Snorra-Edda · Skáldskaparmál
Handbók fyrir skáld, sett fram sem samtal í veislu milli sjávarjötunsins Ægis og Braga, guðs skáldskaparins. Til að skýra hvers vegna skáld kalla gull „hár Sifjar“ eða skáldskap „mjöð Óðins“ segir Bragi sögurnar á bak við orðalagið: Iðunni og jötuninn Þjaza, skáldskaparmjöðinn, einvígi Þórs við Hrungni og Geirröð, dýrgripi dverganna, otursgjöldin og bölvaða gull Niflunga, kvörn Fróða, Hrólf kraka, hina endalausu orrustu Hjaðninga. Milli sagnanna og á eftir þeim koma skrár yfir kenningar og skáldleg heiti goða, manna, vopna, skipa, sjávar og margs fleira, hvert sannað með vísum nafngreindra skálda frá 9.–12. öld.
Hvernig á að lesa: Sögur og skrár skiptast á: sögurnar eru kaflar 1–6, 24–26, 46–54 og 62; hitt eru skrár til að glugga í. Nafnaskrárnar undir lokin kalla ekki fram myndaspjöld.
- Fornnorræna — Guðni Jónsson 1954 (útgáfa)
- Íslenska — sjálfvirk stafsetningarfærsla
- Enska — Brodeur 1916 (þýðing) · samröðun sjálfvirk; gervigreindardrög þar sem Brodeur 1916 vantar
- Enska · nútímaleg — gervigreindardrög
Inngangur: gervigreindardrög · óyfirfarið
76SævarheitiNames for the seadrögKafli LX hjá Brodeur

Hver eru sævar heiti? Hann heitir: marr, ægir, gymir, hlér, haf, leið, ver, salt, lögr, græðir. Sem Arnórr kvað ok fyrr var ritat:
Hver eru sævar heiti? Hann heitir: mar, ægir, gymir, hlér, haf, leið, ver, salt, lögur, græðir. Sem Arnór kvað og fyrr var ritað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfarið"What are the names of the Sea? It is called Ocean, Main, Wintry, Lee, Deep, Way, Weir, Salt, Lake, Furtherer. As Arnórr sang, and as we have written above:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirkt"What are the names of the Sea? It is called Ocean, Main, Wintry, Lee, Deep, Way, Weir, Salt, Lake, Furtherer. As Arnórr sang, and as we have written above:
gervigreindardrög · óyfirfariðsnarlyndr konungr jarla.
Eigi þraut við ægi
óvæginn gram bægja.
snarlyndur konungur jarla.
Eigi þraut við ægi
óvæginn gram bægja.
Hardy of mind, the Sea sought;
The overwhelming Ruler
Failed not to resist the Main.2
hardy of mind, sought the Sea;
the overwhelming Ruler
did not fail to resist the Main.
Hér er nefndr sær ok svá ægir. Marr, sem Hornklofi kvað:
Hér er nefndur sær og svo ægir. Mar, sem Hornklofi kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðHere it is named Sea, and Main also.
"Ocean, as Hornklofi sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktHere it is named Sea, and also Main.
"Ocean, as Hornklofi sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðmannskæðr lagar tanna
ræsinaðr til rausnar
rak vébrautar Nökkva.
mannskæður lagar tanna
ræsinaður til rausnar
rak vébrautar Nökkva.
Of the Mansion of the Rock-Reefs
And the skiff out on the Ocean.
of the Mansion of the Rock-Reefs
and the skiff out on the Ocean.
Lögr er ok hér nefndr. Svá kvað Einarr:
Lögur er og hér nefndur. Svo kvað Einar:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðIn the following verse it is called Lake as well: thus sang Einarr:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktIn the following verse it is called Lake as well; As Einarr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðflóðs vaskar brim stóðum,
þar er sær á hlið hvára
hlymr, veðrvitar glymja.
flóðs vaskar brim stóðum,
þar er sær á hlið hvára
hlymur, veðrvitar glymja.
