Snorra-Edda · Skáldskaparmál
Handbók fyrir skáld, sett fram sem samtal í veislu milli sjávarjötunsins Ægis og Braga, guðs skáldskaparins. Til að skýra hvers vegna skáld kalla gull „hár Sifjar“ eða skáldskap „mjöð Óðins“ segir Bragi sögurnar á bak við orðalagið: Iðunni og jötuninn Þjaza, skáldskaparmjöðinn, einvígi Þórs við Hrungni og Geirröð, dýrgripi dverganna, otursgjöldin og bölvaða gull Niflunga, kvörn Fróða, Hrólf kraka, hina endalausu orrustu Hjaðninga. Milli sagnanna og á eftir þeim koma skrár yfir kenningar og skáldleg heiti goða, manna, vopna, skipa, sjávar og margs fleira, hvert sannað með vísum nafngreindra skálda frá 9.–12. öld.
Hvernig á að lesa: Sögur og skrár skiptast á: sögurnar eru kaflar 1–6, 24–26, 46–54 og 62; hitt eru skrár til að glugga í. Nafnaskrárnar undir lokin kalla ekki fram myndaspjöld.
- Fornnorræna — Guðni Jónsson 1954 (útgáfa)
- Íslenska — sjálfvirk stafsetningarfærsla
- Enska — Brodeur 1916 (þýðing) · samröðun sjálfvirk; gervigreindardrög þar sem Brodeur 1916 vantar
- Enska · nútímaleg — gervigreindardrög
Inngangur: gervigreindardrög · óyfirfarið
9Óðinsheiti ok ÓðinskenningarÓðinsheiti og ÓðinskenningarNames and kennings for ÓðinndrögKafli II hjá Brodeur

Nú skal láta heyra dæmin, hvernig höfuðskáldin hafa látit sér sóma at yrkja eftir þessum heitum ok kenningum, svá sem segir Arnórr jarlaskáld, at Óðinn heiti Alföðr:
Nú skal láta heyra dæmin, hvernig höfuðskáldin hafa látið sér sóma að yrkja eftir þessum heitum og kenningum, svo sem segir Arnór jarlaskáld, að Óðinn heiti Alföður:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðNow you may hear examples of the way in which Chief Skalds have held it becoming to compose, making use of these simple terms and periphrases: as when Arnórr Earls' Skald says that Odin is called Allfather:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktNow you may hear examples of how the chief poets have thought it fitting to compose, making use of these simple terms and periphrases; as when Arnórr Earls' Skald says that Odin is called Allfather:
gervigreindardrög · óyfirfariðsíð léttir mér stríða,
þýtr Alföður, ýtum
jarls kostu, brim hrosta.
síðan léttir mér stríða,
þýtur Alföður, ýtum
jarls kostu, brim hrosta.
Of the terrible Jarl;
Allfather's Song-Surf streams;
Late my sorrows lighten,
of the terrible Jarl;
Allfather's Song-Surf streams;
my sorrows are slow to lighten.
Hér kallar hann ok skáldskapinn hrostabrim Alföður. Hávarðr halti kvað svá:
Hér kallar hann og skáldskapinn hrostabrim Alföður. Hávarður halti kvað svo:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðHere, moreover, he calls poesy the Song-Surf of Allfather. Hávardr the Halt sang thus:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktHere, moreover, he calls poetry the Song-Surf of Allfather. As Hávardr the Lame sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðarnar flaug of hauga;
hygg ek, at heimboð þiggi
Hangagoðs af vangi.
arnarham flaug of hauga;
hygg eg, að heimboð þiggi
Hangagoðs af vangi.
Over the field; the sailors
Of the sea-horses hie them
To the Hanged-God's gifts and feasting.
over the field; the sailors
of the sea-horses hurry
to the Hanged-God's gifts and feasting.
Svá kvað Víga-Glúmr:
Svo kvað Víga-Glúmr:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Viga-Glúmr:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Viga-Glúmr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðHangatýs at ganga,
þóttit þeim at hætta
þekkiligt, fyrir brekku.
Hangatýs að ganga,
þóttið þeim að hætta
þekkilegt, fyrir brekku.
The hosts have ceased from going
By the brink; not pleasant
The bravest held the venture.
the hosts have ceased from going
by the brink; the bravest
did not think the venture pleasant.
Svá kvað Refr:
Svo kvað Refur:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Refr:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Refr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðer Baldr hniginn skaldi,
hollr at helgu fulli
Hrafnásar mér, stafna.
er Baldur hniginn skaldi,
hollur að helgu fulli
Hrafnásar mér, stafna.
