Opin Edda samhliða útgáfa í vinnslu

Ýmir og sköpun heimsins

Heimurinn var gerður úr líkama fyrsta jötunsins, og það gerðu þrír bræður sem áttu jötunsdóttur að móður.

Mímir: gervigreindardrög · óyfirfarið

Mynd: © 2026 Grigory Sapunov · CC BY 4.0. Smelltu á persónu til að opna spjaldið.
  1. Í upphafi var hvorki sandur né sær, jörð né himinn, og ekkert gras. Aðeins var Ginnungagap, mikið og autt gap. Gylfaginning 4, Völuspá 3
  2. Löngu fyrir daga jarðarinnar varð hinn kaldi Niflheimur til, með uppsprettunni Hvergelmi í miðju og mörgum ám sem falla þaðan. Enn fyrr var Múspell til í suðri, heitur og bjartur. Surtur situr þar á landamærum með logandi sverð. Gylfaginning 4
  3. Árnar sem heita Élivágar runnu svo langt að eitruð froða þeirra harðnaði og varð að ís, og hrím hlóðst upp, hvert lagið yfir annað, í nyrðri hluta gapsins. Syðri hlutinn lýstist af neistum sem flugu úr Múspelli. Gylfaginning 5
  4. Í miðjunni var loftið milt. Þar sem hrímið mætti hlýja blænum úr suðri bráðnaði það og draup, og af dropunum kviknaði vera í mannsmynd. Það var Ýmir; hrímþursar kalla hann Aurgelmi. Gylfaginning 5, Vafþrúðnismál 31
  5. Ýmir svitnaði í svefni. Undir vinstri hendi hans óx maður og kona, og annar fótur hans gat son við hinum. Af þeim eru hrímþursar komnir. Sögumaður Snorra segir berum orðum að Ýmir hafi verið illur og enginn guð. Gylfaginning 5, Vafþrúðnismál 33
  6. Kýr, Auðhumla, varð einnig til úr hríminu sem draup, og fjórar mjólkurár úr spenum hennar fæddu Ými. Hún sleikti salta ísinn. Fyrsta kvöldið kom mannshár í ljós, annað kvöldið höfuð og hið þriðja allur maðurinn: Búri. Gylfaginning 6
  7. Búri átti son, Bor, sem gekk að eiga Bestlu, dóttur jötunsins Bölþorns. Synir þeirra voru Óðinn, Vili og Vé. Fyrstu goðin áttu því jötna meðal forfeðra sinna. Gylfaginning 6
  8. Borssynir drápu Ými. Úr sárum hans rann svo mikið blóð að allir hrímþursar drukknuðu nema Bergelmir, sem komst undan með konu sinni á lúðri sínum (í ensku þýðingunni stendur „ship“, skip). Allir síðari jötnar eru af þeim komnir. Gylfaginning 7, Vafþrúðnismál 35
  9. Bræðurnir fluttu Ými í mitt Ginnungagap og gerðu heiminn úr honum: jörðina úr holdinu, sjóinn úr blóðinu, björgin úr beinunum, grjótið úr tönnunum og trén úr hárinu. Úr hauskúpu hans varð himinninn, og honum halda uppi á fjórum hornum fjórir dvergar, Austri, Vestri, Norðri og Suðri. Gylfaginning 8, Grímnismál 40, Vafþrúðnismál 21
  10. Þeir settu neista úr Múspelli á himininn til að lýsa himin og jörð og gáfu þeim fastar brautir, svo að telja mætti daga og ár. Þeir gáfu jötnum land með ströndum úthafsins, gerðu úr brám Ýmis garð umhverfis innra landið til varnar gegn jötnum og kölluðu það Miðgarð. Úr heila hans urðu skýin. Gylfaginning 8, Grímnismál 41

Þar sem heimildum ber ekki saman

Völuspá segir ekki frá drápi Ýmis. Þar segir aðeins að synir Burs (Bors) hafi „lyft löndunum“ og gert Miðgarð, og að sól, máni og stjörnur hafi ekki vitað hvar þau áttu sér stað fyrr en goðin gengu á rökstóla og gáfu nótt, morgni, miðjum degi og kvöldi nöfn. Hjá Snorra koma goðin neistunum hins vegar sjálf fyrir (vsp-s4-6, g-c8-4). Vafþrúðnismál bæta því við að sonurinn sem fætur Ýmis gátu hafi haft sex höfuð og að Bergelmir hafi verið sonur Þrúðgelmis og sonarsonur Aurgelmis (vm-s29, vm-s33). Í ensku þýðingunni í þessari útgáfu stendur í vsp-s3 „when Ýmir lived“ (þegar Ýmir lifði), en í norræna textanum sem hér er notaður stendur „þegar ekkert var“.

Lestu sjálf(ur)

Hver koma við sögu

YmirGinnungagapNiflheimrHvergelmirMúspellSurtrÉlivágarAuðhumlaBorrBestlaBölþornÓðinnVéBergelmirAustriVestriNorðriSuðriMiðgarðr

Hvers vegna hér í röðinni: Bæði Völuspá (3. erindi) og Snorri (Gylfaginning, 4.-5. kafli) hefja sögu heimsins hér, þegar ekkert var enn til.

Segðu Hugin

Huginn ber hverja hugsun til ritstjóranna: hugmynd, villu sem þú tókst eftir eða eitthvað sem virkaði ekki.

Um hvað snýst þetta?

Sent með: slóð þessarar síðu og tungumál viðmótsins. Aðeins ritstjórarnir lesa skilaboðin.