Where the sea 'gainst each side beateth,
And the bright wind-vanes rattle;
The surf washes the Flood-Steeds.
where the sea beats against each side,
and the bright wind-vanes rattle;
the surf washes the Flood-Steeds.
Hér er ok flóð kallat. Svá kvað Refr, sem fyrr var ritat:
Hér er og flóð kallað. Svo kvað Refur, sem fyrr var ritað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðHere it is called Flood also. Thus sang Refr, as was said before:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktHere it is also called Flood. As Refr sang, and as was said before:
gervigreindardrög · óyfirfariðbrestr, undinna festa
oft í ægis kjafta
úrsvöl Gymis völva.
brestur, undinna festa
oft í ægis kjafta
úrsvöl Gymis völva.
Wiles the Bear of Twisted Cables
Oft into Ægir's wide jaws,
Where the angry billow breaketh.2
lures the Bear of Twisted Cables
often into Ægir's wide jaws,
where the angry billow breaks.
Haf, sem Halvarðr kvað:
Haf, sem Halvarður kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðDeep, as Hallvardr sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktDeep, as Hallvardr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðharðviggs, sikulgjarðar,
umbands allra landa,
íss, framstafni vísat.
harðviggs, sikulgjarðar,
umbands allra landa,
ís, framstafni vísað.
The prow of the hardy ship-steed
Westward in the girdle
Of all lands, the Watery Deep.
the prow of the hardy ship-steed
westward in the girdle
of all lands, the Watery Deep.
Leið, sem hér er:
Leið, sem hér er:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðWay, as here:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktWay, as here:
gervigreindardrög · óyfirfariðliðnir Finnum skriðnu.
Austr sé ek fjöll af flausta
ferli geisla merluð.
liðnir Finnum skriðnu.
Austur sé eg fjöll af flausta
ferli geisla merluð.
On the Way to the coast of Finland:
I see from the Ship's Road, eastward,
The fells with radiance gleaming.
on the Way to the coast of Finland:
from the Ship's Road I see, eastward,
the fells gleaming with radiance.
Ver, sem Egill kvað:
Ver, sem Egill kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðWeir, as Egill sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktWeir, as Egill sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðen ek Viðris ber
munstrandar mar,
svá er mitt of far.
en eg Viðris ber
munstrandar mar,
svo er mitt of far.
To the West: I bear
Odin's Heart-Sea.
So it stands with me.
to the West: I carry
Odin's Heart-Sea.
So it stands with me.
Marr, sem Einarr kvað:
Mar, sem Einar kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðOcean, as Einarr sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktOcean, as Einarr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðmargt dægr viðu svarta,
grefr élsnúin, jöfri,
almsorg Manar þjalma.
margt dægur viðu svarta,
grefur élsnúin, jöfri,
almsorg Manar þjalma.
Washes the swarthy deck-planks
'Neath the gracious Prince; and Snow-Storm
Furrows Mona's Girdle.
washes the dark deck-planks
beneath the gracious Prince; and Snow-Storm
furrows Mona's Girdle.
Salt, sem Arnórr kvað:
Salt, sem Arnór kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðSalt, as Arnórr sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktSalt, as Arnórr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðhraustr þjóðkóngr austan
Báru brimlogs rýri
brún veðr at Sigtúnum.
hraustur þjóðkóngur austan
báru brimlogs rýri
brún veður að Sigtúnum.
From the east with hull ice-laden:
Brown tempests tossed the Lessener
Of Surf-Gold toward Sigtún.
from the east with ice-laden hull:
brown tempests tossed the Lessener
of Surf-Gold towards Sigtún.
Græðir, sem Bölverkr kvað:
Græðir, sem Bölverkur kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðFurtherer, as Bölverkr sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktFurtherer, as Bölverkr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðlögr gekk of skip, fögru,
gjalfrstóðum reist græði
glæstum, ár it næsta.
lögur gekk of skip, fögru,
gjalfrstóðum reist græði
glæstum, ár it næsta.