At the holy cup of the Raven-God;
The king of the stem-ploughed sea's gold
From the skald in death is sundered.
at the holy cup of the Raven-God;
the king of the gold of the prow-ploughed sea
is parted from the poet in death.
Svá kvað Eyvindr skáldaspillir:
Svo kvað Eyvindur skáldaspillir:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Eyvindr Skald-Despoiler:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Eyvindr Skald-Despoiler sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðhinn er svönum veitti
hróka bjór
Haddingja vals
Farmatýs,
fjörvi næmðu
jarðráðendr
á Öglói.
hitt er svönum veitti
hróka bjór
Haddingja vals
Farmatýs,
fjörvi næmðu
jarðráðendur
á Öglói.
He who sated the ravens
Of Cargo-God
With the gore of the host
Of slain Haddings
Of life was spoiled
By the earth-rulers
At Ögló.
he who glutted the ravens
of the Cargo-God
with the blood of the host
of slain Haddings,
was robbed of life
by the earth-rulers
at Ögló.
Svá kvað Glúmr Geirason:
Svo kvað Glúmur Geirason:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Glúmr Geirason:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Glúmr Geirason sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðþeim stýrðu goð Beima
sjalfr í sæki-alfi
Sigtýr Atals dýra.
þeim stýrðu guð Beima
sjalfur í sæki-alfi
Sigtýr Atals dýra.
Himself inspired the terror
Of ships; the gods of breezes
That favor good men steered them.
himself inspired the terror
of ships; the gods of breezes
that favour good men steered them.
Svá kvað Eyvindr enn:
Svo kvað Eyvindur enn:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Eyvindr:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Eyvindr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðsendi Gautatýr
at kjósa of konunga,
hverr Yngva ættar
skyldi með Óðni fara
ok í Valhöllu vera.
sendi Gautatýr
að kjósa of konunga,
hver Yngja ættar
skyldi með Óðni fara
og í Valhöllu vera.
Gauta-Týr sent
To choose from kings
Who of Yngvi's kin
Should go with Odin
And be in Valhall.
Gauta-Týr sent
to choose among kings
which of Yngvi's kin
should go with Odin
and be in Valhall.
Svá kvað Úlfr Uggason:
Svo kvað Úlfur Uggason:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Úlfr Uggason:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Úlfr Uggason sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðvíðfrægr, en mér líða,
Hroftatýr, of hváfta
hróðrmál, sonar báli.
víðfrægur, en mér líða,
Hroftatýr, of hváfta
hróðrmál, sonar báli.
The Foretelling God, to the fire speeds,
To the wide pyre of his offspring;
Through my cheeks praise-songs are pouring.
the Foretelling God, speeding to the fire,
to the wide pyre of his son;
through my cheeks songs of praise are pouring.
Svá kvað Þjóðólfr inn hvinverski:
Svo kvað Þjóðólfur hinn hvinverski:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Thjódólfr of Hvin:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Thjódólfr of Hvin sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðvitinn inum eineygja
Friggjar faðmbyggvi,
fögnuðum dáð slíkri.
vitinn hinum eineygja
Friggjar faðmbyggvi,
fögnuðum dáð slíkri.
Spoil for the Single-Eyed
Dweller in Frigg's bosom;
In such deeds we rejoiced.
spoil for the One-Eyed
dweller in Frigg's arms;
in such deeds we rejoiced.
Þat kvað Hallfreðr:
Það kvað Hallfreður:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðHallfredr sang thus:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Hallfredr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðsnarr þiggjandi viggjar
barrhaddaða byrjar
biðkván und sik Þriðja.
snar þiggjandi viggjar
barrhaddaða byrjar
biðkvon und sig Þriðja.
With sharpened words and soothfast
Lures our land, the patient,
Barley-lockèd Wife of Thridi.
with words sharpened and true,
lures our land, the patient,
barley-haired Wife of Thridi.
Hér er þess dæmi, at jörð er kölluð kona Óðins í skáldskap. Svá er hér sagt, at Eyvindr kvað:
Hér er þess dæmi, að jörð er kölluð kona Óðins í skáldskap. Svo er hér sagt, að Eyvindur kvað:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðHere is an example of this metaphor, that in poesy the earth is called the Wife of Odin. Here is told what Eyvindr sang:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktHere is an example of this metaphor, that in poetry the earth is called the Wife of Odin. Here is what Eyvindr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðkvað Hroftatýr,
gangið í gögn grami,
því at konungr ferr,
sá er kappi þykkir,
til hallar hinig.
kvað Hroftatýr,
gangið í gögn grami,
því að konungur fer,
sá er kappi þykir,
til hallar hinig.
