Brynhildur, Guðrún og dauði Sigurðar
Tvær drottningar deildu um hvor þeirra ætti hugrakkari mann, og svarið kostaði þann hugrakkasta lífið.
Mímir: gervigreindardrög · óyfirfarið
- Sigurður reið upp á fjall og fann þar hús þar sem kona lá sofandi með hjálm og í brynju. Hann risti brynjuna af henni með sverði sínu og þá vaknaði hún. Snorri segir að hún hafi nefnst Hildur, hafi einnig verið kölluð Brynhildur og verið valkyrja. Skáldskaparmál 48
- Í Sigrdrífumálum heitir sú sem sefur Sigrdrífa. Hún hafði fellt Hjálmgunnar konung í orrustu þótt Óðinn hefði heitið honum sigri, og því stakk Óðinn hana svefnþorni og sagði að hún skyldi giftast. Hún strengdi þess heit að giftast engum manni sem kynni að hræðast. Þegar hún var vöknuð kenndi hún Sigurði rúnir og gaf honum ráð, meðal annars að sverja enga meineiða. Sigrdrífumál 1, Sigrdrífumál 2, Sigrdrífumál 4, Sigrdrífumál 23
- Sigurður kom til Gjúka konungs og Grímhildar drottningar. Börn þeirra voru Gunnar, Högni, Guðrún og Guðný, en Gotþormur var stjúpsonur Gjúka. Sigurður gekk að eiga Guðrúnu, og Gunnar og Högni sórust í fóstbræðralag við hann. Í Grípisspá segir móðurbróðir Sigurðar fyrir að brögð Grímhildar muni fá hann til að gleyma Brynhildi. Skáldskaparmál 48, Sigurðarkviða in skamma 1, Sigurðarkviða in skamma 2, Grípisspá (with Frá dauða Sinfjötla) 31, Grípisspá (with Frá dauða Sinfjötla) 33
- Næst riðu þeir til að biðja Brynhildar, systur Atla konungs Buðlasonar, Gunnari til handa. Hún bjó á fjalli, umlukin vafurloga, og hafði heitið því að giftast þeim einum sem þyrði að ríða í gegnum hann. Hestur Gunnars vildi ekki hlaupa á eldinn. Skáldskaparmál 48
- Því skiptu þeir Sigurður og Gunnar litum og nöfnum. Grani vildi engan bera nema Sigurð, svo að Sigurður reið í gegnum eldinn og gekk þá nótt að eiga Brynhildi í líki Gunnars. Í hvílunni lagði hann sverðið Gram á milli þeirra. Um morguninn gaf hann henni hringinn sem Loki hafði tekið af Andvara og tók annan hring af henni til minja. Síðan skiptu þeir aftur litum. Skáldskaparmál 48, Grípisspá (with Frá dauða Sinfjötla) 37, Grípisspá (with Frá dauða Sinfjötla) 39, Sigurðarkviða in skamma 4
- Dag einn gengu þær Brynhildur og Guðrún til ár að þvo hár sitt. Brynhildur óð lengra út og sagðist ekki vilja fá á höfuð sér vatnið sem rynni úr hári Guðrúnar, því að hún ætti hugrakkari mann. Guðrún svaraði að sinn maður hefði vegið Fáfni og Regin. Brynhildur sagði að meira afrek væri það að Gunnar reið eldinn. Skáldskaparmál 49
- Guðrún hló: „Ætlar þú að Gunnar hafi riðið vafurlogann?“ Sá sem gaf sér hringinn sinn, sagði hún, hefði sofið hjá Brynhildi, og hringurinn á hendi Brynhildar væri Andvaranautur, sem Gunnar hefði áreiðanlega ekki sótt á Gnitaheiði. Skáldskaparmál 49
