Opin Edda samhliða útgáfa í vinnslu

Grímnir milli eldanna

Konungur setti þögulan ókunnan mann milli tveggja elda í átta nætur. Maðurinn var Óðinn, og það var viðvörun Friggjar sem kom honum þangað.

Mímir: gervigreindardrög · óyfirfarið

  1. Hrauðungur konungur átti tvo syni, Agnar, tíu vetra, og Geirröð, átta vetra. Þeir reru til fiskjar, vindurinn rak þá á haf út og í myrkrinu brutu þeir bát sinn við land. Þeir voru um veturinn hjá fátækum kotbónda og konu hans; konan fóstraði Agnar en karlinn fóstraði Geirröð og kenndi honum ráð. Um vorið, þegar karlinn fékk þeim bát, talaði hann einslega við Geirröð. Þegar þeir komu í lendingu föður síns stökk Geirröður á land, hratt bátnum aftur út og sagði: „Farðu nú þangað sem illar vættir hafi þig!“ Faðir þeirra var þá dáinn og Geirröður var tekinn til konungs. Grímnismál 1
  2. Óðinn og Frigg sátu í Hliðskjálf og horfðu yfir alla heima. Óðinn bað hana að líta á Agnar, fósturson hennar, sem gat börn við gýgi í helli, en Geirröður, fóstursonur hans sjálfs, væri konungur. Lausamálið segir ekki meira, en af orðum þeirra má ráða að gömlu hjónin hafi verið goðin tvö. Frigg svaraði að Geirröður væri svo mikill matníðingur að hann kveldi gesti sína ef honum þættu of margir koma. Óðinn kallaði það hina mestu lygi, og þau veðjuðu um málið. Grímnismál 1
  3. Frigg sendi Fullu, þernu sína, til Geirröðar til að vara hann við fjölkunnugum manni sem kominn væri í land hans; hann mætti þekkja á því, sagði hún, að enginn hundur myndi ráðast á hann. Lausamálið kallar ásökunina um nísku hinn mesta róg, en konungur lét þó handtaka manninn sem hundarnir vildu ekki snerta. Hann var í dökkbláum feldi, nefndist Grímnir og sagði ekkert fleira af sér. Grímnismál 1
  4. Konungur lét pína hann til sagna og setti hann milli tveggja elda, og þar sat hann í átta nætur. Tíu vetra sonur konungs, sem hét Agnar eftir föðurbróður sínum, færði honum fullt horn og sagði að faðir sinn gerði illa að pína saklausan mann. Þá var eldurinn kominn svo nærri að feldur Grímnis brann. Grímnismál 1
  5. Grímnir tók til máls. Í átta nætur hafði enginn boðið honum mat nema Agnar, sem einn skyldi ráða landi Gota. Fyrir einn drykk, sagði Veratýr, myndi Agnar aldrei fá betri laun. Grímnismál 2, Grímnismál 3
  6. Síðan lýsti hann bústöðum goðanna: Þór í Þrúðheimi, Ullur í Ýdölum, Álfheimur sem Frey var gefinn í tannfé, Sökkvabekkur þar sem Óðinn og Sága drekka úr gullkerum, Glaðsheimur með Valhöll, Þrymheimur þar sem Skaði býr í fornum bústað föður síns, Breiðablik Baldurs, Himinbjörg Heimdallar, Fólkvangur Freyju, Glitnir Forseta, Nóatún Njarðar og land Víðars. Grímnismál 4, Grímnismál 5, Grímnismál 7, Grímnismál 8, Grímnismál 11, Grímnismál 12, Grímnismál 13, Grímnismál 14, Grímnismál 15, Grímnismál 16, Grímnismál 17
  7. Hann sagði frá Valhöll, sem er þakin skjöldum, með spjótsköft að röftum, varg hangandi fyrir vestan dyr og fimm hundruð og fjörutíu dyr; og frá aski Yggdrasils, þar sem Hel býr undir einni rót, hrímþursar undir annarri og mennskir menn undir þeirri þriðju, tré sem þolir meiri raunir en menn vita. Hann sagði líka að hann hefði sýnt goðunum ásjónu sína og að nú myndi hjálpin vakna. Grímnismál 9, Grímnismál 10, Grímnismál 23, Grímnismál 31, Grímnismál 35, Grímnismál 45
  8. Hann þuldi upp nöfn sín: Grímur, Gangleri, Herjann, Bölverkur, Grímnir og tugi annarra. „Einu nafni hét ég aldrei“, sagði hann, síðan hann fór fyrst meðal þjóða. Hann hét Grímnir hjá Geirröði og Hárbarður meðal goða. Grímnismál 46, Grímnismál 47, Grímnismál 48, Grímnismál 49
  9. Þá sneri hann sér að konungi: „Ölvaður ertu, Geirröður“. Geirröður hafði misst hylli hans, hylli einherja og Óðins. Hann sá sverð vinar síns liggja allt blóði drifið; Yggur myndi brátt fá lík konungs. Nú gæti hann séð Óðin: „Komdu nú nær mér ef þú getur!“ Nú héti hann Óðinn, sagði hann, en áður hefði hann heitið Yggur og Þundur. Grímnismál 51, Grímnismál 52, Grímnismál 53, Grímnismál 54
  10. Geirröður sat með sverð sitt á hnjánum, brugðið til hálfs. Þegar hann heyrði að þetta væri Óðinn stóð hann upp til að taka hann frá eldinum. Sverðið rann úr hendi hans og vissu hjöltin niður; konungur hrasaði, féll áfram á sverðið og lét þar líf sitt. Óðinn hvarf, og Agnar réð þar ríkjum lengi síðan. Grímnismál 2