Spake Hropta-Týr.
For a king who seemeth
A champion cometh
To the hall hither.
said Hropta-Týr,
for a king who seems
a champion is coming
here to the hall.
Svá kvað Kormákr:
Svo kvað Kormákur:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Kormákr:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Kormákr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðjarðhljótr día fjarðar
breyti, hún sá er, beinan,
bindr. Seið Yggr til Rindar.
jarðhljótur día fjarðar
breyti, hún sá er, beinan,
bindur. Seið Yggur til Rindar.
The sail to the top, with gold-lace
Honors him who pours god's verse-mead;
Odin wrought charms on Rindr.
the sail to the top, with gold lace
honours him who pours the god's verse-mead;
Odin worked charms on Rindr.
Svá kvað Steinþórr:
Svo kvað Steinþór:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Steinthórr:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Steinthórr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðfarms Gunnlaðar arma
horna fors at hrósa
hlítstyggs ok þó lítinn.
farms Gunnlaðar arma
horna fors að hrósa
hlítstyggs og þó lítinn.
The ancient-made (though little)
Liquor of the valiant
Load of Gunnlöd's arm-clasp.
the anciently made, though small,
drink of the valiant
burden of Gunnlöd's embrace.
Svá kvað Úlfr Uggason:
Svo kvað Úlfur Uggason:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Úlfr Uggason:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Úlfr Uggason sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðsylgs valkyrjur fylgja
heilags tafns ok hrafna.
Hlaut innan svá minnum.
sylgs valkyrjur fylgja
heilags tafns og hrafna.
Hlaut innan svo minnum.
And ravens, Victorious Odin
To the blood of holy Baldr.
With old tales the hall was painted.
and the ravens, Victorious Odin
to the blood of holy Baldr.
The hall was painted with old tales.
Svá kvað Egill Skalla-Grímsson:
Svo kvað Egill Skalla-Grímsson:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Egill Skallagrímsson:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Egill Skallagrímsson sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðbróður Vílis,
goðjaðar,
at ek gjarn séa;
þó hefr Míms vinr
mér of fengit
bölva bætr,
er it betra telk.
bróður Vílis,
goðjaðar,
að eg gjarn séa;
þó hefur Mímis vinur
mér of fengið
bölva bætur,
er it betri telk.
To Víli's brother,
The High-God, I offer,
Glad to behold him;
On me bestowed
Amends of evil
Which I account better.
He, the Wolf's Opposer,
Accustomed to battle,
Of blemish blameless.
victims to Víli's brother,
the High God,
that I am glad to look on him;
has granted me
amends for evil
that I count as better.
he, the Wolf's Adversary,
used to battle,
an art free of every blemish.
ulfs of bági,
vígi vanr,
vammi firrða.
ulfs of bági,
vígi vanur,
vammi firrða.
↑ innifalið í fyrri röð
Hér er hann kallaðr goðjaðarr ok Míms vinr ok úlfs bági. Svá kvað Refr:
Hér er hann kallaður goðjaðar og Mímis vinur og úlfs bági. Svo kvað Refur:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðHere he is called High God, and Friend of Mímir, and Adversary of the Wolf.
Thus sang Refr:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktHere he is called High God, and Friend of Mímir, and Adversary of the Wolf.
As Refr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðValgautr, salar brautar,
Fals, hrannvala fannar,
framr, valdi tamr, gjalda.
Valgautur, salar brautar,
Fals, hrannvala fannar,
framur, valdi tamur, gjalda.
The snowy billow's wave-hawks,
The ships that drive the sea-road,
To thee we owe the dwarves' drink.
the wave-hawks of the snowy billow,
the ships that drive along the sea-road,
to you we owe the dwarves' drink.
Svá kvað Einarr skálaglamm:
Svo kvað Einar skálaglamm:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Einarr Tinkling-Scale:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Einarr Tinkling-Scale sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðHertýs, of þat frýju,
fyrir örþeysi at ausa
austr víngnóðar flausta.
Hertýs, of það frýju,
fyrir örþeysi að ausa
austur víngnóðar flausta.
Of the Host-God's mead-cask freely
Before the ships' swift Speeder:
For this I win no scorning.
of the Host-God's mead-cask
before the swift Speeder of ships:
for this I earn no scorn.
Svá kvað Úlfr Uggason:
Svo kvað Úlfur Uggason:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Úlfr Uggason:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Úlfr Uggason sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðkynfróðs, þeim er goð hlóðu,
Hrafnfreistaðar, hesti
Heimdallr, at mög fallinn.
kynfróðs, þeim er guð hlóðu,
Hrafnfreistaðar, hesti
Heimdallur, að mög fallinn.