- Brynhildur þagði og gekk heim. Síðan eggjaði hún Gunnar og Högna til að drepa Sigurð. Í Sigurðarkviðu segist hún verða að eiga Sigurð eða deyja ella og hótar að fara frá Gunnari nema Sigurður og sonur hans verði drepnir, en Högni varar við því að rjúfa eiðana. Þar sem bræðurnir voru eiðsvarar Sigurðar fengu þeir yngri bróður sinn, Gotþorm, sem enga eiða hafði svarið, til verksins. Skáldskaparmál 49, Sigurðarkviða in skamma 6, Sigurðarkviða in skamma 11, Sigurðarkviða in skamma 12, Sigurðarkviða in skamma 17, Sigurðarkviða in skamma 20
- Heimildum ber ekki saman um hvernig Sigurður dó. Hjá Snorra og í Sigurðarkviðu leggur Gotþormur hann sverði í rúminu meðan hann sefur. Sigurður kastar Gram á eftir honum og tekur hann í sundur í miðju, og Guðrún vaknar í blóði hans. Snorri bætir við að þrevetur sonur Sigurðar hafi einnig verið drepinn. Í Broti og Guðrúnarkviðu II er hann veginn úti, „sunnan Rínar“, og Grani kemur heim mannlaus. Í lausamálinu á eftir Broti segir að sumir segi svo frá og sumir á hinn veginn, en öllum beri saman um að hann hafi verið svikinn og veginn óviðbúinn. Skáldskaparmál 49, Sigurðarkviða in skamma 21, Sigurðarkviða in skamma 22, Sigurðarkviða in skamma 24, Sigurðarkviða in meiri (Brot af Sigurðarkviðu) 9, Guðrúnarkviða in forna (Guðrúnarkviða II) 4, Sigurðarkviða in meiri (Brot af Sigurðarkviðu) 1
- Þegar Brynhildur heyrði grát Guðrúnar hló hún einu sinni af öllum hug. Síðan lagði hún sig sverði og var brennd á sama báli og Sigurður, með sverð á milli þeirra eins og áður. Gunnar og Högni tóku Fáfnisgullið og hringinn Andvaranaut. Sigurðarkviða in skamma 30, Sigurðarkviða in meiri (Brot af Sigurðarkviðu) 14, Skáldskaparmál 49, Sigurðarkviða in skamma 47, Sigurðarkviða in skamma 65, Sigurðarkviða in skamma 67
Þar sem heimildum ber ekki saman
Snorri kallar konuna sem Sigurður vekur Brynhildi. Í Sigrdrífumálum heitir hún Sigrdrífa (sd-p3), og í Grípisspá virðist farið með þær sem tvær konur: önnur sefur á fjalli (grp-s15) en hin er Brynhildur, sem Heimir fóstraði (grp-s27). Frá því hvar og hvernig Sigurður dó er sagt á tvo vegu: í rúminu (s-c49-5, sg-s24, ghv-s17, hm-s7) eða úti, sunnan Rínar (br-s9, gdr2-s4), og í lausamálinu í br-p1 er hvort tveggja nefnt. Snorri einn segir frá deilunni við ána. Lengri gerð sögunnar er til utan Eddanna, í Völsunga sögu.
Lestu sjálf(ur)
- Skáldskaparmál 49 — Guðrún segir frá hringnum og upp kemst um svikin.
- Sigurðarkviða in meiri (Brot af Sigurðarkviðu) 1 — Hinn forni ritstjóri viðurkennir að heimildum beri ekki saman um dauða Sigurðar.
- Sigurðarkviða in skamma 30 — Brynhildur hlær einu sinni að harmi Guðrúnar.
Hver koma við sögu
Sigurðr Fáfnisbani
Brynhildr Buðladóttir
Sigrdrífa
Hindarfjall
Hjálmgunnarr
Óðinn
Gjúki
Grímhildr
Guðrún Gjúkadóttir
Gunnarr Gjúkason
Högni
Guthorm
Atli
Grípir
Grani
Gramr
Andvaranautr
Rín
Hvers vegna hér í röðinni: Snorri segir frá þessu eftir að Sigurður hefur unnið gullið.