A levy the next season,
With Din-Surf's ships the Furtherer
Didst shear; o'er decks the sea poured.
Here the sea is called Din-Surf also.
a levy the next season;
with Din-Surf's ships you sheared
the Furtherer; over the decks the sea poured.
Here the sea is also called Din-Surf.
Hér er ok gjálfr kallat særinn. Víðir, sem kvað Refr:
Hér er og gjálfur kallað særinn. Víðir, sem kvað Refur:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðWide One, as Refr sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktWide One, as Refr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðborðheim drasill skorðu,
nauð þolir viðr, en víði
verpr inn of þröm stinnan.
borðheim drasill skorðu,
nauð þolir viður, en víði
verpur hinn of þröm stinnan.
The Home of Planks, beak-furrowed,
And tosses the Wide One over
The hard side; the wood suffers.
the Home of Planks, furrowed by the beak,
and tosses the Wide One over
the hard side; the wood suffers.
Húmr, sem Brennu-Njáll kvað:
Húmur, sem Brennu-Njáll kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðDusky One, as Njáll of the Burning sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktDusky One, as Njáll of the Burning sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðsextán, en brim vexti,
dreif á hafskips húfa
húm, í fjórum rúmum.
sexton, en brim vexti,
dreif á hafskips húfa
húm, í fjórum rúmum.
In four oar-rooms, but the surge waxed:
The Dusky One beat over
The hull of the driven sea-ship.
in four oar-rooms, but the surge rose:
the Dusky One beat over
the hull of the driven sea-ship.
Þessi eru enn sævar heiti, svá at rétt er at kenna til skip eða gull. Rán, er sagt, at var kona Ægis, svá sem hér er:
Þessi eru enn sævar heiti, svo að rétt er að kenna til skip eða gull. Ron, er sagt, að var kona Ægis, svo sem hér er:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThese are other names for the Sea, such as it is proper to use in periphrasing ships or gold.
"Rán, it is said, was Ægir's wife, even as is written here:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktThese are other names for the Sea, such as are proper to use in periphrases for ships or gold.
"Rán, it is said, was Ægir's wife, as is written here:
gervigreindardrög · óyfirfariðhafs, gekk sær af afli.
Börð, hygg ek, at ský skerðu.
Skaut Ránar vegr mána.
hafs, gekk sær af afli.
Börð, hygg eg, að ský skerðu.
Skaut Ránar vegur mána.
With fearful might the sea surged:
Methinks our stems the clouds cut,--
Rán's Road to the moon soared upward.
with fearful might the sea surged:
I think our stems cut the clouds,
Rán's Road soared up to the moon.
Dætr þeira Ægis ok Ránar eru níu, ok eru nöfn þeira fyrr rituð: Himinglæva, Dúfa, Blóðughadda, Hefring, Uðr, Hrönn, Bylgja, Dröfn, Kólga. Einarr Skúlason talði í þessi vísu:
Dætur þeirra Ægis og Ránar eru níu, og eru nöfn þeirra fyrr rituð: Himinglæva, Dúfa, Blóðughadda, Hefring, Uður, Hrönn, Bylgja, Dröfn, Kólga. Einar Skúlason taldi í þessi vísu:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThe daughters of Ægir and Rán are nine, and their names are recorded before: Himinglæva,1 Dúfa,2 Blódughadda,3 Hefring,4 Udr,5 Hrönn,6 Bylgja,7 Dröfn,8 Kólga.9 Einarr Skúlason recorded the names of six of them in this stanza, beginning:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktThe daughters of Ægir and Rán are nine, and their names were recorded earlier: Himinglæva, Dúfa, Blódughadda, Hefring, Udr, Hrönn, Bylgja, Dröfn, Kólga. Einarr Skúlason recorded the names of six of them in this stanza, which begins:
gervigreindardrög · óyfirfariðHiminglæva þyt sævar,
Himinglæva þyt sævar,
And fiercely, the sea's wailing.
