axe-head
Blood-spilling; 't is my office
To praise our foemen's Scather.
lie on both sides of the axe-head
that spills blood; it is my duty
to praise the Harmer of our foes.
Ok enn sem hann kvað:
Og enn sem hann kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðAnd as he sang further:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAnd as he also sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðhlýrskildir ræðr mildu
Heita blakks, of hvítum
hafleygr digulskafli.
Aldri má fyr eldi
áls hrynbrautar skála,
öll viðr folka fellir
framræði snæ bræða.
hlýrskildir ræður mildu
Heita blakks, of hvítum
hafleygur digulskafli.
Aldrei má fyr eldi
áls hrynbrautar skála,
öll viður folka fellir
framræði snæ bræða.
O'er the Crucible's white Snow-Drift,
And the shield, ships' cheeks protecting,
Shelters a heart most lavish;
Ne'er can one melt the silver
Flagon-Snow in the Fire-Flame
Of the Eel's Stream-Road; the Feller
Of Hosts all feats performeth.
over the Crucible's white Snow-Drift,
and the shield, guarding ships' cheeks,
shelters a most lavish heart;
never can one melt the silver
Flagon-Snow in the Fire-Flame
of the Eel's Stream-Road; the Feller
of Hosts performs every feat.
Hér er gull kallat eldr áls hrynbrautar, en silfr snær skálanna. Svá kvað Þórðr Mæraskáld:
Hér er gull kallað eldur áls hrynbrautar, en silfur snær skálanna. Svo kvað Þórður Mæraskáld:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfarið176
Here gold is called Fire of the Eel's Stream-Road; and silver, Snow of Flagons.
Thus sang Thórdr Mæri's Skald:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirkt176
Here gold is called Fire of the Eel's Stream-Road, and silver Snow of Flagons.
As Thórdr Mæri's Skald sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðsigðis látrs at átti,
hrauns glaðsendir handa,
Hermóðr föður góðan.
sigðis látrs að átti,
hrauns glaðsendir handa,
Hermóður föður góðan.
Of the Gold-Minisher perceiveth
That the Hermódr of the Snake's Lair
Hath had a lordly father.
of the Gold-Lessener sees
that the Hermódr of the Snake's Lair
has had a lordly father.
