Fall Gjúkunga
Bræðurnir sökktu gullinu í Rín og systir þeirra hefndi þeirra grimmilega.
Mímir: gervigreindardrög · óyfirfarið
- Eftir dauða Sigurðar gekk Atli konungur, bróðir Brynhildar, að eiga Guðrúnu. Í Drápi Niflunga segir að Atli hafi kennt sonum Gjúka um dauða systur sinnar og að hjónabandið hafi verið sáttargjaldið. Í Guðrúnarkviðu II gefur Grímhildur móðir hennar henni óminnisdrykk og fjölda gjafa. Guðrún lætur til leiðast gegn vilja sínum og sér fyrir að Atli muni drepa bræður hennar. Skáldskaparmál 50, Dráp Niflunga 1, Guðrúnarkviða in forna (Guðrúnarkviða II) 21, Guðrúnarkviða in forna (Guðrúnarkviða II) 25, Guðrúnarkviða in forna (Guðrúnarkviða II) 27, Guðrúnarkviða in forna (Guðrúnarkviða II) 31, Guðrúnarkviða in forna (Guðrúnarkviða II) 34
- Atli sendi sendimann til að bjóða Gunnari og Högna heim og heita þeim stórum gjöfum. Guðrún reyndi að vara þá við: í Atlakviðu segir að hún hafi sent hring vafinn úlfshári og í Atlamálum að hún hafi rist rúnir sem sendimaðurinn breytti. Högni réð í viðvörunina, en Gunnar fór samt. Atlakviða 1, Atlakviða 3, Atlakviða 8, Atlakviða 11, Atlamál in grænlenzku 4, Dráp Niflunga 1
- Áður en þeir lögðu af stað, segir Snorri, fólu þeir Fáfnisgullið í Rín, og það hefur aldrei fundist síðan. Skáldskaparmál 50
- Við höll Atla tók Guðrún á móti bræðrum sínum: „Svikinn ertu, Gunnar!“ Menn Atla réðust á þá. Í Atlakviðu er Gunnar tekinn höndum og bundinn, og Högni vegur sjö menn áður en hann fellur. Í Atlamálum varpar Guðrún af sér skikkjunni, tekur sverð og berst við hlið bræðra sinna og vegur tvo af mönnum Atla. Atlakviða 15, Atlakviða 18, Atlakviða 19, Atlamál in grænlenzku 49, Atlamál in grænlenzku 50
- Gunnari var boðið líf fyrir gullið. Hann bað fyrst um að fá hjarta Högna í hönd sér. Þeir skáru þá hjartað úr þrælnum Hjalla í staðinn, en Gunnar þekkti það á því hve það skalf. Þá skáru þeir hjartað úr Högna, og Högni hló á meðan. Gunnar sagði: „Nú veit enginn nema ég einn hvar Niflungaarfurinn er fólginn“ og „Hin straumharða Rín skal geyma rógmálm kappanna.“ Atlakviða 20, Atlakviða 21, Atlakviða 22, Atlakviða 23, Atlakviða 24, Atlakviða 25, Atlakviða 26, Atlakviða 27
- Gunnari var kastað lifandi í ormagarð og þar lék hann á hörpu. Í Atlakviðu slær hann hörpuna með hendinni, en í Atlamálum og hjá Snorra leikur hann með tánum því að hendur hans eru bundnar. Snorri segir að allir ormarnir hafi sofnað við hörpusláttinn nema ein naðra, sem beit sig inn að lifrinni í honum. Atlakviða 31, Atlamál in grænlenzku 66, Skáldskaparmál 50, Dráp Niflunga 1
- Guðrún hélt erfi. Hún drap báða syni þeirra Atla, Erp og Eitil, lét gera borðker úr hauskúpum þeirra, blandaði blóði þeirra í drykk Atla og gaf honum hjörtu þeirra að eta. Síðan sagði hún honum hvað hann hefði etið. Skáldskaparmál 50, Atlakviða 36, Atlakviða 37, Atlamál in grænlenzku 79, Atlamál in grænlenzku 82, Atlamál in grænlenzku 83