and fiercely, the wailing of the sea.
sex nöfn þeira, [himinglæva, Uðr, Dúfa, Blóðughadda, Kólga, Hefring]. Hrönn, sem Valgarðr kvað:
sex nöfn þeirra, [himinglæva, Uður, Dúfa, Blóðughadda, Kólga, Hefring]. Hrönn, sem Valgarður kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðWelling Wave,10 as Valgardr sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktWelling Wave, as Valgardr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðlék sollit haf golli,
en herskipum hrannir
höfuð ógurlig þógu.
lék sollið haf golli,
en herskipum hrannir
höfuð ógurleg þógu.
Swollen with wind, the deep played,
The awful heads of the war-ships.
swollen with wind, the deep played,
the dreadful heads of the warships.
Bylgja, sem Óttarr svarti kvað:
Bylgja, sem Óttar svarti kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðBillow, as Ottarr the Swarthy sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktBillow, as Ottarr the Swarthy sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðskaut, sylgháar bylgjur,
lék við hún á hreini
hlunns, þat er drósir spunnu.
skaut, sylgháar bylgjur,
lék við hún á hreini
hlunns, það er drósir spunnu.
Billows moisty-deep; the broad sheet,
Which girls spun, on the mast-head
With the Roller's Reindeer sported.
Billows wet and deep; the broad sail,
which girls spun, at the mast-head
played with the Roller's Reindeer.
Dröfn, sem Ormr kvað:
Dröfn, sem Ormur kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðFoam-Fleck, as Ormr sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktFoam-Fleck, as Ormr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðhauk lúðrs gæiþrúðr,
en drafnar loga Lofn
löstu rækir vinföst.
hauk lúðrs gæiþrúður,
en drafnar loga Lofn
löstu rækir vinföst.
Has every virtue: Lofn
Of the Foam-Fleck's flame-gold, faithful
As a friend, all faults renounceth.
has every virtue: Lofn
of the Foam-Fleck's flame-gold, faithful
as a friend, renounces all faults.
Bára, sem Þorleikr fagri kvað:
Bára, sem Þorleikur fagri kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðWave-Borne, as Thorleikr the Fair sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktWave-Borne, as Thorleikr the Fair sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðbjart lauðr of við rauðan,
gránn þar er gulli búnum
gínn hlunnvísundr munni.
bjart lauður of við rauðan,
gránn þar er gulli búnum
gín hlunnvísundur munni.
Bears bright froth o'er the red wood,
Where gapes the Roller's Brown Ox,
With mouth gold-ornamented.
carries bright froth over the red wood,
where the Roller's Brown Ox gapes
with gold-adorned mouth.
Lá, sem Einarr kvað:
Lá, sem Einar kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðShoal, as Einarr sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktShoal, as Einarr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðfyrr, hykkat lá kyrrðu,
þar er sjár á, við varra,
vini óra fell stórum.
fyrr, hykkað lá kyrrðu,
þar er sjár á, við varra,
vini óra féll stórum.
Where the fierce sea on our friends falls;
I think the Shoal becalmed not
The Ship, Wood of the Waters.
where the fierce sea falls on our friends;
I think the Shoal did not becalm
the Ship, Wood of the Waters.
Fyllr, sem Refr kvað:
Fyllur, sem Refur kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðFullness, as Refr sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktFullness, as Refr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðfram æsisk nú Glamma
skeið vetrliði skíða,
skautbjörn Gusis nauta.
fram æsist nú Glamma
skeið vetrliði skíða,
skautbjörn Gusis nauta.
Fall on the Bear of Tackle:
Now forward Winterling, stirreth,
The ship, on Glammi's sea-path.
fall on the Bear of Tackle:
now Winterling stirs forward,
the ship, on Glammi's sea-path.
Boði, sem hér er:
Boði, sem hér er:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðComber,1 as here:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktComber, as here:
gervigreindardrög · óyfirfariðBauð heim með sér geimi.