Spurs to the pyre gods builded
For the fallen son of Odin,
The All-Wise Raven-Ruler.
to the pyre the gods built
for the fallen son of Odin,
the All-Wise Raven-Ruler.
Svá er sagt í Eiríksmálum:
Svo er sagt í Eiríksmálum:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThis is said in Eiríksmál:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktThis is said in Eiríksmál:
gervigreindardrög · óyfirfariðek hugðumk fyrir dag rísa,
Valhöll ryðja
fyrir vegnu fólki,
vekða ek Einherja,
bæða ek upp rísa,
bekki at strá,
bjórker leyðra,
valkyrjur vín bera,
sem vísi kæmi.
eg hugðumk fyrir dag rísa,
Valhöll ryðja
fyrir vegnu fólki,
vekða eg einherja,
bæða eg upp rísa,
bekki að strá,
bjórker leyðra,
valkyrjur vín bera,
sem vísi kæmi.
I thought to rise ere day-break
To make Valhall ready
For troops of slain;
I roused the champions,
Bade them rise swiftly
Benches to strew,
To wash beer-flagons;
The Valkyrs to pour wine,
As a Prince were coming.
I thought I rose before daybreak
to make Valhall ready
for troops of the slain;
I woke the champions,
told them to rise quickly,
to strew the benches,
to wash the beer-cups;
the Valkyries to pour wine,
as if a prince were coming.
Þat kvað Kormákr:
Það kvað Kormákur:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðKormákr sang this:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Kormákr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðallvald of mér halda
ýs bifvangi Yngva
ungr. Fór Hroftr með Gungni.
allvald of mér halda
ýs bifvangi Yngja
ungur. Fór Hroftur með Gungni.
Of Yngvi's people, o'er me
To hold his hand, bow-shaking.
Hroptr bore with him Gungnir.
of Yngvi's people to hold
his bow-shaking hand over me.
Hroptr carried Gungnir with him.
Þat kvað Þórálfr:
Það kvað Þórálfur:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThórálfr sang this:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Thórálfr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðHliðskjalfar gramr sjalfum,
hlífar-styggs þar er höggnir
Háreks liðar váru.
Hliðskjalfar gramur sjalfum,
hlífar-styggs þar er höggnir
Háreks liðar voru.
Spake his mind unto them
Where the hosts of fearless
Hárekr were slaughtered.
spoke his mind to them
where the armies of fearless
Hárekr were cut down.
Svá kvað Eyvindr:
Svo kvað Eyvindur:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Eyvindr:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Eyvindr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðór sökkdölum
farmögnuðr
fljúgandi bar.
úr sökkdölum
farmögnuður
fljúgandi bar.
From Surtr's sunk dales
The Strong-through-spells
Swift-flying bore.
of Surtr's sunken valleys
the one Strong through Spells
carried in swift flight.
Svá kvað Bragi:
Svo kvað Bragi:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðSo sang Bragi:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Bragi sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðsonr Aldaföðrs vildi
afls við úri þafðan
jarðar reist of freista.
sonur Aldaföðrs vildi
afls við úri þafðan
jarðar reist of freista.
How the Son of the Father of Peoples
Craved to try his strength full swiftly
'Gainst the rain-beat Snake earth-circling.
how the Son of the Father of Peoples
was eager to test his strength without delay
against the rain-beaten Snake that circles the earth.
Svá kvað Einarr:
Svo kvað Einar:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Eínarr:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Einarr sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðflestr ræðr við son Bestlu,
tekit hefk morðs til mærðar,
mæringr en þú færa.
flestur ræður við son Bestlu,
tekið hefg morðs til mærðar,
mæringur en þú færa.
Prevail most lordly princes
Than thou, my task is singing
Thy praise in songs of battle.
have less sway with Bestla's Son
than you, my task is to sing
your praise in songs of battle.
Svá kvað Þorvaldr blönduskáld:
Svo kvað Þorvaldur blönduskáld:
sjálfvirk stafsetning · óyfirfariðThus sang Thorvaldr Blending-Skald:
Brodeur 1916 · raðað sjálfvirktAs Thorvaldr Blending-Skald sang:
gervigreindardrög · óyfirfariðí miði greipat
burar Bors,
Búra arfa.
í miði greipað
burar Bors,
Búra arfa.
In the middle grasped
Of the son of Borr,
Of Búri's heir.
much in the middle
of the son of Borr,
of Búri's heir.