- Það fer eftir kvæðinu hver drap Atla og hvernig. Snorri: Guðrún og sonur Högna drápu hann sofandi og lögðu eld í höllina. Atlakviða: Guðrún ein lagði hann sverði í rúminu og brenndi síðan höllina með öllum sem inni voru. Atlamál: Sonur Högna og Guðrún drápu hann. Atli vaknar og talar við hana áður en hann deyr, og hún heitir honum skipi og steindri kistu. Þar er enginn eldur. Skáldskaparmál 50, Atlakviða 41, Atlakviða 42, Atlamál in grænlenzku 88, Atlamál in grænlenzku 89, Atlamál in grænlenzku 90, Atlamál in grænlenzku 103, Atlamál in grænlenzku 104
- Guðrún gekk í sjóinn til að drekkja sér, en öldurnar báru hana til lands Jónakurs konungs, sem gekk að eiga hana. Synir þeirra voru Sörli, Hamðir og Erpur. Þar ólst upp Svanhildur, dóttir Sigurðar. Jörmunrekkur konungur sendi Randvé son sinn til að biðja hennar sér til handa. Bikki, ráðgjafi hans, sagði að betur færi á því að hinn ungi Randvér ætti hana sjálfur og sagði síðan konungi frá. Jörmunrekkur lét hengja son sinn og lét hesta troða Svanhildi til bana. Skáldskaparmál 50, Guðrúnarhvöt 1, Guðrúnarhvöt 13
- Guðrún eggjaði syni sína til hefnda og fékk þeim brynjur sem járn beit ekki á. Á leiðinni drápu þeir Erp bróður sinn, sem sagðist mundu veita þeim lið eins og fótur öðrum. Þeir hjuggu hendur og fætur af Jörmunrekki. „Af væri nú höfuðið ef Erpur lifði.“ Menn konungs grýttu þá til bana. Með þeim, segir Snorri, var öll ætt Gjúka liðin undir lok. Skáldskaparmál 50, Guðrúnarhvöt 7, Hamðismál 13, Hamðismál 15, Hamðismál 28, Hamðismál 31
Þar sem heimildum ber ekki saman
Kvæðunum ber ekki saman um margt. Gunnar slær hörpuna með hendinni í Atlakviðu (akv-s31) en með tánum í Atlamálum og hjá Snorra (am-s66, s-c50-1). Í Atlakviðu drepur Guðrún Atla ein (akv-s41), en hjá Snorra og í Atlamálum gerir hún það með syni Högna (s-c50-2, am-s89). Höllin er aðeins brennd hjá Snorra og í Atlakviðu. Í Atlamálum heitir sendimaðurinn Vingi (am-s4) en í Atlakviðu Knéfröður (akv-s1). Snorri gerir Erp að syni Guðrúnar og Jónakurs, en í Hamðismálum er hann hálfbróðir þeirra og á aðra móður (hm-s13). Snorri segir að Jörmunrekkur hafi skipað fyrir um grýtinguna, en í Hamðismálum kemur skipunin frá ónefndum manni í höllinni, „konunginum, sem var af goðakyni“ (hm-s25).
Lestu sjálf(ur)
- Atlakviða 27 — Síðustu orð Gunnars um gullið: Rín skal geyma það.
- Skáldskaparmál 50 — Ormagarður, harpa og naðra Snorra í einni og sömu frásögn.
- Hamðismál 30 — Síðustu bræðurnir: enginn lifir fram yfir dóm nornanna.
Hver koma við sögu
Guðrún Gjúkadóttir
Atli
Grímhildr
Gunnarr Gjúkason
HögniKnéfröðrVingi
Rín
Niflungar
GjúkungarEitill
Erpr
Jónakr
Svanhildr
Jörmunrekkr
Randvér
Bikki
Hamðir
Sörli
Hvers vegna hér í röðinni: Snorri segir frá þessu eftir dauða Sigurðar, sem lokum sögunnar af gullinu.
