Freyr og Gerður
Freyr settist í sæti Óðins, sá jötunsdóttur og gaf frá sér sverðið sem hann myndi þurfa á að halda við endalok heimsins.
Mímir: gervigreindardrög · óyfirfarið
- Gymir og Aurboða kona hans, sem var bergrisaættar, áttu dóttur sem hét Gerður og var allra kvenna fegurst. Dag einn settist Freyr í Hliðskjálf, sætið þaðan sem sér um alla heima. Í norðri sá hann konu ganga að miklu húsi, og þegar hún lyfti upp höndum til að ljúka upp hurðinni lýsti af þeim um loft og lög. Gylfaginning 37, Skírnismál 1, Skírnismál 6
- Snorri segir að þetta hafi verið refsing hans fyrir að setjast í það helga sæti. Freyr gekk heim fullur harms. Hann mælti ekki, svaf ekki og drakk ekki, og enginn þorði að spyrja hann hvað ylli. Gylfaginning 37
- Njörður lét kalla á Skírni, skósvein Freys, og bað hann að spyrja hvað amaði að. Skírnir fór nauðugur og átti von á illum svörum. Freyr sagði honum að hann hefði séð konu og myndi ekki lifa lengi án hennar: enginn meðal ása eða álfa, segir hann í kvæðinu, vill að þau tvö fái að vera saman. Skírnir skyldi fara og biðja hennar, hvort sem föður hennar líkaði betur eða verr. Gylfaginning 37, Skírnismál 7
- Skírnir bað um hest Freys, sem gæti borið hann í gegnum vafurlogann, og sverð hans, sem berst sjálft við jötna. Freyr gaf honum hvort tveggja. Gylfaginning 37, Skírnismál 8, Skírnismál 9
- Í Skírnismálum ríður Skírnir að bæ Gymis. Ólmir hundar eru bundnir við hliðið og hirðir segir honum að hann muni aldrei ná tali af Gerði. En Gerður heyrir jörðina skjálfa og lætur bjóða honum inn að þiggja mjöð, þótt hún óttist að þar sé kominn sá sem drap bróður hennar. Skírnismál 2, Skírnismál 12, Skírnismál 14, Skírnismál 16
- Skírnir býður henni ellefu gullepli og hún hafnar þeim. Hann býður hringinn sem brenndur var með ungum syni Óðins, en af honum drjúpa átta hringar níundu hverja nótt. Hún segir að nóg sé af gulli í garði föður síns. Skírnismál 19, Skírnismál 20, Skírnismál 21, Skírnismál 22
- Þá grípur Skírnir til hótana. Hann muni höggva höfuðið af henni með sverði sínu og faðir hennar muni falla fyrir því. Hann lýstur hana tamsvendi og leggur á hana langa bölvun: hún muni sitja á arnarþúfu og horfa til Heljar, búa með þríhöfðuðum þursi eða vera mannlaus. Hann ristir rúnir fyrir losta, æði og óþreyju, sem hann muni skafa af aftur ef hún lætur undan. Skírnismál 23, Skírnismál 25, Skírnismál 26, Skírnismál 27, Skírnismál 31, Skírnismál 36
- Gerður lætur undan. Hún býður honum hrímkálk fullan af fornum miði, þótt hún hafi aldrei haldið að hún myndi unna manni af vanaætt. Eftir níu nætur, segir hún, muni hún hitta Frey í Barra, kyrrlátum lundi. Skírnismál 37, Skírnismál 39
- Þegar Skírnir færði svarið sagði Freyr að löng væri ein nótt og lengri tvær: „Hvernig á ég að þreyja þrjár?“ Oft hefði sér þótt mánuður styttri en hálf slík nótt. Gylfaginning 37, Skírnismál 42
- Gjaldið kom síðar. Sverðlaus varð Freyr að drepa jötuninn Belja með hjartarhorni. Verra er að hann mun sakna þess í ragnarökum þegar Múspellssynir koma. Í Lokasennu núir Loki honum því um nasir: hann hafi keypt dóttur Gymis með gulli og selt sverð sitt. Gylfaginning 37, Lokasenna 42
Þar sem heimildum ber ekki saman
Snorri segir milda gerð sögunnar: Skírnir einfaldlega „bað honum konunnar og fékk heit hennar“, og fundarstaðurinn heitir Barrey (g-c37-4). Í Skírnismálum er gjöfunum hafnað og Gerður lætur ekki undan fyrr en við hótanir og bölvun, og lundurinn heitir Barri. Í lausamálinu fremst í kvæðinu biður Njörður Skírni að tala við Frey, en fyrsta erindið mælir Skaði, sem kallar Frey son þeirra beggja (á norrænu okkarn mög) (skm-p1, skm-s1). Snorri segir að sverðið hafi verið gefið Skírni. Lokasenna segir að Freyr hafi keypt Gerði með gulli og selt sverð sitt (ls-s42). Hringurinn sem „brenndur var með ungum syni Óðins“ kemur heim og saman við Draupni, sem Óðinn lagði á bál Baldurs (g-c49-15), þótt kvæðið nefni hann ekki.
Lestu sjálf(ur)
- Skírnismál 6 — Freyr sér Gerði í fyrsta sinn: armar sem lýsa upp loft og lög.
- Skírnismál 36 — Skírnir ristir bölvunina og býðst til að skafa hana af.
- Gylfaginning 37 — Hvers vegna það skiptir máli við endalok heimsins að sverðið var gefið.
Hver koma við sögu
Freyr
Gerðr
Gymir
Aurboða
Hliðskjálf
Njörðr
Skaði
Skírnir
Draupnir
Beli
Surtr
Jötunheimar
Hvers vegna hér í röðinni: Engin heimild tímasetur söguna. Hún hlýtur að gerast fyrir ragnarök, þar sem Freyr fellur vegna þess að hann vantar sverðið sem hann gefur frá sér hér.
