Fyrsta stríðið: æsir og vanir
Völuspá tengir fyrsta stríð goðanna við konu sem ekki tókst að drepa til fulls; friði Snorra lýkur með manni sem gerður var úr hráka.
Mímir: gervigreindardrög · óyfirfarið
- Völvan í Völuspá man fyrsta stríðið í heiminum. Hún tengir það við þann tíma þegar goðin lögðu Gullveigu geirum og brenndu hana í höll Hárs (Óðins). Þrisvar brenndu þau hana og þrisvar var hún endurborin; hún lifir enn. Völuspá 21
- Í næsta erindi segir frá konu sem kölluð var Heiður, völvu sem fór hús úr húsi og framdi seið, eins konar galdur, og var yndi illra kvenna. Kvæðið segir ekki berum orðum að hún sé Gullveig, en það setur þær tvær hlið við hlið. Völuspá 22
- Goðin gengu á rökstóla og réðu um það hvort æsir skyldu gjalda skatt eða hvort öll goðin skyldu eiga hlut í blótunum. Völuspá 23
- Þá skaut Óðinn spjóti sínu yfir óvinaherinn: þetta, endurtekur kvæðið, var fyrsta stríðið í heiminum. Borgarveggur ása var brotinn og vanir tróðu völlinn með hergaldri sínum. Kvæðið segir ekki meira um það hvernig stríðinu lauk. Völuspá 24
- Snorri segir aðeins frá endalokunum. Goðin áttu í deilum við það fólk sem vanir heita; þau lögðu með sér friðarstefnu og settu grið. Til marks um þau gengu hvorir tveggja að einu keri og spýttu í það. Skáldskaparmál 5
- Báðir aðilar skiptust á gíslum. Vanir létu af hendi Njörð, sem hafði alist upp í Vanaheimum, og fengu Hæni í staðinn. Njörður varð til sátta milli goða og vana. Í Vafþrúðnismálum bætir jötunninn því við að Njörður muni snúa aftur heim til vísra vana við aldarlok. Gylfaginning 23, Vafþrúðnismál 39
- Í Lokasennu minnist Njörður þess sjálfur að hafa verið sendur langt að heiman sem gísl til goðanna. Huggun sín, segir hann, sé sonurinn sem hann gat og enginn hatar; síðan lofar Týr Frey sem bestan allra goða. Lokasenna 35, Lokasenna 37
- Goðin vildu ekki láta griðamarkið fara til spillis. Úr hrákanum í kerinu gerðu þau mann, Kvasi, svo vitran að enginn gat spurt hann spurningar sem hann kunni ekki svar við. Með dauða hans hefst sagan af skáldamiðinum. Skáldskaparmál 5
Þar sem heimildum ber ekki saman
Völuspá segir frá stríðinu en ekki friðnum; Snorri segir frá friðnum og gíslunum en ekki frá stríðinu, sem hann lýsir hvergi. Hvorug heimildin segir hver sigraði; Völuspá segir aðeins að veggur ása hafi verið brotinn. Völuspá skýrir hvorki hver Gullveig var né hvers vegna goðin réðust á hana. Lengri frásögn með fleiri gíslum er að finna utan Eddanna, í Ynglinga sögu Snorra.
Lestu sjálf(ur)
- Völuspá 21 — Gullveig þrisvar brennd og þrisvar borin.
- Völuspá 24 — Spjótskot Óðins og brotni veggurinn: allt stríðið í átta ljóðlínum.
- Skáldskaparmál 5 — Griðin innsigluð með því að spýta í eitt ker, og Kvasir gerður úr hrákanum.
Hver koma við sögu
Hvers vegna hér í röðinni: Völuspá kallar það fyrsta stríðið í heiminum og segir frá því á undan dauða Baldurs.