Þá ek eigi löð lægis.
Bauð heim með sér geimi.
Þá eg eigi löð lægis.
The Main called me home unto it:
I accepted not the Sea's bidding.
the Main called me home to it:
I did not accept the Sea's invitation.
Breki, sem Óttarr kvað:
Breki, sem Óttar kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðBreaker, as Óttarr sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktBreaker, as Óttarr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðborð, óx viðar morð,
meðr fengu mikit veðr,
mjó fyrir ofan sjó.
borð, óx viðar morð,
meður fengu mikið veður,
mjó fyrir ofan sjó.
Rushed the Breaker downward; flushed
Stood the wind, bane of the wood;
Men endured wild tempest then.
down rushed the Breaker; flushed
stood the wind, bane of the wood;
men endured wild tempest then.
Vágr, sem Bragi kvað:
Vágur, sem Bragi kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðWave, as Bragi sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktWave, as Bragi sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðvágs byrsendir ægi,
hinn er mjótygil máva
mærar skar fyr Þóri.
vágs byrsendir ægi,
hitt er mjótygil máva
mærar skar fyr Þóri.
Who cut Thor's slender tackle,
The Line of the Land of Sea-Mews,
Loved not to fight the wroth sea.
who cut Thor's slender tackle,
the Line of the Land of Sea-Gulls,
did not love to fight the angry sea.
Sund, sem Einarr kvað:
Sund, sem Einar kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðSound, as Einarr sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktSound, as Einarr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðfyr sunnan Hrund,
mín prýddisk mund
við mildings fund.
fyr sunnan Hrund,
mín prýddist mund
við mildings fund.
From Hrund south-bound;
My hand was gold-wound
When the Giver I found.
southbound from Hrund;
my hand was wound with gold
when I found the Giver.
Fjörðr, sem Einarr kvað:
Fjörður, sem Einar kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðFjord, as Einarr sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktFjord, as Einarr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðítrserki vel merkðan,
nemi bjóðr hvé ek fer, flæðar,
fjarðbáls of þat máli.
ítrserki vel merkðan,
nemi bjóður hve eg fer, flæðar,
fjarðbáls of það máli.
Carved well on the splendid ale-horn:
Let the Fjord-Fire's Dispenser
Learn how for that I pay him.
well carved on the splendid ale-horn:
let the Dispenser of Fjord-Fire
learn how I repay him for that.
Sægr, sem Markús kvað:
Sægur, sem Markús kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðWetness, as Markús sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktWetness, as Markús sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðsá er illr, er brag spillir,
sólar sverri málan,
sliðráls reginn, níða.
sá er illur, er brag spillir,
sólar sverri málan,
sliðráls reginn, níða.
Lord of the fearful sword-blade,
Who squanders the Sun of Wetness:
Ill is he who spoileth verses.
Lord of the fearful sword-blade,
who squanders the Sun of Wetness:
wicked is he who spoils verses.
Athugasemdir Brodeurs við Kafli LX hjá Brodeur
- 1 ↑ See Page 130.
- 2 ↑ See page 198. 1. Gymir. See Gering, Die Edda, p. 53, note 2.
- 2 ↑ See page 139.
- 1 ↑ That through which one can see the heaven (Jónsson).
- 2 ↑ The Pitching One (Jónsson).
- 3 ↑ Bloody-Hair.
- 4 ↑ Riser.
- 5 ↑ Frothing Wave.
- 6 ↑ Welling Wave.
- 7 ↑ Billow.
- 8 ↑ Foam-Fleck.
- 9 ↑ Poetical term for Wave. "The Cool One" (Jónsson).
- 10 ↑ In the following stanzas, for the sake of consistency, I have been obliged to translate the names, since they are employed in the stanzas as common nouns, {footnote p. 220} rather than as proper names. It is beyond my ability to translate Himinglæva briefly.
- 1 ↑ So Cl.-Vig. Literally, the word means ominous, foreboder.