Þar sem heimildum ber ekki saman

Snorri segir ekki rammafrásögnina, en hann vitnar í mörg erindi Grímnismála um salina, Valhöll og Yggdrasil (t.d. g-c21-2, g-c40-2) og hefur svipaða þulu af nöfnum Óðins (g-c20-8). Þessi Geirröður er mennskur konungur, ekki jötunninn Geirröður sem Þór sækir heim. Lausamálið segir hvergi berum orðum að fátæku hjónin hafi verið Óðinn og Frigg, og það segir ekki hverju karlinn hvíslaði að Geirröði. Það segir heldur ekki beinlínis að Óðinn hafi valdið dauða konungs; í kvæðinu sér hann dauða hans fyrir.

Lestu sjálf(ur)

  • Grímnismál 1 — Öll umgjörðin: tveir bræður, tvö fósturforeldri, veðmál og rógur.
  • Grímnismál 2 — Átta nætur milli eldanna, og einn drengur sem færði honum að drekka.
  • Grímnismál 48 — „Einu nafni hét ég aldrei“: nafnaþula Óðins.
  • Grímnismál 2 — Konungurinn fellur á eigið sverð.

Hver koma við sögu

ÓðinnFriggGeirröðr konungrAgnarr GeirröðarsonHliðskjálfFullaGotarÞórrÞrúðheimrUllrFreyrÁlfheimrSökkvabekkrSágaGlaðsheimrValhöllÞrymheimrSkaðiBreiðablikBaldrHiminbjörgHeimdallFólkvangrFreyjaGlitnirForsetiNóatúnNjörðrVíðarrYggdrasillHeleinherjar

Hvers vegna hér í röðinni: Engin heimild tímasetur söguna; henni er skipað með öðrum ferðum Óðins í dulargervi til hægðarauka fyrir lesandann.

Segðu Hugin

Huginn ber hverja hugsun til ritstjóranna: hugmynd, villu sem þú tókst eftir eða eitthvað sem virkaði ekki.

Um hvað snýst þetta?

Sent með: slóð þessarar síðu og tungumál viðmótsins. Aðeins ritstjórarnir lesa skilaboðin.